Ένα διαρκές αίτημα της συντριπτικής πλειοψηφίας όσων εργάζονται στο χώρο του βιβλίου, από τους συγγραφείς έως τους βιβλιοπώλες, η θέσπιση ενιαίας τιμής βιβλίου, επανέρχεται στην επικαιρότητα, διότι αναμένεται να επανέλθει και ως νόμος του κράτους, τις αμέσως επόμενες εβδομάδες. Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού, «η θέσπιση καθεστώτος ενιαίας τιμής βιβλίου για όλα τα βιβλία συμφωνήθηκε με τους Θεσμούς, στο πλαίσιο των συζητήσεων για την ολοκλήρωση της τέταρτης και τελευταίας αξιολόγησης».

Το καθεστώς ενιαίας τιμής βιβλίου είχε καταργηθεί το 2014, από την τότε κυβέρνηση, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι ακολουθήθηκαν οι συστάσεις που περιλαμβάνονταν στην εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, επί υπουργίας Κωστή Χατζηδάκη. Επρόκειτο για ένα κεκτημένο που δεν συμβάδιζε με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική και, εκλιπούσας της πολιτικής βούλησης, δεν έγινε αντικείμενο διαπραγμάτευσης ποτέ ή σωστότερα τέθηκε στην πυρά χωρίς αντιστάσεις. Όπως εξηγεί το υπουργείο Πολιτισμού, το αίτημα επαναφοράς της ενιαίας τιμής βιβλίου εντάχθηκε στην ατζέντα των συζητήσεων με τους Θεσμούς, το φθινόπωρο του 2016, ύστερα από συντονισμένες ενέργειες των συναρμόδιων υπουργείων Πολιτισμού και Οικονομίας. Στο πλαίσιο του οδικού χάρτη που διαμορφώθηκε, το υπουργείο Πολιτισμού επεξεργάστηκε τις προδιαγραφές μελέτης και η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή ανέθεσε το φθινόπωρο του 2017, ύστερα από ανοιχτή διαγωνιστική διαδικασία, εξειδικευμένη μελέτη για την αξιολόγηση των επιπτώσεων της κατάργησης της ενιαίας τιμής βιβλίου. Έτσι, και με συντονισμένες ενέργειες του υφυπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, Κώστα Στρατή, κατέστη δυνατό, κατά τις συζητήσεις για την τεχνική συμφωνία ολοκλήρωσης του προγράμματος που διεξήχθησαν τις προηγούμενες ημέρες, να διατυπωθεί τεκμηριωμένη πρόταση για τη θέσπιση καθεστώτος ενιαίας τιμής για όλα τα βιβλία, η οποία συμφωνήθηκε με τους Θεσμούς.

Υπέρ και κατά

Ωστόσο, μαζί με τη θέσπιση ήρθε στην επικαιρότητα και η συζήτηση περί του αιτήματος αυτού, που, όπως και στην περίοδο κατάργησης, υπήρξε ζωηρή. Υπέρ της θέσπισης ενιαίας τιμής είναι η συντριπτική πλειοψηφία των δημόσια εκφρασμένων απόψεων, που την προβάλλουν ως ένα απολύτως αναγκαίο μέτρο για την επιβίωση του βιβλίου, των συγγραφέων και των εκδοτικών οίκων, αλλά και των βιβλιοπωλείων, κυρίως αυτών που επιμένουν στις γειτονιές των μεγαλουπόλεων και στις μικρότερες πόλεις της περιφέρειας. Η επιχειρηματολογία όσων τάσσονται κατά της ενιαίας τιμής βιβλίου είναι ότι πρέπει στο κέντρο της πολιτικής για το βιβλίο να βρίσκεται ο πελάτης, του οποίου η αγοραστική δυνατότητα, όπως υποστηρίζουν, διευρύνεται με χαμηλότερες τιμές. Ωστόσο, πριν τον πελάτη, λειτουργεί ένας ολόκληρος κόσμος, ο κόσμος του βιβλίου [συγγραφείς, εκδοτικοί οίκοι, επιμελητές, τυπογραφεία, βιβλιοπωλεία] που, αν δεν επιβιώσει, δεν θα φτάσει ποτέ στα χέρια του αναγνώστη το βιβλίο, και άρα η συζήτηση περί όποιας τιμής θα είναι μάταια, υποστηρίζει η πλευρά των υπέρμαχων. Για να απαντήσουν οι ενάντιοι ότι δεν είναι μακριά η μέρα που το διαδίκτυο θα αντικαταστήσει όλα τα στάδια πραγμάτωσης ενός βιβλίου μετά τη συγγραφή και ότι αυτό το μέτρο γιγαντώνει την πειρατεία στο διαδίκτυο.

Πελάτης ή πολίτης;

Κάπου εδώ συναντάμε το μεγάλο διακύβευμα που βρίσκεται πίσω από τη φαινομενικά αυτονόητη ανταλλαγή επιχειρημάτων. Το καθεαυτό βιβλιοπωλείο δεν είναι και δεν οραματιζόμαστε να είναι απλώς χώρος αγοραπωλησίας.  Όπως επισημαίνει και η Μικέλα Χαρτουλάρη, δημοσιογράφος, που εργάστηκε στην ομάδα προετοιμασίας του πρώτου ΕΚΕΒΙ (Εθνικού Κέντρου Βιβλίου), «είναι χώρος διαμόρφωσης αναγνωστικού κοινού. Χώρος κοινωνικοποίησης και διαπαιδαγώγησης». Αυτοί που το επισκέπτονται και έχουν ανάγκη και συνήθεια να το κάνουν ανακαλύπτουν βιβλία μέσα από τη διάδραση με το βιβλιοπώλη, σκαλίζοντας τα ράφια και τους πάγκους. Δεν είναι αυτοί που μηχανικά αγοράζουν το αντικείμενο κάποιας διαφήμισης, και οι οποίοι μπορούν ευκολότερα να γίνουν επίδοξοι χρήστες διαδικτυακών «βιβλιοπωλείων».
Ας φανταστούμε ένα μέλλον χωρίς βιβλιοπωλεία, μόνο με αλυσίδες μεγάλων καταστημάτων που πωλούν –και– βιβλία ή διαδικτυακά «βιβλιοπωλεία». Σε αυτό το δυστοπικό μέλλον, ο πελάτης όχι μόνο δεν θα είναι στο κέντρο της πολιτικής για το βιβλίο, αλλά ακριβώς επειδή εκλαμβάνεται και διαμορφώνεται ως καταναλωτής και όχι ως αναγνώστης, θα μετατραπεί σε δέκτη πολιτικής περιεχομένου. «Αυτή η πολιτική έχει στόχο τη βιοποικιλότητα του βιβλίου, τη ζύμωση και την κίνηση των ιδεών και εν τέλει τη δημοκρατία», επισημαίνει η Μ. Χαρτουλάρη.
Η θέσπιση ενιαίας τιμής βιβλίου είναι ένα πολιτικό βήμα προς την κατεύθυνση της προστασίας της τιμής –αυτής που τιμή δεν έχει– των συγγραφέων, των βιβλιοπωλών και του βιβλίου. Ελπίζουμε σύντομα να γίνει νόμος, χωρίς εκπτώσεις ούτε 10%. Χρειάζεται, παράλληλα, να συνοδευτεί από βήματα ζωντανέματος των βιβλιοθηκών, δημόσιων και δημοτικών, ώστε να ξαναοδηγηθεί ο πολίτης στη φιλαναγνωσία, να επιβιώσει το βιβλίο και να έχει νόημα η συζήτηση για την τιμή του.

 

Τι είναι η ενιαία τιμή βιβλίου;

 

Η ενιαία τιμή βιβλίου αποτελεί ένα σύστημα διατίμησης και προώθησης του βιβλίου στην αγορά, το οποίο συνίσταται στον καθορισμό από τον εκδότη μίας ορισμένης λιανικής τιμής πωλήσεως των βιβλίων που εκδίδει, η οποία ισχύει έναντι πάντων. Οι βιβλιοπώλες και κάθε τρίτος που πωλεί λιανικώς βιβλία μπορούν να κάνουν εκπτώσεις μόνον έως 10% επί της ενιαίας τιμής, τα πρώτα δύο χρόνια της κυκλοφορίας του. [Οι πληροφορίες για τον επικείμενο νόμο κάνουν λόγο για 18, αντί 24, μήνες. Επίσης, στη νέα νομοθέτηση της ενιαίας τιμής λέγεται ότι θα προβλέπεται πώς σε περίπτωση ανατύπωσης βιβλίου, επανεκκινούν οι 18 μήνες, ενώ η έκπτωση μπορεί να γίνει 20%].
Υπάγονται όλα τα βιβλία στο καθεστώς ενιαίας τιμής;
Υπάγονται όλα τα βιβλία που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, εκτός των ξενόγλωσσων βιβλίων ξένου εκδότη, για δύο χρόνια από την έκδοση, επανέκδοση ή η ανατύπωση τους. Ως βιβλία θεωρούνται και τα cd-rom που αναπαράγουν ακριβώς το περιεχόμενο βιβλίων.
Πότε εισήχθη στην Ελλάδα;
Το σύστημα αυτό εισήχθη για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1997, με τον νόμο 2557/1997, κατά το πρότυπο της προϋπάρχουσας γαλλικής νομοθεσίας (νόμος Lang).
Ισχύει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Εκτός από τη Γαλλία, σύστημα ενιαίας τιμής βιβλίου εφαρμόζεται και στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προβλεπόμενο είτε δια νόμου είτε δια συλλογικών συμβάσεων μεταξύ εκδοτών και βιβλιοπωλών.
Η εφαρμογή του θεσμού στην Ελλάδα
Η εισαγωγή του θεσμού στην Ελλάδα έτυχε της υποστήριξης της συντριπτικής πλειονότητας των εκδοτών και βιβλιοπωλών και των επαγγελματικών τους σωματείων. Συνάντησε αντιδράσεις από την πλευρά μεμονωμένων μεγάλων βιβλιοπωλών καθώς και άλλων επιχειρήσεων που διαθέτουν και άλλα προϊόντα ή υπηρεσίες όπως εκδοτικούς οργανισμούς εφημερίδων και περιοδικών.
Τα δικαστήρια εφάρμοσαν συχνά στην πράξη τη νομοθεσία και επέβαλαν κυρώσεις σε περιπτώσεις παράβασης αυτής.
Σε κάθε περίπτωση, η αμφισβήτηση του θεσμού θα πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει πια λήξει, αφού αφενός σχετική καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετέθη στο αρχείο μετά από την αποδοχή των εξηγήσεων της ελληνικής κυβέρνησης, αφετέρου η σχετική δίκη στο Συμβούλιο Επικρατείας καταργήθηκε ύστερα από παραίτηση των βιβλιοπωλών που είχαν προσφύγει στο δικαστήριο αυτό.
Πηγή: www.ekebi.gr


Ζωή Γεωργούλα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet