Του Νίκου Μπελαβίλα*

Ενα άρθρο περιφέρεται στο διαδίκτυο. Με τον πιο πάνω τίτλο. Αναπαράγεται συνεχώς από εθνικιστικές και ακροδεξιές ιστοσελίδες, ακολουθώντας την προδιαγεγραμμένη διαδρομή. Πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Πρώτο Θέμα» και αναδημοσιεύτηκε εν χορώ σε όλα τα σκοτεινά και συνωμοσιολογικά ιστολόγι της χώρας.
Πρόκειται για μία «αποκάλυψη»! Εκατοντάδες στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, πολλοί σήμερα υπουργοί ή ανώτατα κρατικά στελέχη, υπέγραψαν ένα άρθρο τον Απρίλιο του 2008 που έλεγαν τη Μακεδονία, Μακεδονία. Το άρθρο είχε δημοσιευτεί στην «Αυγή» με τον τίτλο «Όχι στον εθνικισμό και στις συναινέσεις που τον συντηρούν». Ήταν η άνοιξη που πέθανε ο Άγγελος Ελεφάντης. Τον Μάιο, πολλές και πολλοί από τους υπογράφοντες εκείνης της δήλωσης, ανταμώσαμε στο ξόδι του συντρόφου μας, στα στοιχειωμένα βουνά και ανταρτοχώρια της Ευρυτανίας. Σε μια σύναξη της άλλης Αριστεράς, αυτής που λίγα χρόνια αργότερα επρόκειτο να σπάσει το φράγμα της ήττας, διεκδικώντας για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας την κυβέρνηση.
Βγαίνει μία γλυκόπικρη νοσταλγία, ξαναδιαβάζοντας τις υπογραφές, ως προσκλητήριο ζώντων, ευτυχώς, των περισσοτέρων, που τολμούσαν τότε ευθέως να ονομάσουν όχι μόνο τη Μακεδονία, αλλά τα πράγματα με το όνομα τους. Της μεγάλης εκείνης ομάδας που κινείτο ανάμεσα στην κομμουνιστική ανανέωση και την ελευθεριακή αριστερά.

Η πηγή του κακού

Όμως, η «αποκάλυψη» των ακροδεξιών, με τις προδοτικές υπογραφές του «μισού ΣΥΡΙΖΑ», όπως αναφέρει, του 2008 είναι ελλιπής. Φταίει η αμορφωσιά, οι εύκολες ειδήσεις και η αίσθηση των συντακτών, ότι η πολιτική και η ιστορία αρχίζουν και τελειώνουν στα social media. Αλλιώς θα είχαν ανατρέξει στις εφημερίδες της εποχής του χαρτιού, στο έτος της εθνικής έγερσης για το μακεδονικό, στο 1992. Τότε θα ανακάλυπταν και την πηγή του κακού που φέρει δύο ονόματα: Άγγελος Ελεφάντης και Φίλιππος Ηλιού.
Ήταν 10 Ιανουαρίου του 1992, όταν η αστυνομία συνέλαβε στο κέντρο της Αθήνας έξι αφισοκολλητές, μίας ελάχιστα γνωστής μικρής οργάνωσης, της ΟΑΚΚΕ, από το πολιτικό φάσμα της άκρας αριστεράς. Οι αφίσες που κολλούσαν ζητούσαν να αναγνωριστεί η Δημοκρατία της Μακεδονίας με το συνταγματικό της όνομα. Τα μέλη της ΟΑΚΚΕ σύρθηκαν στα δικαστήρια κατηγορούμενοι για εθνική προδοσία. Αυτό το γελοίο, όμως, πρωτοφανές περιστατικό κρατικής βίας ήταν η ελάχιστη επιπλέον πίεση που έκανε το καπάκι της ως τότε σιωπής να τιναχτεί.
Ενώ οι ηγεσίες της Αριστεράς είχαν καταπιεί τη γλώσσα τους ή και συνόδευαν τα εξαπτέρυγα των συλλαλητηρίων, ένα καταστατικό κείμενο με εξήντα εννέα, αν θυμάμαι καλά, υπογραφές διανοουμένων κυκλοφόρησε με τον βέβηλο τίτλο «Η ελληνική Μακεδονία είναι ελληνική». Βασικοί συντάκτες ήταν ο Άγγελος και Φίλιππος. Σε ένα αμφιθέατρο του Παντείου, οι τολμηροί σηκώθηκαν απέναντι στο ρεύμα και διακήρυξαν ό,τι λέμε σήμερα.
Ο Άγγελος, λάτρης των γραφών κατά μόνας και όχι τόσο των συλλογικών κειμένων, έγραψε στον Πολίτη,ταυτόχρονα με το κείμενο για τη Μακεδονία, με αυτό τον εύκολα κατανοητό τρόπο που ήξερε να γράφει για τα δύσκολα: μακεδονικό ζήτημα δεν υπάρχει. Υπήρχε πριν τους βαλκανικούς και τους δύο παγκόσμιους πολέμους. Τα Σκόπια είναι πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, συμπλήρωνε φαρδιά-πλατιά αργότερα τον Νοέμβριο του 2004. Γιατί τι άλλο θα μπορούσε να είναι; To καταλάβαμε χρόνια μετά, όταν συνάδελφοι και φίλοι, μόλις βρισκόμασταν εκτός Ελλάδας, μας κοιτούσαν σαν κατοίκους άλλου κόσμου, καθώς προσπαθούσαμε να περιγράψουμε τίνος κράτους πρωτεύουσα είναι τα Σκόπια.
Κάπως έτσι γνωριστήκαμε με τον Άγγελο, μέσα στη μοναξιά των αιρετικών. Σε ένα μαγέρικο δίπλα στην οδό Κέκροπος., στα παλιά γραφεία του περιοδικού. Εγώ, κουβαλώντας ακόμη το στερεότυπο ενός διεθνισμού, που μετά το 1990 δεν κατόρθωσε να σταματήσει πουθενά στον πλανήτη ούτε έναν εθνικιστικό πόλεμο, ούτε καν μία εθνικιστική ντουφεκιά.

Συνυπάρξεις ελεύθερων ανθρώπων

Εκείνος έχοντας αφήσει τα στερεότυπα πίσω του από καιρό. Άρχισε να μιλάει για ομοσπονδίες, εντός και εκτός συνόρων. Για συνυπάρξεις πολιτισμών, γλωσσών, αντιλήψεων όχι στην προοπτική της ομογενοποίησης τους —είτε ως προλετάριοι που δεν έχουν πατρίδα είτε ως καπιταλιστές της παγκοσμιοποίησης που δεν τους νοιάζει ένα δίφραγκο η πατρίδα. Συνυπάρξεις ελεύθερων διαφορετικών ανθρώπων που δεν θα χάσουν τις διαφορές τους και τις πατρίδες τους.
Παρακολουθώντας τις νέες και αρχαίες ταυτόχρονα αντιπαλότητες της Ευρώπης, τις νέες και αρχαίες συνάμα αιματηρές εθνικοθρησκευτικές συγκρούσεις της Ανατολής φαίνεται ότι τα παλαιά σχήματα ιμπεριαλισμός-αντιϊμπεριαλισμός, διεθνισμός-εθνικισμός, δεν βγάζουν νόημα. Δεν εξηγούν ούτε το ζήτημα του Ισλάμ, ούτε της Συρίας ή των Κούρδων, των Παλαιστινίων, των Καταλανών, των Βάσκων, των Ιρλανδών, των Κυπρίων και, βέβαια, των παντός τύπου Μακεδόνων. Ο Άγγελος κάτι μας εξηγούσε, τότε, τον Γενάρη του 1992. Οι εξελίξεις δείχνουν ότι είχε δίκιο.


* Ο Νίκος Μπελαβίλας είναι καθηγητής στο ΕΜΠ, διευθυντής του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος

1. Ο τίτλος είναι αντιγραφή από το ομότιτλο άρθρο της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα» στις 29.3.2016.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet