synodos

Ξημερώματα Παρασκευής, μετά από πολύωρες συζητήσεις, κατάφεραν τελικά οι χώρες της ΕΕ να καταλήξουν σε κοινά συμπεράσματα για το μεταναστευτικό-προσφυγικό κατά τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η μεγάλη καθυστέρηση οφείλεται κυρίως στο βέτο που άσκησε ο ιταλός πρωθυπουργός, Τζουζέπε Κόντε, μέχρι να καθησυχαστεί ότι θα υπάρξει στο μέλλον συζήτηση για την αναθεώρηση του Δουβλίνου, αλλά και ότι θα ληφθούν μέτρα αποτροπής των προσφύγων και των μεταναστών.
«Αυτά που γνωρίζαμε ως ιδρυτικές αρχές και αξίες της ΕΕ, αλληλεγγύη, ουμανισμός, σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο διεθνές δίκαιο, δεν αποτελούν κοινό τόπο και για τους 28», σχολίασε ο έλληνας πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε. Κατά τη συζήτηση της Συνόδου, σύμφωνα με τον ίδιο, αντιπαρατέθηκαν δύο αντιλήψεις, «η ακραία συντηρητική, σωβινιστική/αντιμεταναστευτική και μια δημοκρατική ουμανιστική». Η δεύτερη, όμως, μάλλον είναι πολύ ισχνή, αφού ακόμα και αυτοί που επιθυμούν κοινές ευρωπαϊκές λύσεις, και όχι μεμονωμένες εθνικές-εθνικιστικές, έχουν αποδεχθεί ως στόχο την αποτροπή των μεταναστών και των προσφύγων να έρθουν στην Ευρώπη. Οπότε, ακόμα και που επικράτησε η αντίληψη των κοινών δράσεων, μικρή σημασία έχει για τη ζωή και την ευημερία των ίδιων των ανθρώπων που εγκαταλείπουν τις χώρες τους.

Ακροδεξιά ατζέντα

Βάση της συζήτησης ήταν η προσκλητήρια επιστολή του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, που διαμήνυε πως παρότι οι ροές έχουν μειωθεί από το 2015 κατά 95%, πρέπει να ενισχυθούν κι άλλο τα μέτρα που θα αποθαρρύνουν τους ανθρώπους να έρχονται στην Ευρώπη. Σε αυτήν την κατεύθυνση πρότεινε τη δημιουργία περιφερειακών πλατφορμών αποβίβασης μεταναστών και προσφύγων στη θάλασσα, ώστε να μην καταφέρνουν ποτέ να φτάνουν σε ευρωπαϊκό έδαφος, δημιουργία ενός χρηματοδοτικού εργαλείου για την αποτροπή των ροών μέσω της συνεργασίας της ΕΕ με τις χώρες προέλευσης ή με τις χώρες transit (χωρίς αναφορά σε κράτος δικαίου, σεβασμό ανθρωπίνων δικαιωμάτων κτλ) και περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με τις αρχές της Λιβύης, αποδεικνύοντας πως ο αποτροπιασμός και τα δάκρυα των ευρωπαίων αξιωματούχων για τα σκλαβοπάζαρα της χώρας πριν λίγο διάστημα, ήταν τουλάχιστον κροκοδείλια.
Ο ίδιος δήλωσε για τις προτάσεις του πως ίσως σε κάποιους να φαίνονται σκληρές, αλλά αν δεν υιοθετηθούν, τότε υπάρχει ο κίνδυνος στο μέλλον να ισχύσουν ακόμα χειρότερες. Με λίγα λόγια, προκειμένου να κρατηθεί η «ενότητα» της ΕΕ και να σταματήσουν οι αντιπαραθέσεις, κυρίως, μεταξύ των χωρών της πρώτης υποδοχής και αυτών του Βίσεγκραντ, αλλά και να σταθούν «αλληλέγγυοι» στο ενδοκυβερνητικό πρόβλημα της Γερμανίας, αποφασίστηκε να ξεχάσουν την αλληλεγγύη προς τους πρόσφυγες και μετανάστες και να υιοθετήσουν όλοι μαζί την ακροδεξιά ατζέντα.

Τα νέα οικοδομικά υλικά του φρουρίου

Στα Συμπεράσματα της Συνόδου τελικά δεν υιοθετήθηκαν κατά γράμμα αυτές οι προτάσεις, μετά και από πίεση της ελληνικής πλευράς όπως λέγεται, αλλά η φιλοσοφία των μέτρων δεν διαφέρει σημαντικά. Συγκεκριμένα προβλέπεται στήριξη της Ιταλίας κυρίως μέσω της ενίσχυσης της ακτοφυλακής της Λιβύης, των εκούσιων επιστροφών και της εθελοντικής επανεγκατάστασης. Σημειώνεται δε πως «όλα τα σκάφη που επιχειρούν στη Μεσόγειο, πρέπει να σέβονται τους εφαρμοστέους νόμους και να μην παρεμποδίζουν τις επιχειρήσεις της λιβυκής ακτοφυλακής», υπονοώντας πως οι ανθρωπιστικές οργανώσεις θα πρέπει να αφήνουν να εξελίσσονται ανενόχλητες οι παράνομες και βίαιες πρακτικές της λιβυκής ακτοφυλακής, όπως έχουν καταγγελθεί πλείστες φορές, και να μη διασώζουν ανθρώπους από τη θάλασσα. Την ίδια μέρα εν τω μεταξύ που αποφασίστηκαν αυτά τα μέτρα, είχαμε ένα ακόμα ναυάγιο στα ανοιχτά της Λιβύης, με 100 περίπου νεκρούς ανθρώπους, ανάμεσά τους και βρέφη.
Οι λέξεις «αποτροπή» και «επιστροφή» έχουν την τιμητική τους στα Συμπεράσματα, καθώς αναφέρονται σχεδόν σε κάθε παράγραφο, όπως για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την οδό της Ανατολικής Μεσογείου και στην πλήρη υλοποίηση της κοινής δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας, αλλά και στη Δυτική Μεσόγειο όπου «η ΕΕ θα στηρίξει, οικονομικά και με άλλους τρόπους, όλες τις προσπάθειες των κρατών μελών, ιδίως της Ισπανίας, και των χωρών καταγωγής και διέλευσης, ιδίως του Μαρόκου, για την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης». Εννοείται πως δεν γίνεται πουθενά λόγος για νόμιμες και ασφαλείς οδούς για τους πρόσφυγες και μετανάστες που θέλουν να φτάσουν στην Ευρώπη.
Αντιθέτως, το μόνο που ενδιαφέρει την ΕΕ, καθώς φαίνεται, είναι να σταματήσει να είναι ελκυστική για τους πρόσφυγες και μετανάστες. Αν και δεν υιοθετείται ρητά ως μέτρο, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να διερευνήσουν αμελλητί την έννοια των περιφερειακών πλατφορμών αποβίβασης, σε στενή συνεργασία με σχετικές τρίτες χώρες, καθώς και με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης. Οι πλατφόρμες αυτές θα πρέπει να λειτουργούν κάνοντας διάκριση των επιμέρους καταστάσεων, με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου και χωρίς να δημιουργείται παράγοντας έλξης», αφήνοντας αρκετά ελεύθερο σε μετάφραση το τι σημαίνει να μην είναι ελκυστικά. Με ποιο τρόπο, και μέχρι ποιο σημείο θα έφθανε τελικά η ΕΕ προκειμένου να γίνει ανταγωνιστικά μη ελκυστική σε σχέση με τις χώρες από όπου δραπετεύουν οι πρόσφυγες και μετανάστες; Προς το παρόν πάντως, η Ύπατη Αρμοστεία και ο ΔΟΜ αναφέρουν σε κοινή ανακοίνωσή τους πως «οι άνθρωποι που διασώζονται σε διεθνή ύδατα, θα πρέπει να μεταφέρονται γρήγορα στην ξηρά σε ασφαλείς τοποθεσίες στην ΕΕ, και ενδεχομένως και αλλού. Η εν λόγω προσέγγιση θα πρέπει να συνοδεύεται από πολιτικές επανεγκατάστασης, επανένωσης οικογενειών, καθώς και άλλων λύσεων εντός ΕΕ, αλλά και από την αυξανόμενη στήριξη των χωρών στις οποίες αποβιβάζονται οι διασωθέντες», διαφωνώντας με τη λογική του αποκλεισμού των ανθρώπων σε πλατφόρμες στη θάλασσα. Την αντίθεσή τους έχουν δηλώσει μέχρι τώρα για τη δημιουργία πλατφορμών και κέντρων εκτός ΕΕ και οι χώρες της Β. Αφρικής.
Προβλέπεται ακόμα η δημιουργία «ελεγχόμενων κέντρων», αφήνοντας πάλι ελεύθερο σε μετάφραση αν θα είναι κλειστά ή όχι, στις χώρες της ΕΕ, αλλά σε εθελοντική βάση, όπως πίεσαν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι χώρες του Βίσεγκραντ. Σε εθελοντική βάση θα γίνονται και οι όποιες μετεγκαταστάσεις, «με την επιφύλαξη της μεταρρύθμισης της διαδικασίας του Δουβλίνου». Η Σύνοδος τελικά απέφυγε να μιλήσει για την αναθεώρηση του κανονισμού του Δουβλίνου -καθώς θα έπρεπε να συζητήσει και τις προτάσεις του Ευρωκοινοβουλίου που θα ξαναφούντωναν τις αντιπαραθέσεις, αφού βρίσκονται σε διαφορετική κατεύθυνση, αυτή των ποσοστώσεων και της ανάληψης ευθυνών και επίδειξης αλληλεγγύης από όλους- μεταθέτοντας το ζήτημα στο επόμενο διάστημα. Από την ελληνική πλευρά χαρακτηρίστηκε θετικό τουλάχιστον το γεγονός πως το ζήτημα της αναθεώρησης του κανονισμού δεν μετατέθηκε τελείως στις καλένδες, όπως ήταν οι πρώτες ενδείξεις.
Επίσης αποφασίστηκε η εκταμίευση της δεύτερης δόσης στην Τουρκία, υπογραμμίζοντας όμως πως θα πρέπει να εφαρμόσει τη διμερή συμφωνία επανεισδοχής με την Ελλάδα, την οποία έχει αναστείλει προσωρινά, και 500 εκατ. στην Αφρική, για την οποία γίνεται λόγος πως θα πρέπει εν γένει να ενισχυθεί οικονομικά και κοινωνικά, προκειμένου να σταματήσει η μετανάστευση, χωρίς να περιγράφονται συγκεκριμένες ενέργειες.

Διμερείς συμφωνίες

Τέλος, στα Συμπεράσματα γίνεται αναφορά στην αποτροπή των δευτερογενών μετακινήσεων των προσφύγων εντός της ΕΕ, καθώς είναι ένα από τα κύρια ζητήματα που απασχολούν τη γερμανική κυβέρνηση και μπορεί να της κοστίσει τη σταθερότητά της. Μετά από τριμερή συνάντηση Γερμανίας, Ελλάδας και Ισπανίας συμφωνήθηκε οι δύο χώρες να δεχθούν επιστροφές αιτούντων ασύλου από τη Γερμανία, που θα έχουν καταφύγει παράτυπα στη χώρα. Ως αντάλλαγμα, η Γερμανία «θα δεχτεί σταδιακά και θα ολοκληρώσει την επανένωση των οικογενειών από την Ελλάδα και την Ισπανία, στοχεύοντας να διασφαλίσει την ενότητα των οικογενειών». Διαδικασία, όμως, που είχε ούτως ή άλλως ως υποχρέωση, νομικά και ηθικά, και δεν εφαρμόζεται άτυπα εδώ και αρκετό διάστημα.



Τζέλα Αλιπράντη­
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet