Του Τουμάζου Τσελεπή*

Μετά το ναυάγιο του Κρανς Μοντανά ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ μίλησε για περίοδο περισυλλογής στο Κυπριακό με στόχο, όπως ανέφερε, να οδηγηθούμε σε συνομιλίες που να έχουν νόημα. Δεν αρκέστηκε βέβαια σε αυτή τη γενική διατύπωση, αλλά καθόρισε και το τι εννοεί. Επί της ουσίας ζήτησε συνέχιση των συνομιλιών από το σημείο στο οποίο είχαν μείνει, με διαφύλαξη των μέχρι τότε συγκλίσεων, του πλαισίου Γκουτέρες και του μηχανισμού εφαρμογής της λύσης. Επί της διαδικασίας εμμένει σε συζήτηση έξι βασικών θεμάτων, όπως ο ίδιος τα καθόρισε: Ασφάλεια και εγγυήσεις στο ένα τραπέζι, με συμμετοχή των εγγυητριών δυνάμεων, του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως παρατηρητή. Εδαφικό, περιουσιακό, αποτελεσματική συμμετοχή των δύο κοινοτήτων σε όλα τα όργανα και αποφάσεις της κεντρικής εξουσίας και ισότιμη μεταχείριση τούρκων πολιτών στο άλλο τραπέζι, εκείνο των διακοινοτικών συνομιλιών. Η συζήτηση να είναι πακέτο, και αν καταλήξουμε σε συμφωνία στα πιο πάνω, τότε θα έχουμε τη στρατηγική συναντίληψη που θα επιτρέψει ταχεία κατάληξη στα υπόλοιπα εκκρεμούντα ζητήματα.
Η πρόταση του Γ.Γ. δεν είναι τυχαία. Όλα τα κεφάλαια του Κυπριακού βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο σύγκλισης και έχουν απομείνει μόνο ορισμένες διαφορές στο καθένα από αυτά. Αυτό επιτρέπει τη διασταυρούμενη διαπραγμάτευση, δηλαδή τη διαπραγμάτευση μεταξύ κεφαλαίων. Αυτό επιβάλλεται, για τον απλούστατο λόγο ότι η εσωτερική διαπραγμάτευση του κάθε κεφαλαίου χωριστά είχε εξαντλήσει τα περιθώριά της και γι΄αυτό δεν κατέστη δυνατό να διανυθεί το τελευταίο μίλι. Επιπλέον, η ταυτόχρονη και πακετοποιημένη διαπραγμάτευση επιλύει το αιώνιο πρόβλημα τι συζητούμε πρώτα και τι αργότερα, ενώ η επικέντρωση στα βασικά θέματα επιτρέπει να μην χανόμαστε στις λεπτομέρειες, όπως συχνά πυκνά συνέβαινε στο παρελθόν.

Όροι και προϋποθέσεις που δεν πείθουν

Τα πιο πάνω εξηγούν από μόνα τους το γιατί δεκαέξι μήνες μετά το Κρανς Μοντανά ο Γ.Γ. ακόμη διστάζει να συγκατανεύσει σε επανέναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Παρά τις φραστικές διακηρύξεις, και οι δύο ηγέτες θέτουν όρους και προϋποθέσεις που κάθε άλλο παρά πείθουν τον κ. Γκουτέρες ότι θα είχε νόημα να ξαναδοκιμάσει.
Η μεν τουρκοκυπριακή πλευρά ζητά συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και, το χειρότερο, προκαθορισμό του στάτους των Τουρκοκυπρίων σε περίπτωση νέας αποτυχίας. Ειδικά αυτό το δεύτερο, για μια σειρά από σοβαρούς λόγους, δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει αποδεκτό από ελληνοκυπριακής πλευράς. Οφείλουμε, όμως, να αναφέρουμε ότι κάποια στιγμή ο τουρκοκύπριος ηγέτης είχε δηλώσει ετοιμότητα να συνεχίσει ακριβώς με τον τρόπο που ζητά ο Γ.Γ.
Ο δε πρόεδρος Αναστασιάδης, αντί να προβεί αμέσως σε παρόμοια δήλωση, συνέχισε να θέτει όρους και προϋποθέσεις. Ζήτησε, για παράδειγμα, γραπτώς τις θέσεις της Τουρκίας στο θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Πώς, όμως, θα μπορούσε να γίνει αυτό σε συνθήκες διαπραγματευτικού κενού; Και ποιος ο λόγος να το ζητούμε όταν το πλαίσιο Γκουτέρες, η αποδοχή του οποίου συνιστά προϋπόθεση για επανέναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας, προνοεί για τερματισμό των εγγυήσεων και των επεμβατικών δικαιωμάτων από την πρώτη μέρα της λύσης καθώς και για ταχεία αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων; Στη συνέχεια ο πρόεδρος Αναστασιάδης έθεσε ως προϋπόθεση την επαναφορά του χάρτη που απέσυρε η τουρκοκυπριακή πλευρά. Και πάλι, ποιος ο λόγος να το ζητά αυτό γνωρίζοντας ότι το πλαίσιο Γκουτέρες όχι μόνο διασφαλίζει την επαναφορά του χάρτη, αλλά ζητά και συμπερίληψη της Μόρφου σε αυτόν; Τέλος, παραμονές της υποβολής της τελευταίας έκθεσης του Γ.Γ. προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Πρόεδρος πρότεινε αποκεντρωμένη ομοσπονδία. Αυτό το ζήτημα έχει να κάνει βασικά με τις ομοσπονδιακές αρμοδιότητες, οι οποίες είναι ήδη συμφωνημένες και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο το συγκεκριμένο θέμα δεν περιλαμβάνεται στο πλαίσιο Γκουτέρες.

Κίνδυνοι παρά οφέλη

Ο κ. Αναστασιάδης ποτέ δεν εξήγησε τι ακριβώς εννοεί όταν αναφέρεται σε αποκεντρωμένη ομοσπονδία. Απλώς λέει ότι την πρότεινε για να πειστεί η τουρκοκυπριακή πλευρά να μην επιμένει σε κατοχύρωση τουρκοκυπριακής θετικής ψήφου σε όλα τα ομοσπονδιακά όργανα προκειμένου να λαμβάνονται αποφάσεις. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να διευκρινίσουμε ότι τόσο η αναλογία συμμετοχής όσο και ο τρόπος λήψης αποφάσεων στα βασικά ομοσπονδιακά όργανα (εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική εξουσία, οιονεί δικαστικά όργανα, ρυθμιστικά όργανα, ανεξάρτητοι αξιωματούχοι κ.α.) είναι συμφωνημένα. Εκκρεμούν μόνο όργανα δεύτερης και τρίτης γραμμής, και ακριβώς εξαιτίας αυτού υπάρχει μεγάλη δόση υπερβολής τόσο από την τουρκοκυπριακή πλευρά (που ζητά ψήφο σε όλα) όσο και από την ελληνοκυπριακή (που θεωρεί ότι αυτό εγκυμονεί κινδύνους αδιεξόδων και κατάρρευσης της λύσης). Πώς μπορεί να παραβιάζεται η πολιτική ισότητα ή να κινδυνεύει με κατάρρευση το κράτος από το αν θα απαιτείται ή όχι θετική τουρκοκυπριακή ψήφος π.χ. στη μετεωρολογική υπηρεσία, στην υπηρεσία προστασίας του περιβάλλοντος, στο συμβούλιο προστασίας καταναλωτή, στην επιτροπή προστασίας δασών, στο ρυθμιστή ταχυδρομικών υπηρεσιών, στο συμβούλιο τεχνών και πολιτισμού κ.ο.κ;
Το ίδιο το πλαίσιο Γκουτέρες, πάντως, απορρίπτει την τουρκοκυπριακή αξίωση για θετική ψήφο παντού, ενώ και στην έκθεση του Γ.Γ. μετά το ναυάγιο στο Κρανς Μοντανά αναφέρεται ότι λόγος για κατοχύρωση θετικής ψήφου γίνεται για ορισμένα ομοσπονδιακά όργανα χαμηλού επιπέδου, και ότι οι δύο πλευρές είχαν επιτύχει πλήρη σύγκλιση στα εν λόγω ζητήματα. Στην πραγματικότητα, λοιπόν, ο πρόεδρος Αναστασιάδης, προτείνοντας αποκεντρωμένη ομοσπονδία, ζητά ως αντάλλαγμα κάτι το οποίο ήδη έχει η ελληνοκυπριακή πλευρά, και με κίνδυνο, όπως ο ίδιος ανέφερε στην πρόσφατη δημοσιογραφική του διάσκεψη, να μην τα βρουν σε αυτό οι δύο ηγέτες και να μην επαναρχίσει η διαπραγματευτική διαδικασία.

Ο χρόνος πιέζει

Η κλεψύδρα αδειάζει επικίνδυνα, αφού τον Ιανουάριο θα πρέπει το Συμβούλιο Ασφαλείας να αποφασίσει για ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ (Ειρηνευτική Δύναμη Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο). Αν μέχρι τότε δεν υπάρχει σε εξέλιξη διαπραγματευτική διαδικασία, ο κίνδυνος να δρομολογηθεί αποχώρηση της ειρηνευτικής δύναμης θα είναι υπαρκτός. Και αυτό θα είναι μόνο μια από τις πιθανές παρενέργειες. Είναι φανερό ότι χωρίς διαπραγματευτική διαδικασία οι εντάσεις για το ζήτημα του φυσικού αερίου θα συνεχιστούν, με ορατή την πιθανότητα αυτές να εξελιχθούν σε κρίση.

Ομοσπονδία ή διχοτόμηση;

Με τις πρόσφατες εξελίξεις, τα κόμματα του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου θεωρούν δικαιωμένη τη θέση τους ότι η στρατηγική που ακολουθείτο όλα αυτά τα χρόνια ήταν λανθασμένη, αφού δεν οδήγησε σε λύση, και ως εκ τούτου πρέπει να προχωρήσουμε σε αλλαγή στρατηγικής. Με αυτό ουσιαστικά άλλα κόμματα εννοούν ρητώς και άλλα έμμεσα, την εγκατάλειψη του στόχου για δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία και την επιδίωξη λύσης ενιαίου κράτους. Τα ίδια τα γεγονότα κάθε άλλο παρά δικαιώνουν την πιο πάνω προσέγγιση. Οι βολιδοσκοπήσεις για εγκατάλειψη της ομοσπονδίας, που πυκνώνουν τελευταία, δυστυχώς και σε ανώτατο επίπεδο, δεν οδήγησαν σε αναζήτηση λύσης ενιαίου κράτους, αλλά στρέφονται προς διχοτομικές επιλογές. Αυτό έχει μια λογική εξήγηση: Πώς είναι δυνατό να θεωρεί κανείς ως ανέφικτο στόχο την ομοσπονδία, αλλά να θεωρεί εφικτό έναν πολύ πιο φιλόδοξο στόχο, εκείνον του ενιαίου κράτους;
Το πραγματικό δίλημμα είναι μεταξύ ομοσπονδίας και διχοτόμησης, και όλοι οφείλουμε να τοποθετηθούμε ευθέως: Απορρίπτουμε τη διχοτόμηση που χτυπά πλέον απειλητικά την πόρτα μας ή την αποδεχόμαστε; Δεχόμαστε ή όχι να εκχωρήσουμε το 37% των εδαφών μας και το 60% της ΑΟΖ μας στην Τουρκία; Θέλουμε ή όχι να αποκτήσουμε χερσαία σύνορα με την Τουρκία;
Για το ΑΚΕΛ δεν υπάρχουν διλήμματα. Η διχοτόμηση δεν είναι λύση, και δηλώνουμε απερίφραστα ότι είμαστε αποφασισμένοι να αντιταχθούμε σε αυτή την καταστροφική επιλογή. Όσοι τυχόν φλερτάρουν με αυτήν, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι θα μας βρουν μπροστά τους, μαζί με την πλειοψηφία του λαού, που αντιτίθεται σε μια τέτοια λύση και απαιτεί δικαίωση, με επανένωση της Κύπρου, που μόνο μέσω της λύσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας μπορεί να επιτευχθεί.

* Μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΑΚΕΛ.
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet