Η απάντηση του Γιάννη Αντετοκούνμπο ως εμπρόθετη πολιτική πράξη και αυτοσυνείδηση



Υφίσταται μόνο ένας δειλός στη γη, αυτός που τολμά να μη γνωρίζει
Γ.Ε.ΜΠ. ΝτουΜπόις

Ο Θανάσης Αντετοκούνμπο δέχτηκε πρόσφατα μια ρατσιστική επίθεση από τον Τάκη Τσουκαλά, οπαδό του Ολυμπιακού και τηλεπαρουσιαστή αντίστοιχης θεματικής εκπομπής, με τον τελευταίο να τον αποκαλεί «πίθηκο». Δεν είναι η πρώτη φορά που στοχοποιείται ο συγκεκριμένος αθλητής, αλλά και ο αδερφός του, Γιάννης Αντετοκούνμπο από τον κ. Τσουκαλά που δεν τους θεωρεί «Έλληνες». Λίγο αργότερα, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο έσπασε τη σιωπή του και τοποθετήθηκε για να υπερασπιστεί τον αδερφό του.
Όσο απεχθής κι αν είναι αυτή η ρατσιστική επίθεση, δεν είναι πρωτοφανής. Την έχουν δεχθεί με ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά πολλοί μαύροι παίχτες του NBA, αλλά και άλλοι αθλητές. Τόσο από «φιλάθλους», όσο και από συμπαίκτες τους. Ένα παράδειγμα είναι ο καλαθοσφαιριστής, Στήβεν Κάρι, ένα άλλο παράδειγμα είναι ο Άνταμ Γκούντς, αυτόχθων της Αυστραλίας που μετά από συντονισμένη επίθεση οπαδών, οδηγήθηκε σε απόσυρση από το άθλημα, προκειμένου να σταματήσει αυτός ο πόλεμος που στήθηκε και που ξεκίνησε επειδή τόλμησε σε δοκίμιό του να αναζητήσει ρίζες του αθλήματος (φούτμπολ) στην αυτοχθονία.
Η μεταφορά του πιθήκου είναι κάπως προφανής στη στόχευσή της. Ουσιαστικά μιλούν για μια μη-εξέλιξη. Οι Αφρικανοί και οι αυτόχθονες «σπάνε» ούτως ειπείν και δραπετεύουν (από) τη Θεωρία της Εξέλιξης του Δαρβίνου, είναι υποανάπτυκτοι, δεν έχουν εξελιχθεί, δεν λογίζονται, λοιπόν, ως άνθρωποι. Πρόκειται για μια βάναυση απο-ανθρωποποίηση, χαρακτηριστικό των νεοναζιστών για μια αντι-επιστημονική ρητορική, που έρχεται σε κόντρα με τα ευρήματα της σύγχρονης ανθρωπολογίας που προτείνει ότι ο homo sapiens κατάγεται από την Αφρική. Για μια ρητορική που ανασυστήνεται στη νεωτερικότητα με όρους κουλτουραλικής αναμνημόνευσης και αναεγκαθίσταται στο δημόσιο λόγο ως κομμάτι της συγκρότησης του, μιας νεο-αρειανικής κατασκευής.
Στην απάντηση του Γιάννη Αντετοκούνμπο, ωστόσο, βρίσκονται και οι αρχές μια αντίστασης σε αυτή την κατασκευή, που πρέπει να γίνουν οργανωμένες. Διότι, κατά τη γνώμη μας, τόσο η υπεράσπιση των παικτών από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, όσο και οι προσφυγές στο ΕΣΡ και η κίνηση της γενικής γραμματέως Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρίας Γιαννακάκη για προσφυγή στον Άρειο Πάγο για τυχόν αδικήματα με τον αντιρατσιστικό νόμο, δεν αρκούν.

Απαραίτητο το πλαίσιο πολιτειακότητας

Για μια δημοκρατική εμπρόθετη πράξη χρειάζεται το πλαίσιο μιας πολιτειακότητας. Και αυτό το πλαίσιο οι Αντετοκούνμπο το στερήθηκαν, αφού στερήθηκαν την ιθαγένεια μέχρι και τα 18 τους χρόνια, αν και έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα. Είναι ακριβώς η θεωρία του «subaltern» του Αντόνιο Γκράμσι -για τους ανθρώπους που τίθενται εκτός των ίδιων των θεσμών της πολιτείας και του κράτους, που αργότερα οι μετα-αποικιοκρατικές σπουδές ασχολήθηκαν μαζί της και δημιούργησαν τα subaltern studies- στην οποία πρέπει να κοιτάξουμε. Χωρίς δικαιώματα, όταν είτε μετανάστες πρώτης γενιάς είτε δεύτερης, δεν μπορούν καν να συγκροτήσουν τάξη, αφού δεν είναι πολίτες, δεν μπορεί να υπάρξει συντονισμένη αντίδραση, δεν μπορεί να νοηθεί καν Λόγος, που να μπορεί να αρθρωθεί από τους ίδιους για τους εαυτούς τους, χαρακτηριστικό της ταξικής συνείδησης, της πολιτικής συνείδησης κάθε ομάδας της κοινωνίας και της αυτοσυνείδησης.
Εδώ έχουμε να κάνουμε τόσο με την έννοια της αναπαράστασης, όσο και με την έννοια της εκπροσώπησης. Ο Γιάννης Αντετοκούνμπο και η απάντησή του ανοίγει ακριβώς αυτή τη συζήτηση. Δρα ως πολίτης αυτής της χώρας και τροχιοδεικτικά και Ιστορικά, μας δείχνει ποιοι είναι οι περιορισμοί. Εκπροσωπεί τον αδερφό του, αλλά δεν εκπροσωπεί όλους τους μη πολίτες αυτής της χώρας, που δηλώνεται και από το ότι δεν μπορεί να φανταστεί τι περνούν. Σχηματικά, γιατί το έχει βιώσει και ο ίδιος. Με τη δήλωσή του αναδεικνύει ακριβώς ότι δεν έχει το δικαίωμα να μιλήσει -για- εκείνους σε μια παραδειγματική συμπεριφορά απέναντι στον Άλλο. Τέλος, συστήνει την αναπαράσταση και την συμπερίληψη. Είναι περήφανοι, χαμογελαστοί Ελληνονιγηριανοί.

Αναπαράσταση και εκπροσώπηση

Αν και η αναπάρασταση και η συμπεριληψιμότητα είναι ένας πρώτος στόχος για να αλλάξουν οι προσλήψεις στην κοινωνία και έτσι είναι χρήσιμη η εικόνα των σύγχρονων Ελλήνων, των μαύρων Ελλήνων, στις ευρύτερες αναπαραστάσεις της ποπ κουλτούρας (και έχουμε δει τον Γιάννη Αντετοκούνμπο να αλλάζει αυτές τις προσλήψεις σε διαφημίσεις, σε κουτιά δημοφιλών προϊόντων), φυσικά πρέπει να μιλήσουμε και για την εκπροσώπηση. Πρέπει, δηλαδή, να μιλήσουμε για την αναγνώριση αυτών των σωμάτων από το κράτος. Πρέπει να μιλήσουμε για τους νόμους της ιθαγένειας, αλλά και τις πρακτικές του νομικο-πολιτικού, γιατί μόνο μέσα από την ενεργή ένταξη στην πολιτεία, μπορεί να υπάρξει ουσιαστικός Λόγος του Άλλου, αυτοσυνείδηση και τα συστατικά για πολιτική δράση. Από ένα σημείο και μετά, δεν θα έχει κανένα νόημα να μιλάμε για μετανάστες τρίτης, τέταρτης, πέμπτης γενιάς. Ως πότε; Θα μιλάμε για Ελληνονιγηριανούς, για Ελληνοϊνδούς για αφρο-Έλληνες. Για ολόκληρες ομάδες νέων Ελλήνων που θα είναι πολίτες αυτής της χώρας. Είναι ώρα, λοιπόν, να ξεφύγουμε από βολικές κατηγορίες που δεν αναγνωρίζουν δικαιώματα και από τη θεσμικά υποστηρικτή απαίτηση ότι για να είναι πολίτης της χώρας, χρειάζεται κανείς να είναι και ταλαντούχος ή έξυπνος ή να σώζει λευκούς από διάφορες καταστροφές (όπως σε μια περίπτωση μετανάστη στη Γαλλία που πήρε την ιθαγένεια ως ήρωας και όχι ως απλός πολίτης). Δόκιμη η αναπαράσταση που συμπεριλαμβάνει τον Αντετοκούνμπο και τον αναγνωρίζει, απαραίτητη όμως εν τέλει η εκπροσώπησή τους από την πολιτεία, το κράτος και τους θεσμούς.
Η ίδια μας η άγνοια έχει όρια που μας βοηθούν να την ξεπεράσουμε. Το να την υπερασπιζόμαστε ενεργητικά, μας κατατάσσει στη λάθος πλευρά της Ιστορίας. Σε αυτή την πλευρά που τη βλέπει και την επιθυμεί, στατική.

Νίκος Δασκαλόπουλος
Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτική )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet