Σε λίγες μέρες κυκλοφορεί, από τις εκδόσεις Τόπος, το βιβλίο του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου «Ο Μαυροκόκκινος Δεκέμβρης. Άκρα και κέντρο στην εξέγερση του 2008 [πλήθος, ηγεμονία, στρατηγική]». Αν και συμπίπτει με τη συμπλήρωση δέκα χρόνων από την εξέγερση του Δεκέμβρη, το βιβλίο δεν είναι επετειακό ανάγνωσμα. Το «νήμα» του είναι η δυναμική εξέγερσης και αντι-εξέγερσης αυτή την τελευταία δεκαετία –δυναμική που «διαβάζεται» υπό το φως της διαχείρισης της κρίσης, της εμπειρίας του ΣΥΡΙΖΑ και της δύσκολης ανασυγκρότησης της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς μετά τη συνθηκολόγηση του 2015. Η ματιά του βιβλίου δεν εξαντλείται, έτσι, στην αποτίμηση των περασμένων· ξαναδιαβάζοντας τους Λένιν και Γκράμσι, επιστρέφοντας στον Ντανιέλ Μπενσαΐντ και δείχνοντας τα όρια των σύγχρονων πολιτικών θεωριών, μεταμαρξιστικών (Λακλάου-Μουφ) και μετααναρχικών (Νέγκρι-Χόλογουεϊ), η βασική έγνοια του βιβλίου αφορά τις προϋποθέσεις μιας σύγχρονης αντικαπιταλιστικής στρατηγικής. Η «Εποχή» προδημοσιεύει σήμερα ένα απόσπασμα του βιβλίου.

Αν οι ιδέες και οι αξίες βιώνονται και νιώθονται (πώς αλλιώς θα μαθαίναμε γι’ αυτές;), η δολοφονία ενός 15χρονου από αστυνομικό ήταν η στιγμή που οι ανατρεπτικές ιδέες βιώθηκαν σε ένταση και κλίμακα πρωτόγνωρη για τα δεδομένα μετά τη Μεταπολίτευση.
Διεκδικώντας τη μνήμη εξεγέρσεων που ηττήθηκαν και αναρχικών ή αριστερών αγωνιστ(ρι)ών που δολοφονήθηκαν από αστυνομικούς, ο ελληνικός Δεκέμβρης συγκρίθηκε και σύγκρινε εαυτόν με τον «ιδεότυπο» της εξέγερσης, το γαλλικό ’68 – στη δεύτερη περίπτωση, για να χλευάσει την αισθητικοποίηση και την καθήλωση στην ανάμνηση περασμένων εξεγέρσεων. Αυτό σήμαινε το «Fuck May ’68. Fight Now», γραμμένο μάλιστα σε μια γλώσσα με πλήρη επίγνωση της διεθνούς απήχησης των τεκταινομένων.
Όσο για την απέναντι πλευρά, η επιθετική απαξίωση ενός μεγέθους συγκρίσιμου (όχι ταυτόσημου) με τον γαλλικό Μάη –έτσι είδαν τον Δεκέμβρη αλληλέγγυοι διαδηλωτές στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική και την Αυστραλία– δεν ήταν απαίτηση για επιστημονική κοινωνιολογική ακρίβεια. Όφειλε μάλλον στην πολιτική σκοπιμότητα: Να απαξιωθούν και να διαιρεθούν οι πρωταγωνιστές, να επανανομιμοποιηθεί η αστυνομία, να επικρατήσει το αίσθημα της ματαιότητας. «Οι ονομασίες των πολιτικών γεγονότων», λέει κάπου γι’ αυτό ο Τσαρλς Τίλι, «αποκτούν βαρύτητα όταν φέρνουν ευρύτατα αναγνωρισμένα αποτελέσματα και όταν προκύπτουν σαφείς συνέπειες από το ότι ένα γεγονός αποκτά μια ονομασία – ή αποτυγχάνει να την αποκτήσει».
Το να αναγνωριστεί ο Δεκέμβρης ως εξέγερση θα σήμαινε την αυτοακύρωση ενός πλέγματος εξουσίας που τον Δεκέμβρη απαξιώθηκε εκκωφαντικά, με συνέπειες που θα βλέπαμε αργότερα στην αποχή (2009), στις αντιμνημονιακές κινητοποιήσεις (2010), στους «Αγανακτισμένους» και την εναντίωση στο δεύτερο Μνημόνιο (2011-2012), στις εκλογές (2012, 2014 και 2015) και στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015.
Με όλες τις μεγάλες διαφορές των δύο περιπτώσεων, η εξέγερση του Δεκέμβρη, όπως και το γαλλικό ’68, ήταν εξεγέρσεις που δεν έγιναν επαναστάσεις. Εξ ορισμού αντικρατικός και αντικαπιταλιστικός ο Δεκέμβρης, όπως νωρίτερα ο γαλλικός Μάης, ήταν «η πιο θεαματική εκδήλωση των «επαναστατικών συγγενειών»» αναρχικών και αριστερών, όπως έγραψαν οι Μικαέλ Λεβί και Ολιβιέ Μπεζανσενό: μια συνάντηση, όχι πρωτόγνωρη, των ψυχρών ρευμάτων της μαρξιστικής Αριστεράς (των ρευμάτων που δίνουν προτεραιότητα στην κατανόηση των αντικειμενικών κοινωνικών συνθηκών), με τα αναρχικά και περισσότερο υποκειμενιστικά, τα θερμά ρεύματα (τα ρεύματα που ιεραρχούν υψηλότερα τις υποκειμενικές δυνατότητες της ανατροπής).
Η συνάντηση αυτή, η διάρκεια και η διάχυσή της σε ολόκληρη τη χώρα και η κοινωνική της εμβέλεια δημιούργησαν μια καινοφανή κατάσταση για τα πολιτικά ήθη της Μεταπολίτευσης: μια κατάσταση που δικαίως ξεκίνησε βίαια λίγο μετά τη δολοφονία ενός 15χρονου μαθητή, ξεπερνώντας ωστόσο τη βία κατά πολύ, και γι’ αυτό ακριβώς προκαλώντας μια ευρεία αντισυσπείρωση: κρατικών μηχανισμών, μέσων ενημέρωσης, διανοούμενων και πολιτικών δυνάμεων – από το Κέντρο μέχρι την Ακροδεξιά. Η αντισυσπείρωση αυτή, μια πόλωση που εκείνες τις μέρες ξαναβάζει στον λόγο τον ελληνικό εμφύλιο, και που μπορούμε να λέμε εξτρεμισμό του Κέντρου, είναι η αρχή για μια ιδιότυπη «επανάσταση χωρίς επανάσταση» που ακολουθεί. Για μια ανασύνταξη του κράτους, σε «αντίποινα», όπως θα δούμε, για μια επαναστατική κρίση που δεν ξέσπασε. […]
Αδυνατώντας να περάσει στους χώρους εργασίας, βάζοντας όμως σε κίνηση κοινωνικές κατηγορίες ετερόκλητες και φέρνοντάς τες στον δρόμο για πρώτη φορά μαζί (μαθητές και φοιτητές, ανθρώπους της άλλοτε «εξασφαλισμένης» αλλά και της επισφαλούς εργατικής τάξης, άνεργους, μετανάστες, Τσιγγάνους, παιδιά και γονείς από εργατογειτονιές αλλά και από τα βόρεια προάστια), ο Δεκέμβρης ανάγκασε την πολιτική εξουσία να σταθμίσει το κόστος μιας πιθανής γενίκευσης της βίας – και να το αποφύγει, περιμένοντας την υποχώρηση της εξέγερσης για να αντεπιτεθεί. Αν η αντεπίθεση αυτή είχε το εύρος που θα δούμε στη συνέχεια, ήταν γιατί, πριν υποχωρήσει, ο Δεκέμβρης έδωσε δείγματ�� για κάτι σημαντικό: μια κινητοποίηση μειοψηφική αρχικά, μια κινητοποίηση αριστερών και αναρχικών (ως τέτοια ξεκίνησε το βράδυ της 6ης Δεκεμβρίου από τα Εξάρχεια), μπόρεσε να συντονιστεί με ευρύτερες πολιτικές διαθέσεις και κοινωνικές διαθεσιμότητες.
Αρχικά μειoψηφική κινητοποίηση, ο Δεκέμβρης διαχύθηκε και δίχασε με βίαιο τρόπο μια ολόκληρη κοινωνία – γιατί ενοποίησε τμήματά της κατακερματισμένα και πολιτικά αφανή. Αυτή είναι και μία από τις κύριες πτυχές που τον έκανε εξέγερση […] Για το αντιφατικό και ανολοκλήρωτο έργο του, ο Δεκέμβρης του 2008 έγινε αφετηρία για μια «επανάσταση χωρίς επανάσταση» – μια διαδικασία που ο Αντόνιο Γκράμσι περιγράφει στα Τετράδια της Φυλακής ως «παθητική επανάσταση».

Το βιβλίο θα παρουσιαστεί σε τρεις εκδηλώσεις: Στα Τρίκαλα, την Τρίτη 4 Δεκεμβρίου, στις 7.30μμ, στο στέκι «RossoNero» (με ομιλητές την Τόνια Κατερίνη και τον Θοδωρή Φέστα). Στη Θεσσαλονίκη, την Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου, στις 7μμ, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΜΘ (με ομιλητές τον Δημήτρη Δημτσιάδη, τον Χρήστο Λάσκο, τον Κωνσταντίνο Τσιτσελίκη και την Τασούλα Χεππάκη – και συντονίστρια τη δημοσιογράφο Σταυρούλα Πουλημένη). Και στην Αθήνα, τη Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου, στις 7μμ, στην ΕΣΗΕΑ (με ομιλητές τον Γιάννη Αλμπάνη, τον Νίκο Κατσιαούνη, τον Στρατή Μπουρνάζο και την Κλειώ Παπαπαντολέων – και συντονίστρια τη δημοσιογράφο Έλλη Ζώτου).
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet