Οταν, αρχές Νοέμβριου, ξεκινούσε αυθόρμητα από τα social media, οι εφημερίδες και ο ηλεκτρονικός Τύπος δεν χρησιμοποίησαν τον χαρακτηρισμό «κίνημα» για να το περιγράψουν. Το έκαναν μετά την πρώτη μεγάλη κινητοποίηση το Σάββατο 17 Νοεμβρίου – αν και με κάποια επιφύλαξη, καθώς η λέξη έμοιαζε υπερβολική για μια έκφραση δυσαρέσκειας μαζική μεν, όμως ακέφαλη, ακαθοδήγητη και χωρίς πολιτική στόχευση. Μια, εκτεταμένη έστω, διαμαρτυρία με αίτημα την κατάργηση των αυξήσεων στα καύσιμα δεν έμοιαζε ικανή να προκαλέσει μείζονα κρίση.
Μετά τη δεύτερη πανεθνική κινητοποίηση, το Σάββατο 24 του ίδιου μήνα, όλοι μιλούσαν πλέον για «κίνημα». Το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων». Και την επομένη της μεγάλης κινητοποίησης του Σάββατου 1 Δεκεμβρίου, με διαδηλώσεις εκατοντάδων χιλιάδων σε ολόκληρη τη Γαλλία, με τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών να συμπαρίσταται στους διαδηλωτές και με την πολυάνθρωπη συγκέντρωση στο Παρίσι να σημαδεύεται από εκτεταμένα, σοβαρά επεισόδια (αποκλεισμοί αποθηκών καυσίμων, οδοφράγματα, επιθέσεις σε τράπεζες, συγκρούσεις με την αστυνομία που θύμιζαν εξεγερμένο Παρίσι του 1968), τις αναλύσεις της κατάστασης προστέθηκε ανεπιφύλακτα ο χαρακτηρισμός «ξέσπασμα οργής». Ξέσπασμα οργής όχι πλέον μόνο για τα καύσιμα, αλλά για την απροσχημάτιστα ταξική φορολογική πολιτική (που μείωσε το εισόδημα του φτωχότερου 22/% των Γάλλων κατά 1%, αυξάνοντας, δια των φοροαπαλλαγών, το εισόδημα του πλουσιότερου 1% κατά 6%) και τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες σε βάρος του ήδη δοκιμαζόμενου κοινωνικού κράτους.
Καθόλου τυχαία, κ. Κριστίν Λαγκάρντ, σε ομιλία της στο αμερικανικό Κογκρέσο τρεις μέρες μετά τα γεγονότα του Παρισιού, έκανε έκκληση να υπάρξει «πολυμερής διεθνής συνεργασία» για να αποφευχθεί το ξέσπασμα μιας νέας «εποχής της οργής», με οικονομικές ανισότητες και κοινωνικές αντιδράσεις τέτοιες, που μπροστά τους οι ανισότητες και οι εξεγέρσεις της «χρυσής εποχής» του καπιταλισμού τον 19ο αιώνα θα ωχριούν.
Θα διαφωνήσουμε ότι η τοποθέτηση της επικεφαλής του ΔΝΤ για την ανάγκη «τα οικονομικά οφέλη της παγκοσμιοποίησης να τα μοιράζονται όλοι κι όχι μόνο ορισμένοι» είναι ένα υποκριτικό ευχολόγιο, επειδή απουσιάζουν από αυτήν προτάσεις που θα αμφισβητούσαν «τις συνηθισμένες συνταγές του ιδρύματός της». Στην προτροπή της κ. Λαγκάρντ να υπάρξει ένα νέο, διεθνές σύστημα φορολόγησης προς αντιμετώπιση της στρέβλωσης «οι εταιρείες [να] έχουν σήμερα παρουσία σε όλο τον πλανήτη, αλλά οι κυβερνήσεις [να μην] έχουν βρει τη σωστή φορολογική απάντηση» —με αποτέλεσμα, είκοσι χρόνια από σήμερα, το 2040, οι προνομιούχες κατηγορίες του πληθυσμού «να μπορούν να ζουν ως τα 120», ενώ «εκατομμύρια άλλοι θα υπομένουν τη φτώχεια»— διακρίνεται μια ειλικρινής ανησυχία. Ο φόβος να υπάρξουν στο εγγύς μέλλον κοινωνικές αντιδράσεις τέτοιες, που όσα συμβαίνουν σήμερα στη Γαλλία θα είναι μικρογραφία μπροστά τους. Η κ. Λαγκάρντ γνωρίζει καλά την ιστορία των τελευταίων δυόμιση αιώνων της πατρίδας της ώστε να μην εφησυχάζει.
Αλλά δεν ανησυχεί μόνον η κ. Λαγκάρντ για τις ανατροπές που μπορεί να επιφυλάσσει ο επαπειλούμενος εκτροχιασμός της παγκοσμιοποίησης. Τη διαπίστωση ότι «ο κόσμος έχει απεγνωσμένα ανάγκη από ένα σημάδι παγκόσμιας συνεργασίας» συμμερίζεται σημαντικό μέρος της ιθύνουσας οικονομικής και πολιτικής τάξης παγκόσμια, αν σωστά κρίνουμε από ένα άρθρο αναρτημένο την Τετάρτη στην ιστοσελίδα των Financial Times. Φέρει την υπογραφή της κ. Laurence Boone, επικεφαλής οικονομολόγου του ΟΟΣΑ, και τον εύγλωττο τίτλο «Ένα σχέδιο Μάρσαλ για την παγκόσμια οικονομία».
Οι ανησυχίες της κ. Boone έχουν άλλη εκπόρευση από εκείνη της κ. Λαγκάρντ, όμως οι δύο συναντώνται ως προς τους φόβους για την τελική κατάληξη: κοινωνικές αναταραχές που θα ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα, απειλώντας τις ισορροπίες στο διεθνές σύστημα οικονομικής και πολιτικής εξουσιαστικής ιεράρχησης.
Το στέλεχος του ΟΟΣΑ υπογραμμίζει την ανάγκη προετοιμασίας του συστήματος ενόψει των εντάσεων που «ολοφάνερα συσσωρεύονται» σαν αποτέλεσμα του κινδύνου δραματικής πτώσης των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης εξαιτίας δυσλειτουργιών στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα αφενός (απροθυμία δανειοδότησης δοκιμαζόμενων εθνικών οικονομιών) και, αφετέρου, στο διεθνές εμπόριο, λόγω επιλεκτικής εφαρμογής δασμών, εμπορικών αποκλεισμών (εμπάργκο) και εφαρμογής (αμερικανικού τύπου) οικονομικού απομονωτισμού. Και επισημαίνει, με πρόδηλη ανησυχία, ότι «το [παγκόσμιο] ΑΕΠ έχει μεν ανακάμψει, όμως όχι στα προ κρίσης επίπεδα», ότι «η παραγωγικότητα έχει εξασθενίσει» και ότι «πολλοί φορείς άσκησης πολιτικής» — όπως, προφανώς, το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΟΟΣΑ, κ.λπ.— «φοβούνται ότι δεν έχουν πλέον τα “πυρομαχικά” να βοηθήσουν σε περίπτωση οικονομικής επιβράδυνσης». Και αυτό σε συνθήκες όπως οι σημερινές, όπου «η άνοδος του δημοσίου χρέους αφήνει μικρό περιθώριο στις κυβερνήσεις να αυξήσουν τις δαπάνες σε περίπτωση σημαντικής επιβράδυνσης» — με προφανές αποτέλεσμα την ανεξέλεγκτη μεγέθυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και εντάσεων.
Ελάχιστα καθησυχαστική ακούγεται, μετά από αυτά, η διαβεβαίωση με την οποία τελειώνει το άρθρο της η κ. Boone, λέγοντας ότι «δεν υπάρχει, λόγος ανησυχίας», ότι «η συνεργασία παραμένει εφικτή», ότι «μια συντονισμένη, έγκαιρη και περιορισμένη δημοσιονομική τόνωση μπορεί να είναι ισχυρή και αποτελεσματική». Εξαιτίας, κυρίως, της δυσοίωνης καταληκτικής φράσης: «σε περίπτωση που προκύψει κάποια βαθιά οικονομική κάμψη».
Η δήλωση του προέδρου της ΕΚΤ, κ. Ντράγκι, κατά σύμπτωση (;) την επόμενη μέρα, ο οποίος προειδοποίησε για τον κίνδυνο επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης στην ευρωζώνη το 2019 και το 2020, δεν βελτίωσε την εικόνα.
Όταν τρεις διεθνείς «φορείς άσκησης πολιτικής», το ΔΝΤ, η ΕΚΤ και ο ΟΟΣΑ, εφιστούν την προσοχή δείχνοντας σχεδόν ταυτόχρονα προς την ίδια κατεύθυνση, επιβάλλεται σοβαρότητα.
Οι σοβαροί παραλήπτες του μηνύματος, κυβερνήσεις και κυβερνώμενοι, πρέπει να εστιάσουν σε αυτό το σημείο του ορίζοντα των μεσοπρόθεσμων εξελίξεων διεθνώς.
Η κυβέρνηση έχει την κύρια ευθύνη να καταστήσει τη χώρα επαρκώς θωρακισμένη απέναντι στο απευκταίο. Για την αντιπολίτευση, φαντάζει δύσκολο να εγγυηθεί κάποιος σήμερα ότι θα ανταποκριθεί στο σοβαρό μέτρο της ευθύνης που της αναλογεί. Οψόμεθα.

Κωστής Γιούργος
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet