Thousands of students of public universities protest against higher tuition fees in Tirana, Albania, December 11, 2018. REUTERS/Florion Goga


 

Τα χαρακτηριστικά μίας γενικευμένης αντίδρασης στο πολιτικό σύστημα και την κεντρική εξουσία λαμβάνουν οι μαζικές φοιτητικές κινητοποιήσεις στην Αλβανία. Ξεκίνησαν στις 4 Δεκεμβρίου και διατηρούν ακόμα τη δυναμική τους έχοντας καταφέρει να εξαπλωθούν και σε πόλεις πέρα από τα Τίρανα που εδρεύουν και τα μεγάλα πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Μπορεί η αρχική έκρηξη να είχε αφορμή το χρηματικό τέλος, ένα είδος «προστίμου» στην επανεξέταση του μαθήματος μετά την αποτυχία στις εξετάσεις ή μία πρόωρη απαίτηση για καταβολή των διδάκτρων, όμως σταδιακά, το φοιτητικό κίνημα κλιμάκωσε τα αιτήματά του, θέτοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που ζητάει αναβάθμιση των σπουδών του, δημόσια παιδεία χωρίς δίδακτρα, συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων και αύξηση του προϋπολογισμού στην εκπαίδευση. Παράλληλα, κάνει μία συνεχή προσπάθεια να μην ταυτίζεται με κομματικές επιλογές της αντιπολίτευσης ενώ απαιτεί ισότιμη αντιμετώπιση από την κυβέρνηση Ράμα, αρνούμενο να διαπραγματευτεί επιμέρους συμφωνίες.

Τα αιτήματα της εξέγερσης

Η δυναμική και η ποιότητα του κινήματος προκαλεί και το διεθνές ενδιαφέρον πλέον όταν έρχεται μάλιστα να προστεθεί σε έναν Δεκέμβρη στην Ευρώπη που χαρακτηρίζεται από μικρές και μεγάλες αναταράξεις με προμετωπίδα βέβαια το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» στη Γαλλία. Εντός της Αλβανίας, θυμίζει τις μεγάλες διαδηλώσεις των φοιτητών και των νέων τον Δεκέμβρη του 1990 κατά του καθεστώτος που άνοιξαν το δρόμο προς τον πολυκομματισμό και αποτελούν σήμερα εθνικό σημείο αναφοράς.
Θρυαλλίδα της εξέγερσης αποτέλεσε η εφαρμογή της Κοινής Υπουργικής Απόφασης 288 του Μαΐου και ειδικά το άρθρο 4 που επέβαλε επιπλέον τέλος στους φοιτητές που θα επανεξεταζόταν σε μάθημα που είχαν αποτύχει. Η σύνδεση με τα υψηλά δίδακτρα που πληρώνουν οι φοιτητές στα δημόσια πανεπιστήμια και μπορεί να φτάνουν και σε ποσά άνω των 2.000 ευρώ ετησίως, όταν ένας μέσος μισθός είναι 350 ευρώ, ήταν άμεση και αποτέλεσε τη βάση για το αρχικό διεκδικητικό πλαίσιο.
Τα πρώτα αιτήματα στην αρχή των κινητοποιήσεων ήταν η μείωση στο μισό των διδάκτρων, η βελτίωση των συνθηκών στις εστίες και η συμμετοχή των φοιτητών στα συμβούλια διοίκησης των ιδρυμάτων με ισχυρή εκπροσώπηση. Σύντομα όμως και με τη συμβολή φοιτητών από διαφορετικές σχολές, τέθηκε το θέμα πλήρους κατάργησης των διδάκτρων από το 2020, κι ακόμα η παροχή φοιτητικού πάσου, η υποστήριξη των διατριβών και της έρευνας από ειδικό ταμείο, η αύξηση του προϋπολογισμού για την Παιδεία στο 5 ή και το 8% του ΑΕΠ από το λίγο παραπάνω από το 3% που είναι σήμερα.
Το κεντρικό σύνθημα «είμαστε φοιτητές και όχι πελάτες» ανέδειξε τελικά όχι μόνο την άμεση αντίθεση σε μία μορφή ιδιωτικοποίησης της δημόσιας παιδείας που επιχειρείται με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μετά το 2015 και τη μεταφορά του βάρους βιωσιμότητας στα ίδια τα πανεπιστήμια, αλλά και τη βαθύτερη αγωνία των νέων της Αλβανίας για το μέλλον τους σε μία χώρα χαμηλών προσδοκιών, με μεγάλη ανεργία και έλλειψη ευκαιριών.

Η στάση της κυβέρνησης

Η κυβέρνηση αντιμετώπισε τις φοιτητικές κινητοποιήσεις αρχικά με αμηχανία και προσπάθησε να υποτιμήσει τις διεκδικήσεις δηλώνοντας την πρόθεση να υποχωρήσει στο άρθρο 4, γρήγορα όμως άλλαξε τακτική και ζήτησε διάλογο, με τους φοιτητές όμως να συνεχίζουν τον αγώνα τους με διαδηλώσεις χιλιάδων ανθρώπων και συγκεντρώσεις έξω από υπουργεία και κυβερνητικά κτίρια, αντιπαραθέτοντας το σύνολο πλέον των αιτημάτων τους ως βάση του διαλόγου και προτείνοντας στην ουσία έναν νέο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση σε αντικατάσταση του παλιότερου.
Εκεί που η κλασσική κομματική αντιπαράθεση στην Αλβανία δεν καταφέρνει παρά να εκφράζεται με συμμαχίες, συμφωνίες και διασπάσεις κάθε τέσσερα χρόνια για το ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα, οι φοιτητές έρχονται και αλλάζουν την κυρίαρχη πολιτική ατζέντα, εκφράζοντας και μια κοινωνία που βράζει κάτω από την επιφάνεια και αναζητά διεξόδους και νέα διακυβεύματα.

Φιλήμων Καραμήτσος
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet