Η ομάδα “Πείρα(γ)μα” επανέρχεται στην προσωπικότητα του Ναπολέοντα Σουκατζίδη

Γιατί η προσωπικότητα του Ναπολέοντα Σουκατζίδη ασκεί τόση γοητεία σε μια θεατρική ομάδα; «Ανακαλύψαμε» τον αγωνιστή της Αντίστασης εκ νέου μέσα από τη μυθιστορηματική βιογραφία του, που συνέθεσε ο Σπύρος Τζόκας στο βιβλίο του «Ο κύκλος των «μάταιων» πράξεων». Η ομάδα Πείρα(γ)μα τον ζωντανεύει με ένα θεατρικό μονόλογο στηριγμένο στο βιβλίο. Εμείς καλούμαστε να απαντήσουμε σε ένα ερώτημα «Πόσο γρήγορα ξεχνάμε τα ονόματα που σηματοδοτούν τους δρόμους της πόλης»; Και κυρίως γιατί;

Τη συνέντευξη πήρε η Μαρώ Τριανταφύλλου

Eπανέρχεστε μετά από λίγους μήνες στο έργο του Σπύρου Τζόκα «Ο κύκλος των «μάταιων» πράξεων», για να παρουσιάσετε αυτή τη φορά ένα μονόλογο με ήρωα τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη που μιλά για κείνο το τελευταίο βράδυ. Τι είναι αυτό που σας έλκει στην προσωπικότητα του αγωνιστή αυτού;

Αγγελική Κασόλα: Ο άνθρωπος που μέσα στη μεγαλύτερη βαρβαρότητα διατηρεί ανόθευτη μέσα του απέραντη τρυφερότητα απέναντι στη ζωή, τους ανθρώπους και την τραγικότητα της ύπαρξης. Ο άνθρωπος που παίρνει την ευθύνη του εαυτού του, διαρκώς συνομιλεί με τη συνείδησή του και κάνει πράξη όσα αυτή του αποκαλύπτει, δεν ουρλιάζει, δεν παραπονιέται, δεν είναι ενεργούμενο, δεν είναι θύμα, δεν είναι θεατής και κριτής. «Μπορείς να μείνει άπραγος μπροστά στον κοινωνικό αφανισμό»; ρωτάει τον εαυτό του μέσα σε μία εποχή οικονομικής κρίσης που ανθρώπινες ζωές χάνονται από την πείνα, τις αρρώστιες, τη φτώχεια... «Όχι» απαντάει με σαφήνεια και το όχι το μετατρέπει σε έργο. Οργανώνεται κι οργανώνει.

Η παγκοσμιοποίηση στηρίχτηκε ιδεολογικά στη βίαιη αποκοπή των νέων γενεών από την ιστορία και δη την πρόσφατη. Μπορεί το θέατρο να έχει μια παιδαγωγική διάσταση, να γίνει δρόμος συναντήσεων με την ιστορία;
Α.Κ.:
Ξέρουμε ότι η ιστορία, όπως αποτυπώνεται στα σχολικά εγχειρίδια δεν είναι ουδέτερη αλλά προϊόν ιδεολογικό. Το ότι έστω και έτσι το σχολείο έχει καταφέρει να δημιουργήσει σχέση μίσους προς τη γνώση και την πνευματικότητα γενικώς αλλά και ως προς την Ιστορία ειδικώς δεν είναι επίσης τυχαίο. Το θέατρο όπως και όλες οι τέχνες μπορούν να βοηθούν ώστε η διαδικασία της μάθησης να γίνεται δημιουργική, συμμετοχική, συνεργατική. Γιάννης Καρούνης: Το θέατρο, τα χρόνια που πέρασαν, περιορίστηκε περισσότερο στη θέαση και στη διασκέδαση των μαθητών στο πλαίσιο μιας σχολικής εκδρομής. Και εδώ, όπως και σε άλλες δραστηριότητες της σχολικής κοινότητας, αναπτύσσεται η εμπορευματική σχέση μεταξύ σχολείου και παραγωγών παιδικού θεάτρου. Μόνο κατ’ επίφαση θα μπορούσε να δει κανείς αυτές τις παραστάσεις ως παραστάσεις παιδαγωγικού χαρακτήρα. Ας μην είμαστε άδικοι όμως. Μπορεί τα παραπάνω να είναι ο κανόνας, αλλά μέσα στα σχολεία υπάρχουν άξιοι εκπαιδευτικοί που προσπαθούν να δημιουργήσουν μια άλλη αντίληψη, που ανεβάζουν σπουδαίες παραστάσεις μέσα στα σχολεία. Που είναι παιδαγωγοί. Για εμάς ως ομάδα, το θέατρο οφείλει να επιστρέψει εξ ολοκλήρου μέσα στη θεατρική κοινότητα. Οι ίδιοι οι μαθητές να δημιουργούν παραστάσεις.

Από ποια οπτική γωνία αναδεικνύετε την προσωπικότητα και το περιβάλλον του Ναπολέοντα Σουκατζίδη;
Α.Κ.:
Θελήσαμε να τον δούμε ανθρώπινα, σχεδόν αντι-ηρωικά... Γιατί μορφές αγωνιστών όπως του Σουκατζίδη, αλλά και πόσων άλλων γνωστών αλλά και αφανών άγνωστων που αγωνίστηκαν με εντιμότητα κι έδωσαν τη ζωή τους στο συλλογικό αγώνα, τείνουν ῾῾να σου προκαλούν δέος. Λες, εγώ θα μπορούσα, θα άντεχα, πόσο μεγάλοι είναι αυτοί, πόσο μικρό το μπόι το δικό μας; Τους θαυμάζεις, αλλά ως κάποιους που είναι σε ένα βάθρο κι έτσι εσύ δεν θα μπορέσεις να τους μοιάσεις, να τους φτάσεις. Άρα κάθεσαι στα αυγά σου. Ο στόχος μας δεν ήταν να φτιαχτεί κάποιος ανδριάντας, κάποια υπερ-ανθρώπινη ηρωική μορφή. Αλλά να μπορέσουμε πρώτοι εμείς και ύστερα οι θεατές μας, να τον αφουγκραστούμε και να τον καταλάβουμε βήμα βήμα. Για να μπορέσουμε να βρούμε το Σουκατζίδη που κάθε άνθρωπος μπορεί να φέρει μέσα του σε κάθε στιγμή που ορθώνει το ανάστημα του.

Τι περιμένει από αυτή την κυβέρνηση ένας καλλιτέχνης με στράτευση στον προοδευτικό χώρο;
Ε.Μ.:
Από μια αριστερή κυβέρνηση, αυτό που προσδοκώ, ελπίζω, οραματίζομαι και σε τελική ανάλυση απαιτώ, είναι να βάλει τις βάσεις επιτέλους για μια πιο «υγιή» κοινωνία. Απαλλαγμένη από το ρατσισμό, το φασισμό και τη βία σε κάθε μορφή της. Να πάψουν τα «μπαλώματα». Επειδή ως ηθοποιός λειτουργώ
με τη φαντασία και με εικόνες στο μυαλό, η εικόνα που έχω για το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι ένα πάπλωμα γκρι, γεμάτο με λευκά ουδέτερα πρόσωπα, μικρών πλασμάτων, ανυπόφορα όμοιων. Φαινομενικά «μαλακό» αυτό το πάπλωμα αλλά στην ουσία του εσκεμμένα «σκληρό». Αν, λοιπόν, δεν είναι βούληση και πρωταρχική έγνοια της αριστερής κυβέρνησης, να αλλάξει αυτήν την «εικόνα» για να σώσει την επόμενη γενιά από εμάς κι έτσι να βάλει τις βάσεις για το «υγιές», τότε θα είμαι βαθιά απογοητευμένη και το «πάπλωμα» θα αποκτήσει απλώς μερικά ακόμα «μπαλώματα».

Κύριε Καρούνη, ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην προσέγγιση του Σουκατζίδη;
Γ.Κ.:
Η βασική δυσκολία για να προσεγγίσει κανείς ένα κείμενο και να το μοιραστεί με τον κόσμο είναι να αποκαλύψει το «από κάτω» στο κείμενο, τα συναισθήματα που περικλείει, τις ανάγκες και τις απαιτήσεις που έχει και που καλείσαι ως ηθοποιός να τις αποκαλύψεις μέσα από τον εαυτό σου, την εμπειρία σου, το βίωμα σου, τη θέση που έχεις διαμορφώσει για τον άνθρωπο, τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ισότητα σε τούτο τον κόσμο. Η διαδικασία είναι δύσκολη κι επίπονη πολλές φορές. Αλλά δεν είσαι μόνος σε αυτό το ταξίδι. Έχεις την αμέριστη συμπαράσταση του σκηνοθέτη κι εμψυχωτή σου, τον οποίο τον εμπιστεύεσαι κι αφήνεσαι στην παρατήρηση του, στη ματιά του, στην εμπειρία του, στην αισθητική του.

Κυρία Μελά, και η Χαρά;
Ε.Μ.:
Μπροστά στο «μπόι» όλων των γυναικών σαν τη Χαρά, τις μάνες, τις αδερφές, τις αρραβωνιαστικιές, τις συντρόφισσες, αρχικά στέκω έκθαμβη. Στη συνέχεια, ως ηθοποιός προσπαθώ να μπω σ’ αυτήν την ψυχολογία, να πιαστώ από κάπου. Από κάποιο βίωμα, από κάποια ανάμνηση, από κάποια παρατήρηση του κόσμου γύρω μου, από κάποιο άκουσμα, από κάποια αφήγηση. Κι όμως υπάρχουν στιγμές που νοιώθω ότι όλες οι τεχνικές του θεάτρου μού είναι άχρηστες μπροστά στο μέγεθος κάποιων προσώπων σαν της Χαράς. Τότε το μόνο που έχω να κάνω είναι να κλείσω τα μάτια και να αφουγκραστώ. Κάπου στο κύτταρό μου άλλωστε υπάρχει η Χαρά.

Σε τι στοχεύει η παράστασή σας;
Μέσα από τη ζωή, την ιστορία και το θάνατο του Ναπολέοντα Σουκατζίδη περνάει και όλη η σύγχρονη τραγική κι ένδοξη ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων του. Και καλούμαστε να θυμηθούμε ότι σε αυτό εδώ το σταυροδρόμι του κόσμου, πολλές φορές χρειάστηκαν οι άνθρωποι να παλέψουν με παγκόσμιες δυνάμεις και τα κατάφεραν, πολλές φορές χρειάστηκε να αποδείξουν την ανθρωπιά και τη γενναιότητα τους, πολλές φορές να χύσουν το αίμα τους για ελευθερία, δημοκρατία, δικαιοσύνη και ανέλαβαν το μερτικό της ευθύνης που τους αναλογούσε από την ιστορία και την εποχή τους. Να θυμηθούμε, επίσης, ότι πολλά και τα τέρατα που γέννησε και γεννάει ο τόπος μας μέσα από τη στρεβλή και καθοδηγούμενη «παιδεία», πολλοί οι εφιάλτες και οι συκοφάντες, οι δούλοι και τα ανθρωπάρια. Ότι πολλές φορές οι φασίστες, οι ρατσιστές, οι αντιδραστικοί και οι πατριδοκάπηλοι έσφαξαν, δίωξαν, και κατασυκοφάντησαν έναν ολόκληρο αγωνιζόμενο έντιμο κόσμο, κι όμως δεν τα κατάφεραν. Γιατί συνέχισαν να υπάρχουν παράλληλα και με πείσμα τα έπη των καθημερινών και των πνευματικών ανθρώπων που πάλεψαν και συνεχίζουν να παλεύουν για την ομορφιά. Κι εμείς ως ομάδα θέλουμε να πούμε ότι ζωντανοί και νεκροί δεν σβήσαμε. Είμαστε όλοι εδώ, χέρι, χέρι. Και η ασχήμια δεν θα νικήσει.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet