Η συνεδρίαση της ολομέλειας της Βουλής, αργά το βράδυ της Πέμπτης, τελείωσε. Τρεις ομιλίες, Μητσοτάκη, Τσίπρα και Κουτσούμπα, ηχούν ακόμα στ’ αφτιά μας. Ο κίνδυνος να μιλήσουμε για πολλοστή φορά για τη συμφωνία των Πρεσπών και για τη σημασία της, είναι υπαρκτός. Όμως, η συμφωνία κυρώθηκε, όλοι όσοι μίλησαν γι’ αυτήν και ψήφισαν υπέρ ή εναντίον της, θα αναλάβουν έτσι κι αλλιώς το βάρος της ευθύνης τους, και θα πάμε γι’ άλλα. Αν μας ενδιαφέρει εδώ, δεν είναι τόσο καθαυτή, όσο γιατί μέσα από τη σχετική συζήτηση είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε για μια ακόμη φορά πόσο αναγκαία αποδεικνύεται η ισχυρή, διακριτή και σαφέστατη φωνή τής δικής μας αριστεράς και η αποφασιστική παρέμβασή της.

Εθνικό ό,τι είναι αριστερό

Χωρίς αυτή, η συζήτηση στη Βουλή θα χρωματιζόταν από τη φοβική κινδυνολογία, την αναβλητικότητα και την εθνικιστική ανασφάλεια της ΝΔ και της πλειονότητας της αντιπολίτευσης, καθώς και από έναν αντιιμπεριαλισμό, που δεν είναι σε θέση να απαντήσει στο απλό ερώτημα: πώς, επιτέλους, θα ονομάζουμε αυτό το μικρό κράτος στα βόρεια σύνορά μας, τους κατοίκους του και τη γλώσσα τους; Η ομιλία του πρωθυπουργού σ’ αυτή τη συνεδρίαση, ιδίως το δεύτερο μισό της, μάς έδωσε τη δυνατότητα να δούμε ότι ακόμα και σ’ ένα θέμα που χαρακτηρίζεται εθνικό, μπορεί η αριστερά να τοποθετηθεί, χωρίς να γλιστρήσει στην εθνικιστική αυταρέσκεια ή στον ανέξοδο μαξιμαλισμό.
Ήταν μια ηχηρή και πειστική απάντηση και στο ερώτημα γιατί τόσα χρόνια τόσες κυβερνήσεις δεν είχαν φτάσει ποτέ σε μια λύση. Η συνηθισμένη δικαιολογία, ότι δεν υπήρξαν κατάλληλες ευκαιρίες, δεν ισχύει. Τα ονόματα Πινέιρο και Μπαταντέρ σίγουρα κάτι σας λένε. Ήταν τα ονόματα των ευκαιριών που αφέθηκαν να χαθούν, προκειμένου να μη θιγούν τα «κεκτημένα» ενός πατριωτισμού, που από καιρό είχε μεταλλαχθεί σε κερδοφόρο εθνικισμό. «Κεκτημένα» που μόνο μια ανανεωτική και ριζοσπαστική αριστερά μπορούσε να αμφισβητήσει έγκυρα και αποτελεσματικά.

Δεν ήταν μόνο ο γιαλός στραβός

Έχει ειπωθεί πολλές φορές τις τελευταίες μέρες ότι η συμφωνία των Πρεσπών λειτούργησε σαν καταλύτης εξελίξεων στο πολιτικό σκηνικό. Όσοι θίγονται από αυτές τις εξελίξεις, παρερμηνεύουν τη διαπίστωση αυτή σαν αιτία των δεινών τους, ενώ δεν είναι παρά η αφορμή για την εκδήλωσή τους. Κι αυτό εμποδίζει πολλούς από αυτούς να εντοπίσουν το πραγματικό πρόβλημά τους, που δεν είναι βέβαια η ύπαρξη του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά η δική τους αδυναμία να αναλύσουν την πραγματικότητα και να προσαρμόσουν τους πολιτικούς στόχους τους σ’ αυτή. Πιο συγκεκριμένα, αν βρισκόμασταν ακόμα στην περίοδο του κραταιού δικομματισμού, το μακεδονικό θα εξακολουθούσε να αποτελεί, κατά πάσα πιθανότητα, αντικείμενο μιας σύγκρουσης των δύο υπερ-πατριωτών μονομάχων, με συνέπεια τη διαιώνισή του ή τις διαπραγματεύσεις με ρυθμούς χελώνας. Η παρουσία τής δικής μας αριστεράς, που δεν ήθελε απλώς να διαδεχθεί τους προκατόχους, άλλαξε ριζικά την κατάσταση προς τη σημερινή θετική εξέλιξη.
Τώρα που οι φυγόκεντρες τάσεις ενισχύονται σε πολλούς κομματικούς σχηματισμούς και η ρευστότητα ιδίως στο χώρο του κέντρου δεν μας επιτρέπει να διακρίνουμε πότε και πού θα κατασταλάξει η νέα κατάσταση, πολλοί βιάζονται να υποδείξουν στον ΣΥΡΙΖΑ να αρπάξει την ευκαιρία, να καλύψει τα κενά που σχηματίζονται υποδυόμενος άλλους ρόλους στη νέα πολιτική σκηνή. Η σκέψη είναι απλή, πρακτική και σχεδόν αυτονόητη. Και επειδή η ευθύνη για την άρση του τέλματος στο χώρο του κέντρου ανήκει σε άλλους κατά κύριο λόγο, μοιάζει λογικό να την αποποιείται η αριστερά και να νοιάζεται μόνο για την αποδοχή της σχολάζουσας εκλογικής κληρονομιάς.
Η σκέψη δεν είναι πρωτοφανής, έχει δοκιμαστεί στην πράξη. Το ριζοσπαστικοποιημένο κέντρο στη μεταπολίτευση, βλέποντας την αδυναμία της αριστεράς να διεκδικήσει με αξιώσεις μια πρωταγωνιστική θέση στην πολιτική σκηνή, υιοθέτησε, ως ΠΑΣΟΚ, πολλά από τα συνθήματά της, τα στελέχη της και το ρόλο της. Η σύνθεση αυτή μπορεί να είχε προσωρινά πολύ θετικά εκλογικά αποτελέσματα, αλλά πολιτικά πολύ σύντομα οδήγησε σε μια νόθευση που ούτε το κέντρο μπόρεσε να ευνοήσει τελικά. Αποκαταστάθηκε στις διαφορετικές μεταπολιτευτικές συνθήκες ένα σκηνικό παρόμοιο με της προδικτατορικής περιόδου, με δύο κεντρικούς ανταγωνιστές, τη δεξιά και το κέντρο, και την αριστερά στη γωνία. Οι διαφορές μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ ελαχιστοποιήθηκαν, η εναλλαγή στην κυβέρνηση άρχισε να λειτουργεί συντηρητικά και όχι αναζωογονητικά και η αριστερά έμεινε χωρίς ουσιαστικό ρόλο.

Η συνείδηση της ιδιαιτερότητας

Η κρίση έσπασε αυτή την παραλυτική ισορροπία. Στις νέες συνθήκες μια νέα αριστερά μπόρεσε να διεκδικήσει έναν διαφορετικό ρόλο, αμφισβητώντας αυτόν τον παραλυτικό δικομματισμό. Οι συνθήκες τη βοήθησαν και βρέθηκε να πρωταγωνιστεί στην πολιτική σκηνή. Αν δεν αντιληφθεί ότι η αμφισβήτηση αυτού του κλειστού δικομματικού παιχνιδιού τής επέτρεψε να παίξει με αξιώσεις το δικό της ιδιαίτερο ρόλο, τότε κινδυνεύει να κλειστεί σε παρόμοιο ασφυκτικό πλαίσιο, που θα περιορίζει ουσιαστικά τις δυνατότητές της. Γιατί οι θέσεις στην πολιτική σκηνή δεν είναι καρέκλες στις οποίες μπορείς να καθίσεις κατά βούληση χωρίς συνέπειες. Είναι ρόλοι που προσδιορίζονται από τις σχέσεις με τους άλλους παίκτες και σε καθορίζουν τελικά. Σε ένα έργο για δύο, δεν έχεις χώρο για τον τρίτο που θα μπορούσε να ανατρέψει τις συντηρητικές ισορροπίες. Ο δικομματισμός είναι φτιαγμένος για να συντηρητικοποιεί την αριστερά που θα έκανε το λάθος να τον αποδεχτεί.
Η αριστερά που θέλει να αφήσει το αποτύπωμά της διεκδικώντας και κυβερνητική εξουσία, χρειάζεται να αναδεικνύει τον αναντικατάστατο ιδιαίτερο ρόλο της, την ίδια στιγμή που αναζητάει τις ευρύτερες δυνατές συνεργασίες σε προγραμματική βάση. Χωρίς τις συνεργασίες αυτές, διευκολύνεται να διευρύνει το πεδίο δράσης της και να βάζει τη σφραγίδα της η συντηρητική ή ακόμα και αντιδραστική η δεξιά. Χωρίς την ισχυρή και ριζοσπαστική παρουσία τής αριστεράς σ’ αυτές τις συνεργασίες, οι κοινωνίες δεν μπορούν να ανοίξουν το βηματισμό τους, οπισθοχωρούν ή υποχρεώνονται σε ένα σημειωτόν. Καταλύτης, τελικά, ίσως δεν ήταν η συμφωνία, αλλά η ύπαρξη αυτής της αριστεράς, που έχει συνείδηση του ιδιαίτερου ρόλου της και τον διεκδικεί.

Χ.Γεωργούλας
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet