Με αφορμή τη συνάντηση με θέμα από: “Το μέλλον είναι εδώ από το Brain drain στο brain gain”



Στις 19 Μαρτίου, πραγματοποιήθηκε μια ενδιαφέρουσα συνάντηση μεταξύ του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, του αναπληρωτή υπουργού Έρευνας και Καινοτομίας Κώστα Φωτάκη και υποτρόφων, κυρίως του ΕΛΙΔΕΚ (Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας) και της ΓΓΕΤ (Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας), στη βιβλιοθήκη του Ερευνητικού κέντρου Δημόκριτος, με οικοδεσπότη τον διευθυντή και πρόεδρο του Δημόκριτου Γιώργου Νούνεση με τίτλο «Το μέλλον είναι εδώ: από το brain drain στο brain gain».
Το ΕΛΙΔΕΚ, μια νέα δομή με ζωή περίπου τριών ετών έχει βασικό στόχο την επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό με το να στηρίζει νέους ερευνητές-τριες στην Ελλάδα. Οι υποτροφίες είναι κυρίως δύο κατηγοριών: Αφορούν είτε του υπότροφους για ολοκλήρωση διδακτορικής διατριβής είτε να χρηματοδοτήσει νέους μεταδιδάκτορες, με βασικό στόχο να αποκτήσουν ερευνητική αυτοδυναμία και να συνεχίσουν την επαγγελματική τους καριέρα στην Έρευνα. Για αυτό το λόγο η πρωτοτυπία αυτής της δράσης είναι ότι οι νέοι επιστήμονες είναι υπεύθυνοι του ερευνητικού τους προγράμματος και στο πλαίσιο αυτό έχουν τη δυνατότητα σχηματίσουν την δική τους ερευνητική ομάδα και να προσλάβουν προσωπικό. Ο μόνος όρος, εκτός της ποιότητας της ερευνητικής τους πρότασης, είναι να γίνουν αποδεκτοί σε ένα ερευνητικό ίδρυμα ή πανεπιστήμιο.
Παρακολούθησα αυτή τη συνάντηση, την οποία βρήκα όχι μόνο αξιόλογη, αλλά και διδακτική για όλους τους συμμετέχοντες.

Ο λόγος στους ερευνητές

Η πρωτοτυπία αυτής ήταν ότι έγινε σε μια κατάμεστη βιβλιοθήκη του Δημόκριτου, όπου ο πρωθυπουργός και ο υπουργός κάθονταν περίπου ανάμεσα στους ερευνητές, όχι σε ένα αμφιθέατρο που η απόσταση θα ήταν εμφανής. Η δεύτερη πρωτοτυπία ήταν ότι οι πρώτες σειρές καθισμάτων ήταν για τους υπότροφους και οι καθηγητές, πρυτάνεις, ερευνητές, εμείς οι υπόλοιποι βρισκόμαστε πίσω από τους πρωταγωνιστές.
Ο πρωθυπουργός με τον υπουργό και τον πρόεδρο του Δημόκριτου είχαν ήδη επισκεφτεί το τεχνολογικό πάρκο «Λεύκιππος» και την ερευνητική τεχνολογική καινοτόμα μονάδα TESLA (αμερικάνικη τεχνολογική δομή που έχει στόχο να επιταχύνει την ηλεκτροκινητική τεχνολογία στην αυτοκινητοβιομηχανία και είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν με νέους επιστήμονες που έχουν αναπτύξει παραγωγική επιχειρηματική δραστηριότητα με εταιρίες που ίδρυσαν μέσα στην κρίση που βασίζονται σε καινοτόμες ιδέες που είχαν. Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλές από αυτές τις εταιρείες έχουν εξαγωγικό χαρακτήρα.
Μπήκαν σε ένα κλίμα ήρεμο χωρίς χειροκροτήματα, ο πρωθυπουργός έκανε μια μικρή εισήγηση και μετά πήραν το λόγο οι πραγματικοί πρωταγωνιστές αυτής της δράσης. Στη συζήτηση όλοι ξεκίνησαν αυθόρμητα με ένα καλό λόγο για τη δράση και πόσο τους βοήθησε στην επαγγελματική τους καριέρα και συνέχισαν ο καθένας, η κάθε μια με το πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Στην αρχή ο πρωθυπουργός απαντούσε, αλλά μετά κατάλαβε ότι είχε να μάθει και να πληροφορηθεί προτίμησε λοιπόν σε αυτό το εξαιρετικά «πολιτισμένο κλίμα» να ακούει σχολιάζοντας πότε- πότε.
Αυτό που θα ήθελα να σημειώσω είναι όταν σηκώθηκαν ερευνητές από τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες να του μιλήσουν νομίζω ότι εντυπωσιάστηκε, σχολίασε ότι δεν το περίμενε γιατί νόμιζε ότι θα είναι όλοι των θετικών και τεχνολογικών κατευθύνσεων. Συμπληρωματικά σε αυτή την παρέμβαση των ανθρωπιστικών και κοινωνικών ερευνητών, ήρθε μια προωθημένη τοποθέτηση από ένα ερευνητή που δουλεύει για την 4η Βιομηχανική Eπανάσταση (4ΒΕ) που δήλωσε ότι σε λίγο καιρό θα είναι απαραίτητη η συνεργασία των κοινωνικών επιστημόνων με αυτούς που δουλεύουν την 4ΒΕ. Σημειώνω ότι και ο Αναπληρωτής Υπουργός στην συνέντευξη που έδωσε στην Εποχή που δημοσιεύτηκε στις 30/12/2019 (http://epohi.gr/synenteuxh-me-ton-kwsta-fwtakh-anaplhrwth-ypourgo-ereunas-kai-kainotomias/) μίλησε για την πολιτική διάσταση της έρευνας που αφορά την 4ΒΕ. Σε συνέχεια αυτής της αναφοράς, ήρθε και η δήλωση του Υπουργού Παιδείας Κώστα Γαβρόγλου που ήταν παρών, σηκώθηκε και είπε ότι τα νέα τμήματα που θα δημιουργηθούν με την συνένωση ΤΕΙ–Πανεπιστημίων θα αφορούν και επιστημονικές περιοχές αυτού του τύπου. Αυτή η δήλωση ήταν πραγματικά εξαιρετική, γνωρίζοντας ποιες είναι οι εξελίξεις στο χώρο των επιστημών που όλο και περισσότερο πέφτουν τα τοίχοι και οι διαχωρισμοί ανάμεσα σε διαφορετικές επιστημονικές δραστηριότητες κυρίως στην έρευνα.

Η σημασία της Έρευνας και τα εμπόδια

Η έκφραση πολυ-παραγοντική, (multi-disciplinary ή pluri-disciplinary) έρευνα έχει κατακτήσει εδώ και πολλά χρόνια, θα έλεγα πάνω από 20 χρόνια, τη διεθνή ερευνητική κοινότητα.
Πιστεύω ότι αυτή η διάσταση της συζήτησης ήταν πολύ σημαντική και διδακτική για όλους. Εξ άλλου, αν δεν υπήρχε το ΕΛΙΔΕΚ, δεν ξέρω πόσοι κοινωνικοί επιστήμονες, όπως και των ανθρωπιστικών σπουδών, θα είχαν την ευκαιρία να προχωρήσουν την έρευνά τους. Οι ίδιοι το δηλώσαν και υποστήριξαν την δυνατότητα που τους δίνει το ΕΛΙΔΕΚ. Την ώρα που γινόταν η συζήτηση γύρω από αυτά, σκεφτόμουν ότι περνάμε μια περίοδο σοβαρής κοινωνικής και όχι μόνο οικονομικής κρίσης, με πολλές ανακατατάξεις στα κοινωνικά και ταξικά δεδομένα. Δεν είναι αυτονόητο ότι αυτή η περίοδος θα πρέπει να μελετηθεί με επιστημονικούς όρους; Έχουμε το προσφυγικό ζήτημα που η Ελλάδα, μέχρι τώρα το χειρίστηκε με ένα πολύ διαφορετικό τρόπο από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έρχονται ερευνητές από πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης και όχι μόνο και μελετούν διαστάσεις του προσφυγικού, δεν θα θελήσουν και δικά μας ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια να εμπλακούν ενεργά σε αυτά τα φαινόμενα;
Για να ολοκληρώσω όμως τις παρατηρήσεις μου από αυτή τη συνάντηση, θα ήθελα να σημειώσω τα κύρια θέματα που δήλωσαν οι ερευνητές:
-Τι γίνεται και ποιες οι δυνατότητες, άμα τελειώσουν τα προγράμματα αυτά;
-Γιατί τόση γραφειοκρατία;
-Γιατί στερούνται το δικαίωμα της συνταξιοδοτικής ασφάλειας;
-Μερικά ιδρύματα φέρνουν προσκόμματα στο να δεχτούν του μεταδιδάκτορες ως αυτοδύναμους ερευνητές και αυτά τα προσκόμματα είναι αντίθετα με τη φιλοσοφία του προγράμματος, που δεν είναι μόνο να έχουν ένα μισθό για να κάνουν της έρευνα τους, αλλά να είναι υπεύθυνοι για αυτήν και να μπορούν ανάλογα με την χρηματοδότηση τους να προσλάβουν ανάλογο προσωπικό και να μην είναι υπεύθυνοι οι αντίστοιχοι ΕΛΚΕ, βέβαια στο πλαίσιο της αρχικής συμφωνίας υποδοχής στα ιδρύματα.
Στο τέλος της εκδήλωσης ο πρωθυπουργός καταχειροκροτήθηκε, δείγμα ότι κέρδισε το κοινό του, και αυτό είναι ένα σημάδι της σημαντικής δουλειάς που γίνεται στο πεδίο της «Έρευνας».
Επειδή όμως οι αναγνώστες αγαπούν τα στατιστικά στοιχειά θα κλείσω το σημείωμά μου, με ένα πίνακα που δημοσίευσε το ΑΠΕ.

Ελένγκω Μανουσάκη
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet