Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στην Ισπανία πυροδότησαν, όπως ήταν αναμενόμενο, αναλύσεις με στόχο την αναζήτηση ομοιοτήτων και αναλογιών στην ημεδαπή πολιτική πραγματικότητα. Μάλλον επιφανειακές και άγονες στην πλειονότητά τους. Ίσως γιατί σημαντικότερα και χρησιμότερα συμπεράσματα μπορεί να αποκομίσει κάποιος από αυτά τα αποτελέσματα αναλύοντας τις διαφορές που χαρακτηρίζουν και διακρίνουν την ισπανική από την ελληνική πολιτική πραγματικότητα.
Ας αρχίσουμε από το μεγάλο κερδισμένο των ισπανικών εκλογών, το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα. Το παρ΄ ημίν «αδελφό κόμμα» του, το ΚΙΝΑΛ, δικαιούται προφανώς τυπικά να πανηγυρίζει την επιτυχία των ισπανών σοσιαλιστών. Υποχρεούται, ωστόσο, να εξηγήσει πώς και γιατί αυτό το κόμμα απέφυγε τον κίνδυνο της «πασοκοποίησης». Μπαίνοντας σ΄ αυτό τον κόπο, θα διαπιστώσει χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια τις μεγάλες διαφορές που χωρίζουν την πορεία του Ισπανικού ΣΚ από την πορεία που επέλεξε η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ παλιότερα και επιλέγει η ηγεσία τού ΚΙΝΑΛ σήμερα.

Σκίτσο του Χρήστου Πικριδά

Ο διαφορετικός δρόμος του Σάντσεθ

Στο Ισπανικό ΣΚ προηγήθηκε σκληρή εσωτερική σύγκρουση, η οποία αρχικά είχε ως αποτέλεσμα την προσωρινή ήττα του Σάντσεθ, τον αποκλεισμό του από την ηγεσία του κόμματος και την επικράτηση της τάσης εκείνης, που προέκρινε τη στήριξη μιας κυβέρνησης της δεξιάς με την ανοχή των σοσιαλιστών, προκειμένου να αποκλειστεί η συνεργασία με τους Ποδέμος. Ο Σάντσεθ έδωσε τη μάχη στο κόμμα του και την κέρδισε. Εκτόπισε το δεξιό Λαϊκό Κόμμα από την κυβέρνηση και κυβέρνησε για αρκετούς μήνες με τη στήριξη των Ποδέμος. Μπορεί να βρει κανείς οποιαδήποτε αναλογία ή ομοιότητα με την εδώ στάση του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ; Το μόνο που μπορεί να διαπιστώσει, είναι ένα τεράστιο χάσμα στη στάση των δύο κομμάτων, καθώς και την απουσία κάθε διάθεσης για τη συναγωγή σοβαρών πολιτικών συμπερασμάτων από την πλευρά του ΚΙΝΑΛ, πέρα από τους ελαφρούς πανηγυρισμούς. Αν δεν περάσει το ΚΙΝΑΛ από μια αντίστοιχη διαδικασία κάθαρσης και επαναπροσδιορισμού, δεν μπορεί να ελπίζει όχι σε τόσο καλύτερες μέρες, αλλά ούτε σε σημαντική βελτίωση της δεινής θέσης του. Όσο κι αν θέλουν να γευτούν κάτι από την επιτυχία των ισπανών σοσιαλιστών, οι υπαρκτές και ουσιώδεις διαφορές ανάμεσα στις δύο πορείες, στις δύο στάσεις θα τους εμποδίζουν.
Αλλά και η πλήρης αντιστοίχιση των Ποδέμος με τον ΣΥΡΙΖΑ έχει τα προβλήματά της, είτε γίνεται με καλή είτε με κακή πρόθεση. Η συγγένειά τους είναι προφανής. Το ίδιο και η κοινή μήτρα από την οποία γεννήθηκαν. Αναμφισβήτητη, επίσης, είναι και η σημαντική δυνητική επίδραση της πορείας τού ενός στην πορεία του άλλου. Όμως, και σ΄ αυτή την περίπτωση, κυρίως από τις διαφορές που διακρίνουν την ισπανική από την ελληνική περίπτωση, μπορούμε να οδηγηθούμε σε ασφαλή και χρήσιμα συμπεράσματα.

Ακόμα και τα δίδυμα έχουν διαφορές

Προφανώς, δεν έχει κανένα λόγο ο ΣΥΡΙΖΑ να πανηγυρίσει για τη μείωση του εκλογικού ποσοστού των Ποδέμος. Μπορεί, βέβαια, να μειώσει τη δυσάρεστη γεύση χάρη στο γεγονός ότι, και από αυτή τη θέση, οι Ποδέμος είναι οι προνομιακοί δυνάμει σύμμαχοι των σοσιαλιστών στο πλαίσιο μιας συνεργασίας της ευρύτερης αριστεράς. Από αυτή την άποψη, έχει νόημα να επικαλούμαστε και εμείς, στην Ελλάδα, τη δυνατότητα που μπορεί να διαμορφωθεί και επιδιώκουμε να διαμορφωθεί και στη χώρα μας.
Εδώ, όμως, αρχίζουν οι διαφορές. Η πρώτη και μεγάλη διαφορά είναι ότι στην Ισπανία, λόγω τών αρχικών συσχετισμών αλλά και λόγω των ορθών πολιτικών τους επιλογών, την κούρσα οδηγούν οι σοσιαλιστές. Οι Ποδέμος δεν μπόρεσαν να διεκδικήσουν αυτό το ρόλο, και λόγω της βαθύτερης ρίζας που διαθέτει στην Ισπανία το ΣΚ –κάτι που δεν είχε να αντιμετωπίσει ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα– αλλά και λόγω των διαφορετικών εσωτερικών εξελίξεων μέσα στα δύο κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς –Ποδέμος και ΣΥΡΙΑΖΑ– που γεννήθηκαν σε παρόμοιες συνθήκες: ο ΣΥΡΙΖΑ, περνώντας από την πολύ σοβαρή κρίση του το 2015, με την ανάληψη της κυβέρνησης και το συμβιβασμό τού καλοκαιριού τού 2015, απόκτησε, με τίμημα σοβαρότατες –όχι μόνο οργανωτικές– απώλειες, μεγαλύτερη πολιτική και ιδεολογική ομοιογένεια, σε αντίθεση με τους Ποδέμος, οι οποίοι, εκτός των δικών τους προβλημάτων, έχουν να λύσουν και προβλήματα ομαλής συνεργασίας με την Ενωμένη Αριστερά (και το Ισπανικό ΚΚ). Κι αυτό δεν μπορεί παρά να έχει αντίκτυπο και στην εκλογική επιρροή τους, και στο συσχετισμό αυτής της επιρροής με εκείνη που διαθέτει το ΣΚ.

Προβληματικοί προβληματισμοί

Υπάρχουν αναλυτές που θεωρούν ότι αυτή ακριβώς η διαφορά μεταξύ ΣΚ και Ποδέμος στην Ισπανία και ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ στην Ελλάδα, δίνει τη δυνατότητα, αν δεν επιβάλλει κιόλας, τη διεκδίκηση από τον ΣΥΡΙΖΑ (ή από τη μετάλλαξή του) της θέσης στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό, που φαίνεται τώρα να χηρεύει, εξαιτίας και της αδυναμίας του ΚΙΝΑΛ να αντιληφθεί και να αποδεχθεί το ρόλο του ως δυνάμει συμμάχου τού ΣΥΡΙΖΑ.
Το ζήτημα αξίζει μια σοβαρότερη αντιμετώπιση, γιατί, εκτός των άλλων, σχετίζεται και με την εικόνα που έχουμε για τη σχέση κοινωνίας και πολιτικής, αλλά, κυρίως, με την αντίληψή μας για το δρόμο από τον οποίο μπορούν να περάσουν μικρότερες ή μεγαλύτερες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές (για να μη χρησιμοποιήσουμε τον όρο «δημοκρατικός δρόμος», που ίσως ακούγεται βαρύγδουπος στις σημερινές συνθήκες).

Η πολιτική δεν είναι σούπερ μάρκετ ρόλων

Μπορεί η πολιτική να παρομοιάζεται συχνά με το σκάκι, αλλά τα κόμματα δεν υπήρξαν ποτέ πιόνια που κινούνται κατά το δοκούν. Και όποιος νομίζει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έφτασε από το 4% στο 36% χάρη σε μερικές έξυπνες τακτικές κινήσεις, έχει ένα πολύ προβληματικό τρόπο πρόσληψης της πραγματικότητας. Η επιτυχία ή η αποτυχία των κομμάτων εξαρτάται κυρίως από τη δυνατότητά τους να εκφράσουν τις προσδοκίες συγκεκριμένων κοινωνικών δυνάμεων και ν΄ αποκτήσουν την εμπιστοσύνη τους. Μπορεί να μην υφίσταται μια πλήρης και μηχανιστική αντιστοίχιση κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να κάνει κάποιος ό,τι θέλει στο πεδίο αυτό. Αν ήταν έτσι, τότε οι τόμοι που έχουν γραφτεί για την ηγεμονία και την πολιτική των συμμαχιών, θα έπρεπε να είχαν από χρόνια πεταχτεί στα σκουπίδια. Προτιμότερο, πάντως, είναι να τους διαβάζουμε. Για να μην πολυλογούμε, τα υπαρκτά κόμματα, μικρά ή μεγάλα, δεν είναι τεχνητές κατασκευές. Ο λόγος ύπαρξής τους είναι η ίδια τους η ύπαρξη. Μπορεί να είναι αυτονόητο ότι κάθε κόμμα επιθυμεί και θεμιτά επιδιώκει τη μεγιστοποίηση της εκλογικής και πολιτικής επιρροής του, αλλά δεν έχει επινοηθεί ακόμα η οποιαδήποτε τακτική, που θα μπορούσε να εξαφανίσει υπαρκτά κόμματα και να αναθέσει το ρόλο τους σε άλλα κόμματα. Στην πολιτική, ο «ηθοποιός» δημιουργεί το ρόλο του· και ο ρόλος πλάθει τον «ηθοποιό». Με άλλα λόγια, ευτ��χώς υπάρχει το ΚΙΝΑΛ και ευτυχέστερα ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ισχυρότερός του, για λόγους ιστορικούς και συγκυριακούς. Και από αυτή τη θέση μπορεί να το αλλάξει, αντί να αλλάξει ο ίδιος.

Χ. Γεωργούλας

Υ.Γ.: Έστειλαν και στη ΝΔ μηνύματα οι ισπανικές εκλογές. Και το κυριότερο από αυτά δεν είναι ότι η ακροδεξιά εκπροσωπείται πια στη βουλή· αυτό κάποτε θα συνέβαινε, μια που η κυρίαρχη πολιτική ευνοεί αυτή την τάση πανευρωπαϊκά. Αυτό που φαίνεται να έχει μουδιάσει δικαιολογημένα την ηγεσία τής ΝΔ, είναι το γεγονός ότι η υιοθέτηση της ακροδεξιάς ατζέντας αποδείχτηκε, και στην Ισπανία, ότι δεν φέρνει εκλογικά κέρδη, ζημίες φορτώνει την παραδοσιακή δεξιά. Και μάλλον είναι αργά για να ξαναδεί την τακτική της.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet