Του Θωμά Τσαλαπάτη

Ο επιτάφιος γυρνά τους δρόμους του χωριού και μαζί οι πένθιμες μελωδίες της φιλαρμονικής, το πλήθος, ο χαμηλός φωτισμός. Μέσα στους δρόμους το πένθος της παλιάς τελετουργικής αφήγησης έρχεται να μιλήσει με την ίδια την κοινότητα, την ταυτότητά της και τον πληγωμένο μύθο που την συγκρότησε.

Πώς συνεχίζεις;

Γιατί στα Καλάβρυτα η μνήμη δεν ταυτίζεται με την ανάμνηση. Υπάρχει ως ένα ζωντανό τραύμα, ως μια μνήμη που υπόσχεται πως δεν θα ξεχάσει. Παρά την ομορφιά του τόπου, τον χειμερινό και θερινό τουρισμό, τα διάφορα αξιοθέατα που μπορείς να επισκεφτείς στην ευρύτερη περιοχή, το έγκλημα που συντελέστηκε στο σημείο αυτό παραμένει ζωντανό. Ο τεράστιος σταυρός και το μνημείο στο ύψωμα του χωριού, το εξαιρετικό μουσείο ακριβώς στο κέντρο του αποτελούν εμφατικές καταφάσεις της μνήμης. Εδώ υπήρξε θάνατος. Εδώ υπήρξε αδικία, παραβίαση του ανθρώπινου κώδικα. Όλα αυτά είναι ορατά. Όλα αυτά είναι ζωντανά.
Πώς συνεχίζεις να ζεις κάτω από το βάρος ενός τέτοιους γεγονότος; Πως μια κοινότητα συνεχίζει και πως ξεπερνά το έγκλημα που συντελέστηκε εις βάρος της; Πολλές φορές η λήθη ταυτίζεται με την παραμυθία. Τα γεγονότα δεν ξεχνιούνται αλλά απωθούνται. Υπάρχουν πάντοτε έτοιμα σε κάθε αφορμή να έρθουν στην επιφάνεια αλλά διεκδικούν την παυσίλυπη σιωπή. Όπως με όλες τις πληγές, η μνήμη δεν φεύγει, μαθαίνεις να ζεις κουβαλώντας την.

Μέσα από την ανοιχτή πληγή

Οι τόποι της σκληρής μνήμης είναι αυτοί που την περιγράφουν καλύτερα στην ολότητά της. Που ορίζουν το πώς οφείλουμε να τη διαχειριστούμε και το πώς πρέπει να σταθούμε απέναντί τους. Επιστρέφουμε σε αυτά τα σημεία όπως επιστρέφουμε στο παρελθόν. Όχι σε ένα σημείο του παρελθόντος, αλλά στο παρελθόν ολόκληρο, ως συστατικό στοιχείο του παρόντος μας. Μέσα από την ανοιχτή πληγή των Καλαβρύτων δεν βλέπεις μόνο το έγκλημα που συντελέστηκε εκεί τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Βλέπεις ταυτόχρονα τη φρίκη του ναζισμού, τις εκατόμβες των νεκρών του δευτέρου μεγάλου πολέμου. Την Ευρώπη στα όρια της εξαφάνισης. Τα γεγονότα συχνά επιβιώνουν μέσα από τις επιπτώσεις τους. Και ακόμα και αν συμφιλιωθούμε με τις επιπτώσεις -όχι άμα τις ξεχάσουμε ή άμα τις θάψουμε, αλλά άμα μάθουμε να ζούμε μαζί τους- αυτό δεν σημαίνει πως ξεχνούμε τα γεγονότα. Γιατί η μνήμη είναι ταυτόχρονα χρέος.
Το ποσοστό της Χρυσής Αυγής δεν είναι απλώς ένα σκοτεινό παράδοξο. Είναι μαζί και μια θλιβερή υπενθύμιση για τους όρους με τους οποίους λειτουργεί η μνήμη. Για τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες ξεχνούν ακόμα και αν η συλλογική μνήμη, τα μνημεία, τα τοπόσημα επιβάλουν το αντίστροφο. Σήμερα η Ευρώπη ξεχνάει. Πηγαίνοντας προς τις κάλπες των ευρωεκλογών, η άνοδος της άκρας δεξιάς σε κάθε σημείο της ηπείρου επιβεβαιώνει πως η ιστορία δεν διδάσκει, πως τα ίδια λάθη όσο διαμπερή και αν είναι μπορούν να επαναληφθούν, πως το παρελθόν δεν μένει ποτέ πίσω μας. Καθώς η γενιά που έζησε τον μεγάλο πόλεμο σβήνει βιολογικά το ίδιο συμβαίνει και με το πραγματικό βάρος του πολέμου. Η μισαλλοδοξία, τα κλειστά σύνορα, η άνοδος των διαχωρισμών, του ρατσισμού και των εθνικισμών επιστρέφουν ως κομμάτι μιας άλλης ευρωπαϊκής κληρονομιάς.
Η αφήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απεχθής. Ειδικά εδώ έχει άμεσο αντίκρισμα στην καθημερινότητα, στα σώματα, στις προοπτικές. Η περίπτωση όμως αυτή η αφήγηση να διαβρωθεί και να καταρρεύσει από τα δεξιά ορίζοντας με ακόμα πιο εμφατικό τρόπο τα ιδεολογήματα που αυτή η πολιτική περιγράφει και να τα καταγράψει ως κυρίαρχα είναι ακόμα πιο επίφοβη. Η ήπειρος ξεχνά, οι χώρες ξεχνούν, οι άνθρωποι όμως θυμούνται. Οφείλουν να θυμούνται και οφείλουν να πενθούν. Η μνήμη που αφήνουμε πίσω μας είναι πληγή. Η μνήμη που βρίσκεται όμως στον ορίζοντα είναι υποχρέωση.
http://tsalapatis.blogspot.com/
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet