Του Στίβεν Φόρτι

Το κίνημα των Αγανακτισμένων, που κατέλαβαν τις πλατείες την άνοιξη του 2011, άνοιξε έναν πολιτικό κύκλο στην Ισπανία. Θυμόμαστε τις mareas για την υπεράσπιση της δημόσιας υγείας και παιδείας, τις εβδομαδιαίες διαμαρτυρίες ενάντια στις πολιτικές λιτότητας, την πλατφόρμα υπεράσπισης των θυμάτων των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων που την εκπροσωπούσε η Άντα Κολάου. Χάρη σε όλα αυτά γεννήθηκαν το 2014 το Podemos και οι κοινοτιστικές συγκλίσεις που κατέκτησαν την επόμενη χρονιά τη διοίκηση διάφορων ισπανικών πόλεων, αρχής γενομένης από τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη. Εμπνευσμένο από τον ΣΥΡΙΖΑ, το Podemos ονειρευόταν να ξεπεράσει ένα Σοσιαλιστικό Κόμμα που βρισκόταν σε σοβαρή κρίση. Μεταξύ 2014 και 2016 όλα ήταν δυνατά. Ή τουλάχιστον έτσι φαινόταν. Η αριστερά αναγεννήθηκε από τα κάτω στην ιβηρική χώρα, μιλώντας τη γλώσσα του 99% ενάντια στο 1%. Τώρα αυτός ο κύκλος έκλεισε. Οριστικά.

Ξεκάθαρη ήττα για το Unidas Podemos

Την 26η Μάη, οι ισπανοί δεν ψήφισαν μόνο για την ευρωβουλή, αλλά και για όλους τους δήμους και για 12 περιφέρειες στις 17. Επομένως, έγινε ελάχιστη συζήτηση για την Ευρώπη. Όλη η προεκλογική εκστρατεία παίχτηκε με εθνικό πρόσημο. Επρόκειτο για τον δεύτερο γύρο των βουλευτικών εκλογών της 28ης Απριλίου που έδωσαν τη νίκη στους σοσιαλιστές του Πέδρο Σάντσεθ. Το νέο πολιτικό πανόραμα της Ισπανίας δείχνει την ενίσχυση της σοσιαλδημοκρατίας –σε αντίθετη τάση με την υπόλοιπη Ευρώπη, με εξαίρεση την Πορτογαλία–, τον κατακερματισμό της δεξιάς– που όμως δεν χάνει συναίνεση στο σύνολό της– και την πανωλεθρία της αριστεράς.
Με μια συμμετοχή του 64,3% (μεγαλύτερη κατά 20 μονάδες από τις ευρωεκλογές του 2014), οι σοσιαλιστές είναι οι πραγματικοί νικητές των εκλογών, τόσο στις ευρωεκλογές (32,8%, 20 ευρωβουλευτές: η μεγαλύτερη ομάδα του κόμματος των ευρωπαίων σοσιαλιστών) όσο στις αυτοδιοικητικές. Για το Unidas Podemos είναι μια ξεκάθαρη ήττα: στις περιφερειακές μειώνεται στο ήμισυ η συναίνεσή του (ή δεν μπαίνει στα τοπικά συμβούλια), στις δημοτικές χάνει όλες τις «εξεγερμένες πόλεις» (εκτός από το Κάδιθ και τη Βαλένθια), ενώ στις ευρωεκλογές καθηλώνεται στο 10% και στέλνει στις Βρυξέλλες μόνο 6 ευρωβουλευτές (ενώ το 2015, αθροίζοντας στο Podemos τις ψήφους της Ενωμένης Αριστεράς, η αριστερά είχε συγκεντρώσει το 18% και 11 ευρωβουλευτές). Είναι ένα αποτέλεσμα που αποδυναμώνει πάρα πολύ τον Πάμπλο Ιγκλέσιας και ενισχύει τον Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος τώρα θα μπορέσει να βρει με μεγαλύτερη ευκολία μια λύση για να σχηματίσει τη νέα κυβέρνηση στη Μαδρίτη, παρότι το ισπανικό πανόραμα είναι περίπλοκο, με την καταλανική κρίση ως αποσταθεροποιητικό στοιχείο. Ο Ιγκλέσιας στόχευε σε μια κυβέρνηση συνασπισμού Σοσιαλιστικού Κόμματος -Unidas Podemos. Αυτή η επιλογή τώρα είναι μάλλον απίθανη: ο Σάντσεθ θα θελήσει να κυβερνήσει μόνος του, με μεταβλητή στήριξη, τόσο από τα αριστερά όσο και από τα δεξιά, βλέποντας προς τους Ciudadanos (αυτό εξηγεί την επίσκεψη αστραπή του Σάντσεθ στο Παρίσι για να συναντήσει τον Μακρόν, σύμμαχο του κόμματος του Άλμπερτ Ριβέρα).

Η τάση της 28ης Απριλίου επιβεβαιώνεται

Όσον αφορά τη δεξιά, η τάση της 28ης Απριλίου επιβεβαιώνεται: στις ευρωεκλογές το Λαϊκό Κόμμα υποχωρεί (από τους 16 στους 12 ευρωβουλευτές με το 20,1% των ψήφων), έναντι των Ciudadanos (7 ευρωβουλευτές, 12,2%) και του ακροδεξιού Vox (3 ευρωβουλευτές, 6,2%) που στέλνει έξι αντιπροσώπους στις Βρυξέλλες, αλλά δεν μπαίνει με την ισχύ που πολλοί φοβούνταν. Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο: σε αντίθεση με την Ιταλία ή με άλλες χώρες, τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα κερδίζουν με μεγάλα ποσοστά τις εκλογές, εφόσον μόνο το Vox είναι μια φανερά ευρωσκεπτικιστική δύναμη. Στις αυτοδιοικητικές τα πράγματα είναι παρόμοια, αλλά η δεξιά –αν καταφέρει να κλείσει μια τριμερή συμφωνία, όπως στην Ανδαλουσία– θα μπορεί να κυβερνήσει σε διάφορους σημαντικούς δήμους και σημαντικές περιφέρειες, πρώτα-πρώτα στη Μαδρίτη, και να αρχίσει έτσι τη διαδικασία επανίδρυσής της.
Το τελευταίο στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η επιτυχία των καταλανών αυτονομιστών που κατορθώνουν να εκλέξουν για τις Βρυξέλλες τόσο τον πρώην πρόεδρο Κάρλες Πουτζντεμόντ, που έχει καταφύγει στο Βέλγιο από τον Οκτώβριο του 2017, όσο και τον ηγέτη της Ρεπουμπλικανικής Αριστεράς της Καταλονίας (ERC), Οριόλ Χουνκέρας, που δικάζεται στη Μαδρίτη. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να είναι περισσότερο ορατή η καταλανική διεκδίκηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο τους προσεχείς μήνες.

Στη Βαρκελώνη δεν ειπώθηκε ακόμα η τελευταία λέξη

Η πιο οδυνηρή ήττα είναι όμως αυτή της Άντα Κολάου στη Βαρκελώνη. Η alcaldessa, η δήμαρχος σύμβολο της ανανέωσης της πολιτικής που γεννιέται από τα κάτω, η οποία επαινείται για την διαχείρισή της από τη μισή υφήλιο (Πέπε Μουχίκα, Μπέρνι Σάντερς, Ναόμι Κλάιν, Ντίλμα Ρούσεφ…), έχασε για λιγότερο από 5.000 ψήφους, γιατί πέρασαν μπροστά οι αυτονομιστές του κεντροαριστερού ERC, διατηρώντας όμως τον ίδιο αριθμό δημοτικών συμβούλων (10). Ανάμεσα στις αιτίες της ήττας της –παρόλο που ήταν πολύ μικρότερη σε σχέση με τα αποτελέσματα του Podemos στην υπόλοιπη Ισπανία –είναι το φαινόμενο Σάντσεθ, που ενθάρρυνε και στη Βαρκελώνη τους σοσιαλιστές, και η δυσκολία να διοικήσει με μειοψηφία, ενώ είχε όλα τα μέσα ενημέρωσης εναντίον της, αλλά πάνω απ’ όλα η πόλωση που δημιουργήθηκε εξαιτίας της δίκης των καταλανών αυτονομιστών και ευνόησε το ERC, ενώ τιμώρησε εκείνους οι οποίοι, σαν την Κολάου, υποστήριξαν με πάθος τον διάλογο. Είναι γνωστό, δυστυχώς, ότι οι εθνικισμοί καταφέρνουν πάντα να κερδίσουν τη μάχη ενάντια στα κοινωνικά προγράμματα.
Όμως, στη Βαρκελώνη δεν ειπώθηκε ακόμη η τελευταία λέξη. Ο Μαραγκάλ είναι πιθανό να εκλεγεί δήμαρχος και να διοικήσει μόνος του, αν δεν διαμορφωθεί μια εναλλακτική πλειοψηφία. Η Κολάου προσπαθεί να πετύχει μια αριστερή τριμερή συμφωνία, μαζί με το ERC και τους σοσιαλιστές. Είναι δύσκολο, αλλά όχι ανέφικτο. Οι σοσιαλιστές φθάνουν μέχρι του σημείου να προτείνουν στην Κολάου μια συμμαχία με τον γάλλο πρώην πρωθυπουργό Μανουέλ Βαλς (ανεξάρτητο υποψήφιο σε ένα ψηφοδέλτιο που στηρίζεται από τους Ciudadanos), ο οποίος, προκειμένου να μη δει την πόλη να πέφτει στα χέρια των αυτονομιστών, θα μπορούσε να ψηφίσει υπέρ της στην εναρκτήρια συνεδρίαση. Υπάρχει χρόνος μέχρι τη 15η Ιουνίου για να διαμορφωθούν συμφωνίες. Οι επόμενες εβδομάδες θα περάσουν μέσα στην αγωνία.
Ό,τι και να συμβεί, πάντως, τόσο η Κολάου όσο και το Unidas Podemos πρέπει να αναστοχαστούν. Ο κύκλος που άνοιξε το 2011 έκλεισε, άνοιξε ένας άλλος και η αριστερά πρέπει να είναι σε θέση να τον κατανοήσει και να τον παρακολουθήσει, αν δεν θέλει να χάσει όλα όσα έγιναν τα τελευταία χρόνια. Δεν θα είναι εύκολο.

* Ο Στ. Φόρτι είναι ερευνητής του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ιστορίας του Νέου Πανεπιστημίου της Λισαβόνας και καθηγητής του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης. @StevenForti.

Μετάφραση Τόνια Τσίτσοβιτς
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet