Συνέντευξη με τον διδάκτορα πολιτικής επιστήμης, Παναγιώτη Κουστένη



** Η ψήφος προς τη ΝΔ μπορεί, σε ένα βαθμό, να θεωρηθεί ως διαμαρτυρία απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ
** Το ζήτημα για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι το πώς θα διαχειριστεί τόσο το αποτέλεσμα του Μαΐου, όσο αυτό του Ιουλίου, όποιο και αν είναι

Τη συνέντευξη πήραν η Ιωάννα Δρόσου και ο Παύλος Κλαυδιανός

Είναι η τέταρτη εκλογική αναμέτρηση, μετά την έναρξη της ανοδικής πορείας του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2012. Πια μπορούμε να μιλάμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα μεγάλο κόμμα ή σωστότερα ο αντίπαλος του συντηρητικού πόλου;
Όλα δείχνουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ αυτή τη στιγμή έχει εγκατασταθεί για τα καλά ως ο έτερος πόλος του δικομματισμού. Υπάρχει όμως ακόμα ένα ερωτηματικό στο κατά πόσο έχει σταθεροποιηθεί. Και δεν εννοώ ως προς το ρόλο του, ο οποίος σε αυτή τη φάση δεν φαίνεται να αμφισβητείται, δεδομένου ότι ακόμα και σε αυτή την κάμψη στις ευρωεκλογές δεν είχε απώλειες προς τα αριστερά, ούτε – εκ πρώτης όψεως – να απειλείται από το χώρο του ΚΙΝΑΛ. Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για σταθεροποίηση, από τη στιγμή που σε αυτές τις εκλογές παρουσίασε μια εκλογική βάση τόσο σημαντικά αλλοιωμένη σε σχέση με το 2015. Παρόλα αυτά, επειδή οι ευρωεκλογές ενέχουν συχνά τέτοιες ιδιαιτερότητες, αντίστοιχες (αν και πολύ μικρότερες) είχαμε δει και στις ευρωεκλογές του 2014, πρέπει να περιμένουμε τις εθνικές εκλογές για να σχηματίσουμε ολοκληρωμένη εικόνα για την εξέλιξη της εκλογικής του βάσης.

Ένα κυβερνόν κόμμα που γέρασε, κάπως απότομα

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα κόμμα εν κινήσει, όπως είναι και ο τίτλος του βιβλίου. Αυτές οι εκλογές πώς επηρεάζουν την κίνηση;
Το κόμμα εν κινήσει δεν σημαίνει ακριβώς το ίδιο με μια εκλογική βάση εν κινήσει. Με την έννοια ότι και τα δύο μεταβάλλονται, αλλά ίσως όχι απαραίτητα προς την ίδια κατεύθυνση. Σε ό,τι αφορά την εκλογική του βάση του ΣΥΡΙΖΑ, η κίνηση δεν θα έλεγα ότι είναι προς τα μεσαία στρώματα, αντιθέτως εκεί φαίνεται ότι έχει υποστεί μια σημαντική υποχώρηση. Το πρώτο που προσωπικά μου έκανε εντύπωση ήταν οι μεγάλες απώλειες που είχε στους νεότερους ψηφοφόρους και στις παραγωγικές ηλικίες. Δείχνει ένα κυβερνόν κόμμα που γέρασε, κάπως απότομα…

Στο βιβλίο αναφέρεσαι στην ομοιογένεια των ψήφων του ΣΥΡΙΖΑ το 2015. Τώρα πώς διακυμάνθηκε;
Η ομοιογένεια έχει σε έναν βαθμό κλονιστεί ως προς την εκλογική του γεωγραφία. Τα ποσοστά του κινούνται κοντά στο 30% στην Κρήτη, στη Δυτική Ελλάδα και στην Ήπειρο, αλλά σε όλη την υπόλοιπη χώρα κυμαίνονται από 18% έως 25%. Η ομοιογένεια είναι πιο έντονη πλέον στο ηλικιακό επίπεδο, αφού σε όλες τις ηλικιακές ομάδες τα ποσοστά του ήταν μεταξύ του 21% και του 26%. Αυτό, ωστόσο, προέκυψε με τις σχετικά πολύ σημαντικότερες απώλειες που κατέγραψε στις νεότερες ηλικίες, όπου αντίστοιχα ήταν και τα υψηλότερα κέρδη της Νέας Δημοκρατίας.

Έχασε δηλαδή την επιρροή κυρίως από τους νεότερους ψηφοφόρους;
Η αλήθεια είναι ότι εκεί εντοπίζεται μια πολύ μεγάλη κάμψη, ειδικά σε σχέση με τις προηγούμενες εθνικές εκλογές. Όμως, υπάρχει ένας μύθος σε σχέση με τη νεανική ψήφο του ΣΥΡΙΖΑ. Η αλήθεια είναι ότι από το 2012 η προνομιακή του ηλικιακή ομάδα ήταν στις παραγωγικές ηλικίες των 45-54 ετών, ενώ από το 2015 ακολούθησε και αυτή των 55-64. Στις νεότερες ηλικίες ήταν που εντοπιζόταν η μεγαλύτερη εκλογική συρρίκνωση του παλιού δικομματισμού και κατά αυτό τον τρόπο, ο ΣΥΡΙΖΑ συχνά επιτύγχανε μια άνετη επικράτηση. Αυτό κορυφώθηκε το Σεπτέμβρη του ’15, μετά το Δημοψήφισμα όπου οι νεότεροι ψηφοφόροι ψήφισαν σχεδόν μαζικά «όχι» και στη συνέχεια τα ποσοστά τους υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ ξεπέρασαν για πρώτη φορά το 40%. Ωστόσο, το σημαντικότερο πλήγμα που υπέστη στις πρόσφατες ευρωεκλογές είναι -κατά τη γνώμη μου- η μείωση που εμφάνισε η επιρροή του στις παραγωγικές ηλικίες και αντίστοιχα στα δυναμικά στρώματα, κυρίως της μισθωτής εργασίας, που αποτέλεσαν τη βάση του πλειοψηφικού του ρεύματος το 2015. Χωρίς τα δυναμικά στρώματα η ανάληψη της εξουσίας για ένα κόμμα είναι σχεδόν αδύνατη και η διατήρησή της εν προκειμένω προβληματική.
Αλλαγή κοινωνικής βάσης

Δείχνει πως δεν μπορεί πια να προσελκύσει ή να εμπνεύσει ενδεχομένως τους ψηφοφόρους, λόγω της φθοράς των τεσσάρων χρόνων κυβέρνησης, που αναγκάστηκε να εφαρμόσει μνημονιακή πολιτική;
Το βασικότερο είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ το ’15 ακόμα, όπως έλεγε και η καμπάνια του, εξέφραζε την ελπίδα. Φαίνεται ότι αυτό το στοιχείο το έχει σε ένα μεγάλο βαθμό χάσει και λόγω του κυβερνητισμού και λόγω των συμβιβασμών που αναγκάστηκε να κάνει. Όταν έρχεσαι στην εξουσία μετά από μια τέτοια εκλογική μεταβολή (αναστοίχιση), όπως αυτή του 2012-2015, είναι αμφίβολο αν κεφαλαιοποιήσεις τα κέρδη της εφόσον δεν υλοποιήσεις τον κορμό του προεκλογικού σου προγράμματος. Άλλωστε, και το 2015, μόλις ένα 55%-60% των ψηφοφόρων του δήλωνε ότι βρίσκεται κοντά του ιδεολογικά. Βεβαίως, αν δεν είχε προχωρήσει στο συμβιβασμό, πιθανώς θα είχε απωλέσει προ πολλού την εξουσία και μάλλον θα είχε συρρικνωθεί ακόμα περισσότερο εκλογικά. Το ζήτημα ίσως ήταν κυρίως στην αναζήτηση ενός διαφορετικού μίγματος πολιτικής και στον τρόπο που αυτή θα εκφραζόταν προς τον κόσμο. Το ποσοστό που έλαβε, πάντως, συμπίπτει εν τέλει με τα ποσοστά θετικής γνώμης προς τους χειρισμούς της κυβέρνησης σε όλα τα κεντρικά πολιτικά ζητήματα (οικονομία, μακεδονικό κτλ.), όπως αυτά αποτυπώνονταν σταθερά (αλλά και μειοψηφικά) σε όλες σχεδόν τις δημοσκοπήσεις εδώ και καιρό.

Η κοινωνική διαστρωμάτωση δεν φαίνεται να κλονίστηκε. Σωστά παρατηρώ;
Μια βασική διαφοροποίηση του ΣΥΡΙΖΑ, σε σχέση και με το παλιό ΠΑΣΟΚ, ήταν ότι το προνομιακό του κοινό δεν ήταν αυτό των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα και δη των χαμηλόμισθων. Και με αυτή την έννοια, θα μπορούσε κάποιος να ανιχνεύσει και περισσότερο ταξικά χαρακτηριστικά στην ψήφο του, ίσως τα πιο έντονα για κυβερνητικό κόμμα στη μεταπολίτευση. Το γεγονός, όμως, ότι ακριβώς στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα παρουσίασε τώρα μια πτώση 16%, πέφτοντας στο 21%, λέει πολλά πράγματα για την αλλαγή της κοινωνικής του βάσης. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ κοντά πλέον στο αντίστοιχο μεταξύ των αγροτών και των ελεύθερων επαγγελματιών.

Αν κάνουμε μια διαστρωμάτωση στους μισθωτούς ιδιωτικού τομέα, μπορεί να δούμε το ανάποδο φαινόμενο, δηλαδή τα ανώτερα μισθολογικά στρώματα να έφυγαν διότι υπερφορολογούνται;
Η πτώση του ΣΥΡΙΖΑ στον ιδιωτικό τομέα είναι εξίσου ισχυρή στους χαμηλόμισθους και τους υψηλόμισθους. Εκείνο που εμφανίζει διαφοροποίηση είναι το ποσοστό της Νέας Δημοκρατίας που στους χαμηλόμισθους παραμένει σε επίπεδα της τάξης του 25%, ενώ στους υψηλόμισθους είναι στο 35%. Και στους ελεύθερους επαγγελματίες με πτυχίο ΑΕΙ/ΤΕΙ (είτε αυτό σημαίνει μεσαίους ή μεγάλους εργοδότες, είτε αυτοαπασχολούμενους επιστήμονες) φτάνει στο 40%.

Τα κέρδη της ΝΔ έναντι του ΣΥΡΙΖΑ

Από τα στοιχεία τι ποσοστό από αυτό που έχασε ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε η Νέα Δημοκρατία και πώς το ερμηνεύεις αυτό;
Τα κέρδη της Νέας Δημοκρατίας αντιστοιχούν περίπου στο μισό των απωλειών του ΣΥΡΙΖΑ. Συγκεκριμένα φαίνεται να αντλεί απευθείας το 12% της εκλογικής του βάσης του Σεπτέμβρη του ’15, ενώ και ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει από τη ΝΔ ένα 3%. Επομένως υπάρχει ένα ισοζύγιο της τάξης του 10%. Έτσι περίπου ήταν και οι μετακινήσεις από τη ΝΔ προς τον ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές του ’14 και το ’15 σχεδόν διπλασιάστηκαν. Αυτή η αντίστροφη μετακίνηση θυμίζει αρκετά το εκκρεμές του παλιού δικομματισμού. Παρόλα αυτά πρέπει να τονιστεί ότι η Νέα Δημοκρατία εισπράττει σχεδόν από όλους τους πολιτικούς χώρους, θυμίζοντας από την ανάποδη το γενικευμένο ρεύμα υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ το 2015. Φαίνεται όμως ότι σε έναν μεγάλο βαθμό αυτή ήταν μία ψήφος από τα μεσαία, κυρίως, αστικά στρώματα, που αναζητούσαν κάτι διαφορετικό σε επίπεδο καθημερινής πολιτικής και δεν τροφοδοτήθηκε τόσο πολύ από άλλα ζητήματα, όπως π.χ. το μακεδονικό.

Δεν επαληθεύθηκε η «αναμενόμενη» συντριβή στη Μακεδονία

Το Μακεδονικό θεωρείς ότι τελικά επηρέασε εκλογικά τον ΣΥΡΙΖΑ ή κατάφερε να απορροφήσει τους κραδασμούς;
H «αναμενόμενη» από πολλούς συντριβή του ΣΥΡΙΖΑ στη Μακεδονία δεν επαληθεύθηκε. Αντίθετα στη Δυτική Μακεδονία η επιρροή του συγκρατήθηκε οριακά πάνω από τα εθνικά επίπεδα. Τα ποσοστά του βέβαια στην Ανατολική και Κεντρική Μακεδονία υποχώρησαν κάτω από το 20%, αλλά παραδοσιακά σε αυτές τις δύο περιοχές ο ΣΥΡΙΖΑ κατέγραφε τις χαμηλότερες δυνάμεις του μαζί με την Πελοπόννησο και το Β. Αιγαίο, όπως ακριβώς συνέβη και τώρα. Άλλωστε η πτώση του στη Βόρεια Ελλάδα, εν μέρει οφείλεται και στο γεγονός ότι το Σεπτέμβριο του 2015 είχε παρουσιάσει μια πρόσκαιρη αύξηση, σε αντίθεση με τη μείωση της επιρροής του στην υπόλοιπη χώρα.
Δηλαδή στη Μακεδονία δεν εντοπίζεται ιδιαίτερη φθορά λόγω του Μακεδονικού;
Περιέργως στη Βόρεια Ελλάδα ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να έχει πληγεί κυρίως στη νεολαία (17-34) όπου παρουσιάζει τα χαμηλότερα ποσοστά του στη χώρα, περί το 15% ενώ διατηρείται στο 22% στους μεγαλύτερους ψηφοφόρους. Την ίδια στιγμή στην νεολαία της Μακεδονίας, πάντα κάτω των 34, εμφανίζονται και τα υψηλότερα ποσοστά της Χρ. Αυγής (9%). Αν και αυτό το εύρημα φαίνεται να σχετίζεται με το Μακεδονικό, δεν μπορεί να συνδεθεί απολύτως με τις διαρροές του ΣΥΡΙΖΑ, αφού άλλωστε στις ίδιες περιοχές καταγράφονται και τα υψηλότερα ποσοστά του Γ. Βαρουφάκη, με έμφαση και πάλι στις νεαρές ηλικίες. Η γνώμη μου είναι ότι οι επιπτώσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών στην εκλογική βάση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν σχετικά πιο περιορισμένες και δεν αποτυπώθηκαν σε καθαρά γεωγραφικό επίπεδο. Νομίζω μάλιστα ότι δεν αφορούσαν την ίδια τη Συμφωνία, αλλά περισσότερο τον τρόπο και το ύφος του χειρισμού της.
Ναι αλλά τα χαμηλά ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ στις περιφερειακές εκλογές της Βόρειας Ελλάδας, δεν αντανακλούν μια τοπική δυσαρέσκεια;
Οι επιδόσεις των υποψηφίων του σε Κεντρική Μακεδονία και Ανατολική Μακεδονία-Θράκη (περί το 12%) δεν είναι αποτέλεσμα τόσο του Μακεδονικού, όσο της επιλογής των υποψηφιοτήτων και της ελλιπούς προβολής ή και υποστήριξής τους από τον τοπικό κομματικό μηχανισμό. Το ίδιο από ό,τι φαίνεται συνέβη και σε άλλες περιπτώσεις ανά την Ελλάδα, όπως στην Πελοπόννησο και στη Στερεά, αλλά ακόμα και με κάποιες από τις συνεργασίες του που δεν είχαν την θετική αποδοχή του εκλογικου σώματος (Βόρειο Αιγαίο, Ήπειρος). Ωστόσο, στην περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας, η υποψηφιότητα Καρυπίδη αναπαρήγαγε απολύτως το κομματικό ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ, περίπου στο 24%.

Αποτυπώθηκαν οι επιπτώσεις της εσωκομματικής κρίσης

Θεωρείς ότι το αποτέλεσμα μαρτυρεί προβλήματα στον κομματικό μηχανισμό;
Φαίνεται ότι σε μεγάλο βαθμό σε αυτές τις ευρωεκλογές αποτυπώθηκαν οι επιπτώσεις της εσωκομματικής κρίσης του 2015, η οποία δημιούργησε προβλήματα στον κομματικό μηχανισμό του ΣΥΡΙΖΑ. Στην αναμέτρηση αυτή έλειψε ξεκάθαρα μια κινητοποίηση αντίστοιχη με εκείνη που στο Δημοψήφισμα ανέλαβε την υποστήριξη του «όχι» στον κόσμο. Άλλωστε η εσωκομματική κρίση του 2015 δεν έπληξε μόνο τα στελέχη, αλλά και την ίδια την εκλογική βάση του ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ τότε, σύμφωνα με τα στοιχεία, είχε απωλέσει τους μισούς σχεδόν από τους παραδοσιακούς του ψηφοφόρους (του 2009), από τους οποίους ένα μικρό μόνο μέρος φαίνεται να επανήλθε στις ευρωεκλογές.

Το κόμμα Βελόπουλου είναι και αυτό προϊόν του μακεδονικού;
Σε έναν βαθμό, ναι. Άλλωστε, στη Μακεδονία εντοπίζονται και τα ισχυρότερα ποσοστά του. Ωστόσο, αξιόλογη επιρροή εμφάνισε και σε άλλες περιοχές της χώρας, όπως η Θεσσαλία, η Στερεά, η Πελοπόννησος και σε ένα βαθμό η Αττική. Αυτή η γεωγραφία, σε συνδυασμό με τις μεσαίες ηλικίες και το μεσαίο μορφωτικό επίπεδο των ψηφοφόρων του, παραπέμπουν εν πολλοίς στην παλιό εκλογικό προφίλ των οπαδών του Γ. Καρατζαφέρη. Πρόκειται ουσιαστικά για μια γενικότερη ανασύσταση της επιρροής του ΛΑΟΣ. Φαίνεται, δηλαδή, ότι αυτό το κοινωνικό ρεύμα, που εν μέρει εκφραζόταν προηγουμένως από τους ΑΝΕΛ, παραμένει υπαρκτό εντός της ελληνικής κοινωνίας, επικοινωνεί με τη Χρυσή Αυγή και με τη ΝΔ, αλλά ενυπήρχε και στην εκλογική βάση του ΣΥΡΙΖΑ, από την οποία επίσης άντλησε ψηφοφόρους.

Η Χρυσή Αυγή παραμένει νεανικό κόμμα;
Αν και με περιορισμένα τα ποσοστά της, ναι. Ενώ στους ψηφοφόρους άνω των 55 παίρνει μόνο 2%-3%, η επιρροή της στους νέους κάτω των 24 και ειδικά στους άντρες φτάνει το 13%. Ωστόσο, το 2012 στην ίδια πληθυσμιακή ομάδα πλησίαζε μέχρι και το 20%. Γενικά, φαίνεται ότι έχει χάσει σχεδόν παντού ένα 30% της επιρροής της, απλώς οι απώλειές της ήταν πιο έντονες στην Πελοπόννησο, αλλά πιο συγκρατημένες στην Μακεδονία, όπου πλέον κατέστη η ισχυρότερή της περιοχή και αυτό συνδέεται εν μέρει με το μακεδονικό.

Το ΚΙΝΑΛ διαθέτει ακόμα βαθιές ρίζες

Το ΚΙΝΑΛ φαίνεται πως άντεξε τους κραδασμούς. Γιατί συνέβη αυτό;
Διότι όπως αποδεικνύεται, διαθέτει ακόμα ιστορικές και βαθιές ρίζες στην κοινωνία. Ωστόσο εξακολουθεί να εμφανίζει χαρακτηριστική αδυναμία προσέλκυσης νεότερων ψηφοφόρων. Για την ακρίβεια εμφανίζεται να είναι μόνιμα τα τελευταία χρόνια το πιο γερασμένο κόμμα, από πλευράς εκλογικής βάσης. Η επιρροή του υπερβαίνει το 10% μόνο στους άνδρες άνω των 55 ετών, ενώ στις ηλικίες κάτω των 45 περιορίζεται στο 5%-6%.

Παρόλα αυτά δεν πιέστηκε ούτε από το άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ στην Κεντροαριστερά.
Αυτό το άνοιγμα, στο επίπεδο της εκλογικής βάσης έχει συντελεστεί προ πολλού. Ο ΣΥΡΙΖΑ το 2015, όπως μπορεί να υπολογιστεί, είχε φτάσει να απορροφήσει περίπου τους μισούς από τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ του 2009. Ακόμα και σήμερα, σε αυτή τη συρρικνωμένη εκδοχή του των πρόσφατων ευρωεκλογών, από εκεί συγκρατεί περίπου 1 εκατομμύριο ψήφους. Το θέμα είναι με ποια στελέχωση ένα κόμμα μπορεί πλέον να διαχειριστεί ένα τέτοιο εκλογικό μέγεθος.

Ο παράγοντας της αποχής

Η αποχή ήταν ένας από τους λόγους του αρνητικού εκλογικού αποτελέσματος για τον ΣΥΡΙΖΑ;
Δεν τεκμηριώνεται κάτι τέτοιο, όχι τουλάχιστον από τα δεδομένα. Ποιοτικά άλλωστε, όπως και γεωγραφικά, η σύσταση του εκλογικού σώματος δεν φαίνεται να έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το 2015, ακόμα και με τα μειωμένα μεγέθη του Σεπτεμβρίου. Το μόνο που παρατηρείται ως αλλαγή με βάση τα στοιχεία του Exit Poll είναι η μείωση των ανέργων και η αύξηση κυρίως των μισθωτών, στοιχεία που άλλωστε συμπίπτουν και με τις τάσεις μεταβολής στον γενικό πληθυσμό (μείωση της ανεργίας από 25% το 2015 σε 18% το 2018, κατά την Eurostat). Και σε κάθε περίπτωση, ας μην αναζητούνται στην αποχή τα κύρια αίτια μιας τόσο ευρείας εκλογικής ήττας. Ακόμα και όταν αυτό μπορεί να ισχύει σε κάποιο βαθμό, η αποχή είναι άλλη μια αρνητική στάση η οποία κάποιο μήνυμα δίνει στα κόμματα.

Η ψήφος στις ευρωεκλογές ενδέχεται να εκτόνωσε τη διαμαρτυρία και να εκφραστεί διαφορετικά το εκλογικό σώμα στις επερχόμενες εθνικές εκλογές; Είναι θεωρητικά εφικτή η αντιστροφή του αποτελέσματος;
Η ψήφος προς τη Νέα Δημοκρατία πιθανότατα μπορεί σε έναν βαθμό να θεωρηθεί ως διαμαρτυρία απέναντι στο ΣΥΡΙΖΑ, η οποία ζητούσε εκτόνωση μετά από τέσσερα χρόνια, ακόμα και αν δεν εξέφραζε εγγύτητα με τη Νέα Δημοκρατία. Είχε όμως καθολικά σχεδόν χαρακτηριστικά, από ανθρώπους για τους οποίους η σύνδεση με τον ΣΥΡΙΖΑ είτε δεν υπήρξε ποτέ είτε είχε προ πολλού διαρραγεί. Από τη στιγμή μάλιστα που αυτή η τιμωρία απέδωσε ως προς την έκταση του αποτελέσματος, η Νέα Δημοκρατία έχει πολλές πιθανότητες να κεφαλαιοποιήσει αυτές τις εισροές, ενδεχομένως και να τις επεκτείνει, διατηρώντας έτσι ένα αναμφισβήτητο προβάδισμα και για τις εθνικές εκλογές. Το ζήτημα για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι το πώς θα διαχειριστεί τόσο το αποτέλεσμα του Μαΐου, όσο αυτό του Ιουλίου, όποιο και αν είναι.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet