Τα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων ένας βασικός τομέας που επλήγη από τις πολιτικές λιτότητας και των δημόσιων περικοπών ήταν αυτός της πρόνοιας. Την ίδια στιγμή ο πληθυσμός που είχε ανάγκη την αρωγή του κράτους για να εξασφαλίσει την επιβίωσή του -καθώς η ανεργία εκτοξευόταν, οι μισθοί και οι συντάξεις μειώνονταν συνεχώς- μεγάλωνε δραματικά, δημιουργώντας ένα πολύ αρνητικό πλαίσιο και μία ολόκληρη καινούργια ευάλωτη ομάδα, τους νεόπτωχους.
Επισημαίνεται, βέβαια, πως η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους αυτά τα χρόνια απεδείχθη αρκετά εύκολη υπόθεση, αφού ούτως ή άλλως δεν είχε σχεδιαστεί και οικοδομηθεί ποτέ με ένα ολιστικό τρόπο. Αντιθέτως, βασιζόταν περισσότερο σε αποσπασματικά επιδόματα και διέθετε ελάχιστες και ανεπαρκείς δομές.
Το 2015, σύμφωνα με την κυβέρνηση, η χώρα ήταν η μοναδική σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς κανένα εγγυημένο εισόδημα για τους πιο φτωχούς πολίτες της και η μόνη χώρα με ανθρωπιστική κρίση σε καιρό ειρήνης. Παρόλ’ αυτά, έδινε μόλις 790 εκατομμύρια για την κοινωνική αλληλεγγύη, καθιστώντας την τελευταία στην ΕΕ σε αυτόν τον τομέα.
Ακολουθεί μέρος των πεπραγμένων του τομέα Κοινωνικής Αλληλεγγύης του υπουργείου Εργασίας τα τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, βάσει των οποίων προσπάθησε να ανατρέψει την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και να το ανοικοδομήσει.

 

• Ο προϋπολογισμός για την κοινωνική αλληλεγγύη από 790 εκατ. τετραπλασιάστηκε τα τέσσερα τελευταία χρόνια, φθάνοντας τα 3 δισ. 500 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 0, 2% του ΑΕΠ. Αποτέλεσμα η φτώχεια και να μειωθεί στα προ κρίσης επίπεδα.
• Συγκεκριμένα, το πρώτο διάστημα το υπουργείο προχώρησε στο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση ανθρωπιστικής κρίσης, το οποίο περιελάμβανε μηνιαία κάρτα σίτισης, επίδομα ενοικίου, δωρεάν επανασύνδεση ρεύματος και παροχή δωρεάν ρεύματος 300 kwh το μήνα. Δικαιούχοι ήταν όσοι είχαν ετήσιο εισόδημα μέχρι 2.400 ευρώ, με προσαύξηση για κάθε εξαρτώμενο μέλος. Από το πρόγραμμα ωφελήθηκαν τελικά 400.000 άνθρωποι.
• Το πρόγραμμα αυτό μετεξελίχθηκε στο Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης, ώστε να εξυπηρετήσει περισσότερους πολίτες και να λάβει πια τη μορφή μόνιμου θεσμού. Συγκεκριμένα, έχει προϋπολογισμό 850 εκατ. και 700.000 δικαιούχους, οι οποίοι έχουν μειωθεί πια σε 470.000 αφού αυξήθηκαν τα εισοδήματά τους. Πέραν από το μηνιαίο επίδομα των 200 ευρώ (προσαύξηση ανάλογα τα μέλη της οικογένειας), το πρόγραμμα περιλαμβάνει σύνδεση των δικαιούχων με κοινωνικά προγράμματα και υπηρεσίες (όπως κοινωνικά τιμολόγια παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και νερού, δωρεάν πρόσβαση σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, δωρεάν παροχή τροφίμων) και πρόσβαση στην αγορά εργασίας, με το 10% των δικαιούχων του ΚΕΑ να εντάσσεται αυτοδικαίως σε προγράμματα απασχόλησης του ΟΑΕΔ.

Προτεραιότητα στο παιδί



• Μείωση της παιδικής φτώχειας από το 26,6% στα προ κρίσης επίπεδα, 24,5%, δαπανώντας για αυτό 1,417 δισ. ευρώ από 822 εκατ. που ήταν ο προϋπολογισμός για αυτόν τον τομέα πριν το 2015.
• Από τις βασικές κοινωνικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν για τη στήριξη των παιδιών είναι τα ζεστά σχολικά γεύματα, κάθε μέρα για 153.000 παιδιά σε 953 σχολεία. Μέχρι το 2021 θα επεκταθούν σε όλα τα δημοτικά σχολεία της Ελλάδας και θα προσφέρονται σε 600.000 παιδιά. Για τη νέα σχολική χρονιά 2019-2020 έχει ήδη προκηρυχθεί διεθνής διαγωνισμός για την κάλυψη 200.000 μαθητών σε όλη την επικράτεια.
• Στον ίδιο τομέα, το υπουργείο προχώρησε στην αύξηση των παιδιών που είχαν δωρεάν πρόσβαση στους βρεφονηπιακούς σταθμούς. Συγκεκριμένα, από 70.000 παιδιά το 2014 και με τις άνεργες μητέρες να μην έχουν δικαίωμα υποβολής αίτησης, φέτος οι θέσεις έφτασαν τις 140.000, συμπεριλαμβάνοντας τις άνεργες μητέρες. Η χρηματοδότηση, δηλαδή, για το μέτρο αυξήθηκε από 172 εκατ. το 2014 σε 223 εκατ., και μάλιστα με αύξηση των εθνικών πόρων, ώστε το πρόγραμμα να διασφαλιστεί και πέραν των χρημάτων του ΕΣΠΑ.
• Οι βρεφονηπιακοί σταθμοί διπλασιάστηκαν από 2.800 σε 5.000, δίνοντας 95 εκατ. ευρώ στους δήμους για την αναβάθμιση των υφιστάμενων παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών και άλλα 15 εκατ. για τη δημιουργία νέων. Το 2019 θα ανοίξουν ακόμα 400 σταθμοί και 10.000 επιπλέον θέσεις, με χρηματοδότηση του υπουργείου στους δήμους 15 εκατ. ευρώ
• Θεσμοθετήθηκε η επιδότηση από το πρώτο παιδί και όχι μόνο των πολύτεκνων, ώστε να στηριχθεί η οικογένεια αλλά και να δοθεί κίνητρο δημιουργίας νέων, όπως και η ειδική ενίσχυση των μονογονεϊκών. Τα οικογενειακά επιδόματα, δηλαδή, αυξήθηκαν κατά 40%, φτάνοντας συνολικά το 1,1 δισ. από 650 εκατ. που ήταν πριν. Το 94% των δικαιούχων οικογενειών έχουν αύξηση από 14% έως 163%, ενώ εντάχθηκαν 15% περισσότερες οικογένειες απ’ ό,τι παλαιότερα, ξεπερνώντας τις 900.000 δικαιούχους οικογένειες.
• Επιπλέον το υπουργείο έφερε νόμο, που υπερψηφίστηκε από τη βουλή, για την αλλαγή του καθεστώτος υιοθεσίας και αναδοχής, βάσει του οποίου βελτιώνεται ο έλεγχος, αλλά ταυτόχρονα επιταχύνονται οι διαδικασίες και μειώνεται ο χρόνος αναμονής από έξι χρόνια, σε 8-12 μήνες. Όλα τα παιδιά αποκτούν ηλεκτρονικό φάκελο της καταγωγής τους. Ήδη υπάρχουν 71 ηλεκτρονικοί φάκελοι, 739 ηλεκτρονικές αιτήσεις υποψήφιων αναδόχων γονέων και 2.500 άτομα ενημερώνονται από την πλατφόρμα Σημειώνεται ότι με το νέο πλαίσιο, δικαίωμα αναδοχής έχουν και όσοι άνθρωποι έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, δηλαδή και τα ομόφυλα ζευγάρια.

Καλύτερη ενημέρωση και οργάνωση

• Δημιουργήθηκε ο ενιαίος φορέας ΟΠΕΚΑ, ο οποίος χορηγεί και διαχειρίζεται ενιαία το σύνολο των κοινωνικών επιδομάτων, για να μην υπάρχει πολυδιάσπαση, αλληλοεπικάλυψή τους, αλλά και πελατειακές σχέσεις.
• Τέλος των καθυστερήσεων καταβολής επιδομάτων, με την καταβολή τους μια σταθερή ημερομηνία.
• Δημιουργήθηκαν 242 Κέντρα Κοινότητας σε δήμους όλης της χώρας για την πληροφόρηση των πολιτών όσον αφορά τις κοινωνικές υπηρεσίες και επιδόματα που δικαιούνται.
• Τα Κέντρα Κοινότητας εμπλουτίζονται με 150 Κέντρα Ολοκληρωμένης Φροντίδας Ηλικιωμένων, που δίνουν πληροφορίες και υποστηρίζουν τα άτομα της τρίτης ηλικίας.
• Όπως και με 100 Κέντρα Στήριξης Οικογένειας και 100 Κέντρα Ρομά (διδασκαλία, υγεία, πλυντήρια κτλ). Μαζί τους έχουν ιδρυθεί και 13 Παρατηρητήρια στις Περιφέρειες, για να ελέγχουν αν οι εφαρμοζόμενες κοινωνικές πολιτικές πετυχαίνουν τον στόχο τους και να εντοπίζουν διαρκώς τις νέες ανάγκες που προκύπτουν.
• Ηλεκτρονική καταγραφή όλων των ιδρυμάτων της χώρας, 63 δημοσίων και 1.600 ιδιωτικών (υπάρχει έτοιμος νόμος που θέτει ενιαίους κανόνες λειτουργίας και ελέγχου, που δεν πρόλαβε να κατατεθεί στη βουλή λόγω προκήρυξης εκλογών)

Στήριξη ειδικών ομάδων

• Θεσμοθέτηση της δωρεάν πρόσβασης των ανέργων στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη στα δημόσια ΜΜΜ.
• Ίδρυση της Ειδικής Γραμματείας για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά, με παρεμβάσεις όπως η δημιουργία πρότυπων οικισμών για τη στέγαση των Ρομά, την ένταξή τους στην εργασία και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητάς τους.
• Πιλοτικό πρόγραμμα σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Αχαΐα, δημιουργίας ηλεκτρονικού φακέλου αναπηρίας, ώστε να μην χρειάζεται η καταβολή του παράβολου των 46 ευρώ για εξέταση από τις υγειονομικές επιτροπές των ΚΕΠΑ για να πάρουν το πιστοποιητικό αναπηρίας που δικαιούνται οι ΑμεΑ. Το πρόγραμμα αναμένεται να επεκταθεί σε όλη τη χώρα.
• Καθιέρωση το 15% των θέσεων που προκηρύσσονται για το Δημόσιο μέσω ΑΣΕΠ να πηγαίνει σε ΑμεΑ και μέλη των οικογενειών τους.
• Αναγνώριση της γραφής Braille και της νοηματικής ως επίσημης γλώσσα και σταδιακή ενσωμάτωσή τους στη δημόσια διοίκηση
• Ενσωμάτωση στο ελληνικό Δίκαιο της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ και του Πρωτόκολλου για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, που εκκρεμούσε πάνω από 20 χρόνια, και δημιουργία του Συντονιστικού Μηχανισμού για την Αναπηρία. που παρακολουθεί όλες τις σχετικές πολιτικές και δίνει λύσεις στα επιμέρους προβλήματα
• Τοποθέτηση μηχανισμών σε πάνω από 200 παραλίες της χώρας, για αυτόνομη πρόσβαση των ΑμεΑ στη θάλασσα.
• Δημιουργήθηκαν Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ), όπου μπορούν οι ανάπηροι να μένουν σε μικρά σπίτια.

Πολιτική στέγασης



• Ολική διαγραφή των οφειλών έως 6.000 ευρώ των δανειοληπτών του παλιού Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (που καταργήθηκε το 2012), πάγωμα οφειλών και σημαντικές ρυθμίσεις στην αποπληρωμή, με τους δικαιούχους να παραλαμβάνουν τα οριστικά παραχωρητήρια των σπιτιών τους.
• Θέσπιση της επιδότησης ενοικίου για ετήσιο ατομικό εισόδημα έως 7.000 ευρώ, που κυμαίνεται από 70-210 ευρώ σε μηνιαία βάση και επιδότηση δόσης στεγαστικού δανείου, καλύπτοντας συνολικά πάνω από 1.200.000 πολίτες.

Η αλληλεγγύη είναι ανάπτυξη

• Θέσπιση νέου πλαισίου για τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚΟΙΝΣΕΠ), με χρηματοδοτικά και θεσμικά εργαλεία που δίνουν νέα ώθηση σε όσους θέλουν να ασχοληθούν με την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑΛΟ).
• Απαλλαγή των επιχειρήσεων ΚΑΛΟ από την καταβολή του τέλους επιτηδεύματος.
• Ίδρυση της Ειδικής Γραμματείας ΚΑΛΟ για το συντονισμό της ανάπτυξης του τομέα, μέσω πχ διαγωνισμών που απευθύνονται αποκλειστικά σε φορείς ΚΑΛΟ, παραχώρησης κινητής και ακίνητης περιουσίας από του δήμους και ένταξης των φορέων ΚΑΛΟ στα προγράμματα του ΟΑΕΔ.
• Δημιουργία και πλήρης χρηματοδότηση των Κέντρων Στήριξης, που λειτουργούν σχεδόν σε όλες τις περιφέρειες της χώρας και δίνουν βοήθεια στους ενδιαφερόμενους να δραστηριοποιηθούν στον χώρο της ΚΑΛΟ.
• Στην τελική φάση βρίσκεται η προετοιμασία της πρόσκλησης για την επιχορήγηση των υφιστάμενων φορέων ΚΑΛΟ με 47 εκατ. ευρώ και θα ακολουθήσουν προσκλήσεις από τις περιφέρειες ύψους 82 εκατ. ευρώ.


 

Το κενό της κοινωνικής πολιτικής στο πρόγραμμα της ΝΔ

Αν και η ΝΔ δεν έχει προχωρήσει ακόμα επίσημα σε παρουσίαση του προεκλογικού της προγράμματος, στελέχη της κάθε μέρα αποκαλύπτουν όλο και κάτι από τις προτάσεις του κόμματος για την επόμενη μέρα, προδιαγράφοντάς την δυσοίωνη για συγκεκριμένες τάξεις και ομάδες ανθρώπων.
Έτσι, την περασμένη εβδομάδα η Όλγα Κεφαλογιάννη σε συνέντευξή της στον ΑΝΤ1 δήλωσε, μεταξύ άλλων, πως «τα επιδόματα είναι ανοίκεια για μια δυτική χώρα. Επιδοματικές πολιτικές έχουν οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, που δεν έχουν παράδοση στο κοινωνικό κράτος», με την Κουμουνδούρου να διερωτάται σε ανακοίνωσή της «ποια είναι τα επιδόματα που προτίθεται να κόψει η Νέα Δημοκρατία;». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μία μέρα μετά, επανέλαβε την επίθεση ενάντια στα επιδόματα.
Το γεγονός ότι ένα κοινωνικό κράτος δεν πρέπει να στηρίζεται μόνο σε επιδόματα, αλλά να οικοδομεί δομές και μηχανισμούς ανακατανομής του πλούτου, είναι μια θέση που ασπάζεται και, κυρίως, η Αριστερά. Η ΝΔ, όμως, δεν περνά στο ζητούμενο της δημιουργίας κοινωνικών δομών, ούτε βέβαια ανακατανομής του πλούτου. Άλλωστε, οι ανισότητες για τον πρόεδρό της είναι φυσικές και αποδεκτές.
Αυτό που προτείνει η ΝΔ για τον τομέα του κοινωνικού κράτους είναι λίγο-πολύ το τίποτα. Όπως φαίνεται από το πρόγραμμά της στη ΔΕΘ το 2018, το μόνο που προβλέπεται, είναι η κατάργηση του επιδόματος τέκνων από το πρώτο παιδί, και επιστροφή στο παλιό καθεστώς που αφορούσε μόνο τρίτεκνους και πολύτεκνους (μείωση δηλαδή από το 1 δισ. στα 650 εκατ. ευρώ), προγράμματα για ανέργους και ΑμεΑ που ήδη υλοποιούνται (στοιχείο που διέπει εν γένει αυτό το πρόγραμμα της ΝΔ, η εμφάνιση δηλαδή μέτρων που υλοποιούνται σαν νέες προτάσεις), ενώ δεν γίνεται πουθενά λόγος για δημιουργία κάποιας δομής κοινωνικού κράτους.
Στο πρόγραμμα αυτό διατηρείται το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης, το οποίο αναφέρεται σαν Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, παραπέμποντας στο πιλοτικό πρόγραμμα του Σαμαρά που εφαρμόστηκε σε ένα μόνο δήμο και δεν προχώρησε ποτέ παραπέρα, αλλά που η ΝΔ επιθυμεί να το μπερδεύει με το ΚΕΑ και να το παρουσιάζει σαν δικό της έργο. Το ενδιαφέρον σε αυτή την πρόταση είναι ότι μιλά για αύξηση του προϋπολογισμού στο 1 δισ. ευρώ, από 850 εκατ. που είναι σήμερα, ώστε να καλυφθούν 800.000 άτομα, χωρίς αλλαγή όμως των κριτηρίων εισοδήματος. Σήμερα το ΚΕΑ παίρνουν 470.000 άνθρωποι, ενώ το πρόγραμμα θα μπορούσε να καλύψει μέχρι και 700.000, αλλά ο αριθμός συνεχώς μειώνεται αντί να αυξάνεται, γιατί ευτυχώς καταφέρνουν να έχουν μεγαλύτερο ετήσιο εισόδημα και έτσι να μην το χρειάζονται. Δεδομένων της ελαστικοποίησης της εργασίας και των επιχειρησιακών συμβάσεων που προωθεί η ΝΔ, η αναφορά στην αύξηση των 200.000 δικαιούχων, μόνο την εκ νέου αύξηση της ανεργίας και των χαμηλόμισθων του υποκατώτατου, κι όχι μόνο, μπορεί να μας φέρει στο μυαλό.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet