Η σύνταξη του προγράμματος είναι διαρκής διαδικασία, που αν εγκαταλειφθεί το κόμμα θα γίνει εξάρτημα της κυβέρνησης



Διαπραγματευόμαστε, αλλά κυβερνάμε κιόλας! Αυτό απαντάει η κυβέρνηση σε επικρίσεις για «χαμένο χρόνο», για το «πρόγραμμα που θα έπρεπε να έχει κλείσει». Και έχει δίκιο. Είναι βέβαια αλήθεια ότι σημαντικά σημεία του «Προγράμματος της Θεσσαλονίκης» και των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης, προπάντων εκείνα που έχουν δημοσιονομικό κόστος, δεν προχωρούν. Άλλα, ας πούμε τα εργασιακά, δεν προχωρούν, γιατί, από τη συμφωνία του Φεβρουαρίου, έχουν ή θεωρούν ότι έχουν και σε αυτά λόγο οι διεθνείς δανειστές. Ανεξάρτητα από τους λόγους, μπορεί πράγματι να μειωθεί η εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση και τον ΣΥΡΙΖΑ –αυτό ήδη διακρίνεται στα λεγόμενα «ποιοτικά στοιχεία» των δημοσκοπήσεων. Γιατί ως ένα βαθμό η κυβέρνηση αντλεί δυνάμεις από την αδυναμία της αντιπολίτευσης: από την ηθική απαξίωση των μνημονιακών κομμάτων και του προσωπικού τους, την πλήρη απουσία αντιπολιτευτικού προγράμματος, την υπεράσπιση της πολιτικής για την οποία ηττήθηκαν. Μα το «Ποτάμι» που δεν είναι υπεύθυνο για τα μνημόνια; Έγινε τόσο γρήγορα εμφανές ότι το κόμμα του κ. Θεοδωράκη υπερασπίζεται το παλιό καθεστώς και τις απαιτήσεις των δανειστών, χωρίς καμία δική του προγραμματική επεξεργασία, που πολύ γρήγορα έχασε κάθε επίχρισμα φρεσκάδας.

Για πόσον καιρό, όμως, μπορεί μια κυβέρνηση να αντλεί από την αδυναμία των αντιπάλων της; Η δύναμη του ΣΥΡΙΖΑ στην αντιπολιτευτική του περίοδο ήταν η πειθώ. Είχε κατορθώσει να πείσει μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού ότι υπό την ηγεσία της Αριστεράς υπάρχει διέξοδος. Μπορεί με την ανατροπή του παλιού καθεστώτος και τη νίκη της Αριστεράς να συνδέθηκαν υπερβολικές προσδοκίες –αλλά και αυτό είναι μόνο εν μέρει αλήθεια: ο κόσμος καταλαβαίνει, κι αυτό το διαπιστώνεις μόλις κουβεντιάσεις έξω από τα τηλεοπτικά παραθυρόφυλλα. Ο κόσμος καταλαβαίνει, όμως καταλαβαίνει αόριστα και αυτή η αοριστία αφήνει χώρο στην προπαγάνδα του αντιπάλου.

Καθαρές κουβέντες

Χρειάζονται, λοιπόν, καθαρές κουβέντες, με σαφήνεια και χωρίς εξωραϊσμό: τι δεν μπορεί να γίνει τώρα και γιατί –είτε επειδή πιέζουν οι δανειστές είτε επειδή δεν υπάρχουν οι πόροι είτε επειδή υπάρχουν άλλα εμπόδια που εμφανίστηκαν τώρα ή που δεν είχαν προβλέψει. Αν, όπως είπε ο Γιάννης Δραγασάκης, «το δύσκολο εγχείρημα που έχει αναλάβει η κυβέρνηση είναι εγχείρημα συνολικής ευθύνης» και «σε αυτή την κρίσιμη στιγμή της διαπραγμάτευσης είναι αναγκαία η στενή και δημιουργική συνεργασία της κυβέρνησης με τα όργανα του κόμματος και την Κοινοβουλευτική Ομάδα», και έτσι είναι, τότε όλοι, η Κοινοβουλευτική Ομάδα και το κόμμα, χρειάζεται να έχουν πλήρη γνώση της κατάστασης και των δυνατοτήτων –και όχι μόνο η Κοινοβουλευτική Ομάδα και το κόμμα: ο λαός πρέπει να είναι πλήρως ενήμερος για την κατάσταση και για την προοπτική σε σχέση με τη διαπραγμάτευση. Τον Ιούνιο του 2012, στην τελευταία του προεκλογική ομιλία, ο Αλέξης Τσίπρας είχε πει ότι αν ο λαός δεν είναι ενεργός, η κυβέρνηση της Αριστεράς δεν θα αντέξει. Χωρίς γνώση, όμως, πώς θα υπάρξει στήριξη και συμπαράταξη; Παραδείγματος χάριν, χρειάζεται τώρα να διευκρινιστεί τι θα γίνει με τον ΕΝΦΙΑ, τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει, τι ακριβώς παλεύουν οι διαπραγματευτές μας, αφού η κατάργησή του ήταν ένα από τα βασικά προεκλογικά επιχειρήματα του ΣΥΡΙΖΑ.
Αυτή η αδήριτη ανάγκη διαρκούς ενημέρωσης του λαού, στην οποία η κυβέρνηση και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχουν ανταποκριθεί επαρκώς, είναι μόνο μία πλευρά. Η άλλη πλευρά είναι όσα η κυβέρνηση εφαρμόζει. Δεν είναι τυχαίο το μένος με το οποίο τα κόμματα του παλιού καθεστώτος αντέδρασαν σε τρία πράγματα: στον νέο, ήπιο τρόπο της αστυνόμευσης και της αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών στον τομέα της Δημόσιας Τάξης, στο νόμο για τις φυλακές –παρόλο που και στα δύο αυτά, την Αστυνομία και το σωφρονιστικό σύστημα, δεν υπάρχει (ακόμα;) ολοκληρωμένη παρέμβαση– και στην Παιδεία. Ο λόγος είναι ότι εδώ ανατρέπεται η παλιά πρακτική και (στην Παιδεία) το παλιό σύστημα και εμφανίζονται όψεις του μέλλοντος –μιας κοινωνίας φιλικότερης προς τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Τρία παραδείγματα

Αυτή η πλευρά της κυβερνητικής πολιτικής είναι το κρίσιμο ζήτημα. Ας πούμε στην ΕΡΤ. Δεν έχω γνώμη για τα πρόσωπα που θα απαρτίζουν το Διοικητικό Συμβούλιο ούτε συμφωνώ ότι «το καινούργιο δεν χτίζεται με παλιά υλικά». Για να μείνουμε στη μεταφορά από τις οικοδομές: υπέροχοι βυζαντινοί ναοί έχουν χτιστεί με σπαράγματα της αρχαιότητας –η αρχιτεκτονική άλλαξε. Από εκεί, όμως, μέχρι την αυθάδη απάντηση του αρμόδιου υπουργείου υπάρχει μεγάλη απόσταση που δείχνει ότι ο υπουργός έχει ελλιπή συναίσθηση με τίνος την ψήφο εμπιστοσύνης βρίσκεται στη θέση του. Το κυριότερο όμως είναι: πώς αποτυπώνεται στη νέα τάξη πραγμάτων το κίνημα και η εμπειρία των ανθρώπων (και των βουλευτών που ξεπέταξε με την απάντησή του το υπουργείο) οι οποίοι επί μήνες κράτησαν αμισθί την ΕΡΤ ανοιχτή; Ποια είναι τα στοιχεία της αυτοδιαχείρισης και του κοινωνικού ελέγχου –από το πρόγραμμα ως την επιλογή της διοίκησης;
Υπάρχει ένα παλιό κείμενο για το ζήτημα της ενημέρωσης και της πολυφωνίας που επισημαίνει ως κομβικό σημείο την ανεξαρτησία των συντακτών. Το κείμενο γράφτηκε το φοβερό έτος 1968 και είναι απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της (τότε) Τσεχοσλοβακίας. Αυτή η απόφαση ήταν ένας από τους λόγους της «αδελφικής» εισβολής που τερμάτισε το άλμα του τσεχοσλοβάκικου «υπαρκτού σοσιαλισμού» προς τα άστρα. Πώς θα γίνει η νέα ΕΡΤ ο άλλος πόλος της ενημέρωσης και το αντίπαλο δέος της αθλιότητας των ιδιωτικών καναλιών, αν οι συντάκτες της δεν έχουν εγγυήσεις για την ανεξαρτησία τους, αντίθετα από τους ιδιωτικούς σταθμούς όπου οι συνάδελφοί τους εξαρτώνται από τα κέφια του ιδιοκτήτη;
Η θέση της κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργού για το αδιάσπαστο και το δημόσιο χαρακτήρα της ΔΕΗ –η απόρριψη της πώλησης του 1/3 σε ιδιώτες– χαρακτηρίζεται, δικαίως, ένα από τα κλειδιά για την αναπτυξιακή πολιτική. Ωραία, αλλά ποιο είναι το σχέδιο για τη ΔΕΗ και το ρόλο της; Θέλω να πω ότι εάν η ΔΕΗ δεν γίνει υπόδειγμα εργατικού και κοινωνικού ελέγχου και προγραμματισμένης μετάβασης στη νέα εποχή της αποκεντρωμένης και περιβαλλοντικά φιλικής παραγωγής ενέργειας, το ιδιοκτησιακό της καθεστώς δεν έχει μεγάλη σημασία –θα είναι μια καπιταλιστική επιχείρηση υπό κρατικό έλεγχο, μέρος της κρατικής εξουσίας, πλην σήμερα με αριστερό υπουργό. Σίγουρα τα μεγάλα θερμοηλεκτρικά εργοστάσια και οι μεγάλες υδροηλεκτρικές μονάδες θα συνεχίζουν να έχουν σημαντικό ρόλο –το ζήτημα είναι για πόσο μεγάλο διάστημα θα είναι έτσι και ποιες ενέργειες προγραμματίζονται, ώστε όλο και περισσότερες αποκεντρωμένες μονάδες να παράγουν ενέργεια με ήπιους τρόπους παραγωγής και με ευθύνη και έλεγχο της Αυτοδιοίκησης και των πολιτών και με τη ΔΕΗ στο ρόλο του σχεδιαστή, αρωγού και συντονιστή.
Είναι απολύτως κατανοητό ότι το υπουργείο Υγείας έχει σήμερα το μεγάλο ζόρι να λειτουργήσει το ΕΣΥ με αυξημένες απαιτήσεις, μετά την επέκταση της ιατροφαρμακευτικής φροντίδας σε όλους, με διαλυμένες δομές, χωρίς προσωπικό και χρήματα και οι λύσεις σε αυτά προέχουν. Ωστόσο, το ερώτημα «τι διδαχτήκαμε από το κίνημα και τις δομές της αλληλεγγύης που αναπτύχθηκαν στην πενταετία του μνημονίου;» Πώς θα συγκεντρωθούν αυτά τα συμπεράσματα και θα γίνουν πολιτική; Αυτή είναι αναγκαία προϋπόθεση ώστε το νέο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής να έχει στοιχεία αντιγραφειοκρατικά, δημοκρατικά και αντιαυταρχικά –πάει να πει: με συμμετοχή και έλεγχο των ανθρώπων που εργάζονται στις υπηρεσίες της και εκείνων που προσφεύγουν σε αυτές.

Το κόμμα και η κυβέρνηση

Αυτά είναι παραδείγματα και ο κατάλογος μπορεί να γίνει πολύ μακρύς. Ο σκοπός του άρθρου, ωστόσο, δεν είναι να καταγράψει ελλείψεις της πολιτικής της κυβέρνησης. Ο σκοπός είναι να αναδειχθεί το διαφορετικό, το νέο, στοιχεία του οποίου μπορούν με εργαλείο, ας το πούμε έτσι, αυτή την κυβέρνηση να εμφυτευθούν στη δομή της ελληνικής κοινωνίας, έτσι ώστε να είναι δύσκολο να αφαιρεθούν κατόπιν, και να δείχνουν στο μέλλον. Ούτε τα ερωτήματα που τέθηκαν εδώ μπορούν να απαντηθούν πάντα ή μόνο με κυβερνητικές πρωτοβουλίες και κινήσεις.
Ένα κρίσιμο στοιχείο στη διαδικασία της ωρίμανσης του ΣΥΡΙΖΑ σε διεκδικητή της εξουσίας υπήρξε η μεγάλη προσπάθεια να συγκροτηθεί προγραμματικός λόγος στο πλαίσιο της προγραμματικής διακήρυξης του ιδρυτικού του συνεδρίου. Φαίνεται ότι η προσπάθεια αυτή εγκαταλείφθηκε: οι άνθρωποί της μετακόμισαν σε υπουργεία και κρατικές υπηρεσίες και παλεύουν εκεί, οι κομματικές δομές δεν ανασυγκροτήθηκαν τέσσερις μήνες τώρα. Η σύνταξη του προγράμματος, όμως, είχε πει ο ΣΥΡΙΖΑ, είναι διαρκής διαδικασία. Αν εγκαταλειφθεί αυτή η διαρκής διαδικασία, το κόμμα θα γίνει –θετικά ή αρνητικά– εξάρτημα της κυβέρνησης. Και τότε θα είναι όλα χαμένα.

Θόδωρος Παρασκευόπουλος
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet