Στο δημοκρατικό πολίτευμα, όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό (δηλαδή από το σύνολο των πολιτών) και ασκούνται υπέρ αυτού και στο όνομά του.
Όλες οι εξουσίες; Αυτό λέει ο κανόνας. Παραμένουν όμως κάποιοι θεσμικοί θύλακες (ας αφήσουμε κατά μέρος την οικονομική εξουσία), εκτοπίζοντας, όσο μπορούνε, το πεδίο ενέργειας της λαϊκής κυριαρχίας.
Μερικοί θεσμοί, ξένο σώμα προς την Δημοκρατία, σφηνώνονται, και παραμένουν σφηνωμένοι, στο σώμα ενός δημοκρατικού πολιτεύματος, υποθηκεύοντάς το. Μερικοί προέρχονται από τον Μεσαίωνα, όπως η Μοναρχία και η συζευγμένη με το Κράτος Εκκλησία. Από την Μοναρχία, ευτυχώς, η χώρα μας απαλλάχτηκε. Από την Εκκλησία, όχι.
Υπάρχουν και οι προσομοιώσεις μοναρχίας: η Προεδρική Δημοκρατία, όπου ο Πρόεδρος ναι μεν δεν είναι κληρονομικός, άπαξ όμως εκλεγεί απ’ ευθείας από το λαό, διαθέτει ευρύτατες εξουσίες, καμμιά φορά ευρύτερες από τού -διακοσμητικού πλέον- μονάρχη. Βλέπε ακόμα υπερεξουσίες του πρωθυπουργού, όπως διαμορφώνονται εσχάτως στην Ελλάδα.

Το δικαίωμα ψήφου και η νόθευσή του

Καίρια θεσμική ανωμαλία αποτελούν και τα εκλογικά συστήματα που απομακρύνονται από την απλή αναλογική. Γιατί είναι καίρια; Γιατί αυτά πλήττουν την κατ’ εξοχήν δημοκρατική κατάκτηση της ανθρωπότητας, το δικαίωμα ψήφου. Το δικαίωμα ψήφου για όλους (καθολικότητα) και την ισότητα της ψήφου (one man, one vote), όλες οι ψήφοι να έχουν το ίδιο βάρος.
Η δημοκρατία ενοχλεί τους κληρονομικούς ή νεόκοπους ιδιοκτήτες του κράτους. Πέρα από την χειραγώγηση των πολιτών (κατ’ αυτούς πελατών), ώστε οι πολλοί να ψηφίζουν κόντρα στα δικά τους συμφέροντα, χρειάζεται ως βοήθημα ένα εκλογικό σύστημα που να μην αποτυπώνει την έκφραση της λαϊκής βούλησης, αλλά να την «ερμηνεύει» όταν μεταφράζει τις ψήφους σε έδρες. Έτσι κάποιες ψήφοι αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα από άλλες.
Η φαντασία των ανά τον κόσμο εκλογομαγείρων είναι ανεξάντλητη. Τα τεχνάσματα είναι πολλά, και, καμιά φορά, βαθιά ριζωμένα στην παράδοση (π.χ. μονοεδρικές περιφέρειες, σε ΗΠΑ, ΗΒ, Γαλλία).

«Ενισχυμένη» αναλογική - ελεγχόμενη δημοκρατία

Στη χώρα μας, διάφορα συστήματα, από πλειοψηφικό έως «ενισχυμένης» αναλογικής, έχουν ισχύσει. Η Αριστερά παγίως ήταν υπέρ της «απλής και άδολης» αναλογικής, για λόγους αρχής αλλά και διότι παγίως τα συστήματα αυτά στρέφονταν εναντίον της. Εσχάτως την υποστήριξή της εγκατέλειψε και το ΚΚΕ.
Τα καλπονοθευτικά συστήματα προϋποθέτουν ότι η εναλλαγή στην εξουσία θα γίνεται μεταξύ αστικών κομμάτων. Δεν προέβλεψαν οι εκλογομάγειροι ότι κάποτε θα έσπαγε ο διάβολος το ποδάρι του και θα έμπαινε σφήνα στον δικομματισμό η Αριστερά. Πέρα από ένα διάλειμμα το 1958, όταν η ΕΔΑ βγήκε αξιωματική αντιπολίτευση, αυτό συνέβη το 2012, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ, υπό συνθήκες ακραίας οικονομικής κρίσης και κρίσης πολιτικής νομιμοποίησης, υποσκέλισε το ΠΑΣΟΚ, φτάνοντας το 2015 στην Κυβέρνηση.
Το ΠΑΣΟΚ, που από το 1977 εγκαταστάθηκε ως ο κύριος πόλος των λεγομένων «προοδευτικών δυνάμεων», ουδέποτε πίστεψε ειλικρινά στην απλή αναλογική. Ο ιδρυτής του Ανδρέας Παπανδρέου πέρασε ένα «αναλογικότερο» εκλογικό σύστημα ενόψει των εκλογών του 1989, όπου διαφαινόταν ότι θα έβγαινε πρώτο κόμμα η ΝΔ. Ήταν δηλαδή «τρικλοποδιά» στον αντίπαλο Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Χρειάστηκαν τρεις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις για να λάβει, τσίμα-τσίμα συν την μία ψήφο της ΔΗΑΝΑ, την δεδηλωμένη η ΝΔ.

«Kυβερνησιμότητα» και «ακυβερνησία»

Κοινή αιτιολογική βάση των καλπονοθετικών συστημάτων: η «κυβερνησιμότητα» και ο μπαμπούλας της «ακυβερνησίας»!
Στον ξένο Τύπο ο γόνος Κυριάκος Μητσοτάκης «διαπιστώνει» ότι η χώρα μας δεν έχει παράδοση συγκυβέρνησης και συμβιβασμών. Γι΄ αυτό απαιτείται, λέει, το bonus των 50 εδρών, για να μην περιέλθει η χώρα στην επάρατη «ακυβερνησία».
Μια «διαπίστωση» και, καπάκι, μια διακήρυξη προθέσεων. Λίγο αντίστροφα παρουσιασμένες, διότι την σφοδρά του επιθυμία για μονοκρατορία την θεμελιώνει σε μια «αντικειμενική» -υποτίθεται- διαπίστωση.
Δεν μας λένε οι κατά τα άλλα «Μένουμε Ευρώπη», το παράδειγμα των χωρών όπου υπάρχει «παράδοση συγκυβέρνησης και συμβιβασμών» είναι καλό ή κακό (π.χ., Benelux, Ιρλανδία, Σκανδιναβικές χώρες, Γερμανία, Αυστρία κλπ.); Πρέπει να τείνουμε προς αυτό ή αντιθέτως πρέπει να το αποτρέψουμε; Πρέπει ή όχι να καλλιεργηθεί αντίληψη συγκυβέρνησης και συμβιβασμών, αν αυτή είναι η συνισταμένη της βούλησης μιας πλειοψηφίας των εκλογέων; Και η δική τους συγκυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου ήταν κακό παράδειγμα, που δεν πρέπει να επαναληφθεί; ‘Η ήταν λύση εσχάτης ανάγκης;
Και, αν είναι έτσι, γιατί άραγε η κυρία Φώφη εμμένει με τον ίδιο φανατισμό στην ενισχυμένη (δηλαδή αλλοιωμένη) αναλογική, έστω και σε “λελογισμένη” δόση; Ενώ το δικό της κόμμα θα κέρδιζε έδρες από την απλή αναλογική, ενώ, αντιθέτως, δεν διαφαίνεται, ούτε με τηλεσκόπιο, ότι θα διεκδικήσει την πρώτη θέση, ώστε να ωφεληθεί το ίδιο από την θεσμοποιημένη καλπονοθεία του bonus; Τόσο βαθιά είναι η προσκόλλησή της στην «χρυσή» εποχή του Σαμαρο-Βενιζελισμού (με αλλαγή των ονομάτων);

Οι λόγοι της επιμονής της ΝΔ

Το εκλογικό σύστημα δεν είναι τεχνικό ζήτημα, είναι βαθιά πολιτικό. Τι επιδιώκει η ΝΔ;
1. Τα συστήματα «ενισχυμένης» προβάλλουν στην εκτελεστική εξουσία (κυβέρνηση) τις ίδιες αρχηγικές, ιεραρχικές, συγκεντρωτικές δομές που ισχύουν στο κόμμα: Πρέπει λοιπόν η κυβέρνηση να είναι οργανωμένη κατ’ εικόνα και καθ΄ ομοίωση του κόμματος.
2. Αν η κυβέρνηση συναπαρτίζεται από διαφορετικές συνιστώσες, ο ιμάντας μεταβίβασης του κόμματος θα δυσλειτουργεί και θα χρειάζονται ατέρμονες συζητήσεις για να βρεθεί “συμβιβασμός”. Η μονοκρατορία του κόμματος και του αρχηγού του δεν θα περνάει, δηλαδή θα έχουμε «ακυβερνησία».
3. Η βούληση του αρχηγού και του επιτελείου του πρέπει να περνάει χωρίς προσκόμματα στην κυβέρνηση (εκτελεστική εξουσία), και από εκεί στη βουλή (νομοθετική εξουσία). Αντί, λοιπόν, η βουλή να ελέγχει την κυβέρνηση, πρέπει η κυβερνητική παράταξη να διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία πιστών στον αρχηγό βουλευτών, ώστε η κυβέρνηση να είναι «θωρακισμένη» έναντι της βουλής.
4. Γι΄ αυτό, αν «τα κουκιά δεν βγαίνουν», θα τα κάνουμε εμείς να βγουν. Γι΄ αυτό και το bonus ή όποιο άλλο καλπονοθευτικό σύστημα που μετατρέπει την σχετική πλειοψηφία σε απόλυτη πλειοψηφία εδρών (εν προκειμένω το 39,85% σε 52,67%).
5. Η “ενισχυμένη” αναλογική τείνει να παγιώνει έναν δικομματισμό, διότι έτσι δύο μόνο κόμματα θα διεκδικούν την εξουσία. Πρέπει, έτσι, ετερόκλητες συχνά δυνάμεις να συνωστίζονται κάτω από την ομπρέλα ενός κόμματος και του αρχηγού του, άλλως θα είναι καταδικασμένες να φυτοζωούν. Είναι μια καταναγκαστική συγκολλητική ουσία της Νέας Δημοκρατίας. Αποτρέπει την εμφάνιση κομμάτων με πιο σαφές ιδεολογικο-πολιτικό περίγραμμα.
6. Και κάτι ακόμα: η επιμονή στο bonus υποκρύπτει την σιγουριά ότι «ξεμπερδέψαμε οριστικά» με την Αριστερά και δεν θα ξανασυμβεί το ατύχημα που συνέβη το 2015, να βρεθεί δηλαδή η Αριστερά στην κυβέρνηση.
Γι΄ αυτούς τους λόγους, που είναι λόγοι αρχής, πολύ καλά έπραξε ο ΣΥΡΙΖΑ και πέρασε στη βουλή την απλή αναλογική, και ακόμα καλύτερα θα κάνει να καταγγέλλει τα συστήματα της ΝΔ και του ΚΙΝΑΛ χωρίς αβρότητες. Και να τα λέει με το όνομά τους, δηλαδή «καλπονοθευτικά».

Βασίλης Σκλιας
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet