ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΑΠΟΠΟΥΛΟ, ΑΝΑΛΥΤΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ


Θα αποδειχθεί η Συρία το απόλυτο ματ για τον Ερντογάν;


** Ο τούρκος πρόεδρος, ενώ πριν είχε μαζί του μια προσωρινή αμερικανική παρουσία, την οποία πίεζε σε τακτά χρονικά διαστήματα, τώρα ενδέχεται να έχει μπροστά του την αποκατάσταση της κυριαρχίας του συριακού κράτους και του προέδρου Άσαντ




Τη συνέντευξη πήρε ο Κωστής Γιούργος


Η διαφαινόμενη πρόθεση των ΗΠΑ να αποσυρθούν από τη Συρία σημαίνει γενικότερα διάθεση μείωσης της παρουσίας τους στη Μέση Ανατολή; Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν αναντίστοιχο με τις εκκρεμότητές τους στην περιοχή;


Όντως η αμερικανική πολιτική εμφανίζεται αντιφατική. Δεν το διαπιστώνουμε μόνο στη Συρία, όπου εδώ και ένα χρόνο ο Τραμπ επαναλαμβάνει ανά τακτά διαστήματα την πρόθεσή του να αποχωρήσει, το βλέπουμε και στο Αφγανιστάν, στις συνομιλίες των Ταλιμπάν με διπλωμάτες των ΗΠΑ, με στόχο μια συμφωνία που θα επιτρέψει τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων, ή, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, την επάνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία στην Καμπούλ. Η πλευρά Τραμπ παρουσιάζει μια πολιτική αλλεργία σε οποιαδήποτε στρατιωτική εμπλοκή που θα απαιτούσε μαζική αμερικανική στρατιωτική παρουσία επί του εδάφους. Το είδαμε να συμβαίνει και με το Ιράν, και μάλιστα να φωτίζει τη μεγάλη αντίφαση αφενός να μεγιστοποιείς την πίεση κατά του Ιράν, να καταστρέφεις το συμπεφωνημένο διεθνές πλαίσιο ελέγχου του πυρηνικού του προγράμματος και ταυτοχρόνως να μην έχεις στις επιλογές σου στρατιωτικά μέτρα εναντίον του. Άρα οι ΗΠΑ εμφανίζονται ανακόλουθες προς τους πάντες. Αφερέγγυες προς το Ιράν, γιατί ακυρώνουν την υπογραφή τους, αφερέγγυες προς τους δύο κύριους συμμάχους τους στην περιοχή, τη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ, γιατί, πέρα από λόγια και διπλωματικές κινήσεις, δεν προχωρούν σε περαιτέρω μέτρα κατά του Ιράν, αφερέγγυες, τέλος, προς τους συμμάχους τους στο Αφγανιστάν. Η αμερικανική πολιτική στην περιοχή πέρασε πολλές φάσεις. Τη φάση της Pax Americana της νέας Μέσης Ανατολής, που κορυφώθηκε με την εισβολή στο Ιράκ. Λίγο πιο ρεαλιστής ο Ομπάμα, έκανε ανοίγματα προς το Ιράν και προσπάθησε να τοποθετήσει τη χώρα του ως διαιτητή ανάμεσα στα συγκρουόμενα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράκ αφενός, και, αφετέρου, του Ιράν. Η πολιτική του Τραμπ παρουσιάζει μια ασυναρτησία, δεν μπορούμε να την κατατάξουμε ούτε στη «σχολή» του Μπόλτον, του υπερσυντηρητικού αποπεμφθέντος διοικητή εθνικής ασφαλείας, που θα ήθελε και πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ούτε σε αυτή του Ομπάμα.




A Turkish n armored vehicles patrol as they conduct a joint ground patrol with American forces in the so-called "safe zone" on the Syrian side of the border with Turkey, near the town of Tal Abyad, northeastern Syria, Friday, Oct.4, 2019. The patrols are part of a deal reached between Turkey and the United States to ease tensions between the allies over the presence of U.S.-backed Syrian Kurdish fighters in the area. (AP Photo/Baderkhan Ahmad)


Μέχρι πού θα φτάσει ο Ερντογάν;


Με τη αξιοπιστία των ΗΠΑ να αμφισβητείται, η Ελλάδα και η Κύπρος πόσο μπορούν να υπολογίζουν για την ασφάλειά τους στις αμερικανικές εγγυήσεις έναντι της Τουρκίας; Οι Αμερικανοί είναι, εξάλλου, φειδωλοί στις διαβεβαιώσεις τους.


Δεν δίνω σημασία στις προφορικές ή γραπτές εγγυήσεις που παρέχουν οι ΗΠΑ και κάθε μεγάλη δύναμη. Είναι θέμα εκτίμησης κάθε φορά κατά πόσο η απειλή μιας τοπικής σύρραξης, αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, θα βλάψει τα συμφέροντα της μεγάλης δύναμης. Είναι θέμα συγκεκριμένων περιστάσεων. Διότι ένα θερμό επεισόδιο ή μια σύγκρουση δύο συμμάχων μπορεί να συνιστά απειλή για τα ζωτικά συμφέροντα της μεγάλης δύναμης, ή μπορεί να είναι ευκαιρία για διεκδικητική ηγεμονική παρέμβασή της. Άρα δεν υπάρχει κανόνας, δεν θα έλεγα ούτε ότι δεν ισχύουν οι αμερικανικές εγγυήσεις, ούτε ότι, με βάση όσα κάνει ο Τραμπ στη Συρία, δεν πρέπει να παίρνουμε σοβαρά την αξιοπιστία των ΗΠΑ. Πρέπει να κρίνουμε κατά περίπτωση.


Η συμφωνία για την αύξηση των επίσημων στρατιωτικών εγκαταστάσεων των ΗΠΑ στην Ελλάδα αναβαθμίζει το ρόλο της χώρας στην περιοχή; Μπορεί η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη να θεωρηθεί εγγύηση αποτροπής του «τουρκικού κινδύνου», όταν υπάρχει το προηγούμενο της μεταχείρισης που οι ΗΠΑ επιφυλάσσουν στους Κούρδους;


Κατ’ αρχάς δεν είναι παρόμοιες περιπτώσεις. Οι Κούρδοι ήταν ένας πολύτιμος σύμμαχος των ΗΠΑ για 4-5 χρόνια, ήταν ο μεγάλος υπεργολάβος που είχε αναλάβει τη δουλειά της διάλυσης των τζιχαντιστών του ISIS, αλλά δεν ήταν συγκροτημένη κρατική οντότητα. Στην περίπτωση της Ελλάδας μιλάμε για μια χώρα, έστω μικρή, με κρατική οντότητα, συγκεκριμένη θέση στην περιοχή. Είναι φανερό ότι οι ΗΠΑ κάποιες στρατιωτικές δραστηριότητες που είχαν στην Τουρκία, κυρίως στη βάση του Ιντσιρλίκ, τις έχουν μεταφέρει στην Ελλάδα και είναι φανερό ότι η βάση στην Αλεξανδρούπολη σχετίζεται άμεσα με τη στρατηγική των ΗΠΑ, που θέλουν παράκαμψη της Ρωσίας ως κύριου πάροχου ενέργειας προς την Ευρώπη. Θα ήμουν επιφυλακτικός, δεν θα έλεγα ότι η αύξηση των εγκαταστάσεων οδηγεί αυτόματα στην αναβάθμιση της Ελλάδας. Δεν αποκλείεται όμως, αν συντρέξουν συγκεκριμένες συμπτώσεις της βαλκανικής πολιτικής των ΗΠΑ με τις επιδιώξεις της Ελλάδος για περιφερειακή σταθεροποίηση, εκεί να μπορεί να ισχύει ότι αναβαθμίζουν. Αλλά από μόνη της, ποσοτικά και επιχειρησιακά, η στρατιωτική παρουσία, χωρίς ξεκάθαρη πολιτική από την πλευρά της συγκεκριμένης μεγάλης δύναμης, δεν λέει τίποτα. Εδώ δεν ξέρουμε ποια είναι η ευρύτερη πολιτική των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, πόσο μάλλον για τα Βαλκάνια, ένα χώρο μειωμένης έντασης, που δεν είναι στο πρώτο πλάνο της επικαιρότητας.


Τι σημαίνουν και μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι συστάσεις της Μόσχας προς την Τουρκία να σεβαστεί την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας;


Καταρχάς, αυτό που έχει η Μόσχα ως προτεραιότητα είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε να τηρηθεί η δέσμευση του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα αποχωρήσουν, γιατί έτσι όπως έχει διατυπωθεί δεν είναι σαφές αν οι Αμερικανοί αποχωρούν από τις περιοχές που καταλαμβάνουν οι Τούρκοι ή αν προετοιμάζουν την αποχώρησή τους συνολικά από τη Βορειανατολική Συρία -όπου δεν είναι παρόντες μόνο οι 1.500 αμερικανοί κομάντος, αλλά και της Μ. Βρετανίας, της Γαλλίας, γερμανοί στρατιωτικοί εκπαιδευτές, πρόκειται για μια νατοϊκή παρουσία, μικρή μεν σε μέγεθος, αλλά αρκετή για να δείχνει το ενδιαφέρον όλων αυτών των δυνάμεων για τις εξελίξεις στην περιοχή. Πρέπει λοιπόν να δούμε μέχρι πού θα φθάσει ο Ερντογάν, αν εν τω μεταξύ, παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, θα έχουμε και διπλωματικές εξελίξεις, αν θα έχουμε δηλαδή κάποια συμφωνία των Κούρδων ανταρτών, με τη μεσολάβηση του Ιράν, με το καθεστώς της Δαμασκού, με την έγκριση της Μόσχας, ώστε κατά κάποιο τρόπο, έναντι εκχώρησης κάποιας περιορισμένης αυτονομίας των Κούρδων, να επεκταθεί ο έλεγχος της Δαμασκού και με μια αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων πολύ κοντά στα σύνορα με την Τουρκία. Εκεί θα είναι το απόλυτο ματ για τον Ερντογάν, διότι ενώ πριν είχε μαζί του μια προσωρινή αμερικανική παρουσία, την οποία πίεζε σε τακτά χρονικά διαστήματα, τώρα θα έχει μπροστά του την αποκατάσταση της κυριαρχίας του συριακού κράτους. Αλλά είναι νωρίς ακόμα, πρέπει να δούμε και πώς θα εξελιχθούν και οι επιχειρήσεις επί τόπου. Δηλαδή, θα προβάλουν στατική αντίσταση οι κούρδοι αντάρτες, ή θα κρατήσουν και θα περιφρουρήσουν τον κύριο όγκο των δυνάμεών τους εξαπολύοντας ένα οδυνηρό για τους Τούρκους ανταρτοπόλεμο, και στη Συρία και εντός της νοτιοανατολικής Τουρκίας; Η λογική λέει πως μάλλον το δεύτερο θα ακολουθήσουν.


Η αξιοπιστία των ΗΠΑ έχει τρωθεί


Αυτή η εξέλιξη, δηλαδή το να αναχαιτιστεί εκεί η προέλαση της Τουρκίας καθησυχάζει το Ισραήλ;


Το μόνο που δρα καθησυχαστικά για το Ισραήλ σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στη Συρία είναι η παρουσία της Ρωσίας. Είχαν σημειωθεί πριν μερικούς μήνες μάχες των δυνάμεων του Άσαντ με τζιχαντιστές του ISIS κοντά στα υψίπεδα του Γκολάν, κοντά δηλαδή στη γραμμή ανακωχής με το Ισραήλ. Το Ισραήλ βομβάρδισε κάποιος συριακές δυνάμεις και κάποιες φιλοϊρανικές οργανώσεις που είχαν σπεύσει να βοηθήσουν, δέχθηκε όμως με μεγάλη ευχαρίστηση την παρεμβολή της ρωσικής στρατιωτικής αστυνομίας ανάμεσα στις δυνάμεις του Άσαντ και στις δικές του. Η μόνη δύναμη που είναι αποδεχτή ως σταθεροποιητική από όλους τους εμπλεκόμενους, είναι η Ρωσία. Θα έλεγα ότι το Ισραήλ απεύχεται τη μόνιμη παρουσία της Τουρκίας στη Συρία. Και να θυμίσουμε ότι η Τουρκία είναι παρούσα και σε άλλα σημεία της Συρίας με την άδεια και την ανοχή της Ρωσίας, όπως το Αφρίν, έχει παρατηρητές στο Ιντλίμπ και, παρά τις εντυπώσεις περί προνομιακής συμμαχίας Πούτιν-Ερντογάν, ο κυριότερος σύμμαχος του ρώσου προέδρου είναι και παραμένει ο Άσαντ. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, των οποίων η αξιοπιστία έχει τρωθεί απέναντι στους συμμάχους της, η Ρωσία έμεινε σταθερά στο πλευρό του Άσαντ, ακόμα και όταν όλοι προεξοφλούσαν ότι ήταν θέμα εβδομάδων, αν όχι ημερών, η ανατροπή του, και σταθερά ήταν ο σύμμαχος που του επέτρεψε να αντιστρέψει το ρεύμα και να σταθεροποιήσει τον έλεγχο της κεντρικής κυβέρνησης.


Έχουμε τη χείρα συμφιλίωσης που τείνει ο πρόεδρος Άσαντ στους αποσχιστές Κούρδους και τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις προμηνύουν. Προμηνύεται ριζική ανατροπή σχέσεων και συσχετισμών που ίσχυαν μέχρι χθες στη Συρία;


Να θυμίσουμε μερικά πράγματα. Καταρχάς το PKK - από την ίδρυσή του το 1984 μέχρι και την εκδίωξή του, όταν η Τουρκία και το Ισραήλ απείλησαν με πόλεμο τη Συρία του πατρός Άσαντ το 1998. Η Συρία είναι το μέρος όπου γεννήθηκε το PKK, όπου εκπαιδεύτηκαν και τροφοδοτούνταν από το καθεστώς της Δαμασκού οι ανταρτικές δυνάμεις του. Στην αρχή της σύγκρουσης στη Συρία, το 2011-12, έχουμε την απόφαση του Άσαντ να αποσύρει τις δυνάμεις στη ΒΑ Συρία, αφήνοντας στους κούρδους μαχητές οπλισμό. Η Συρία δεν έχει ιστορικό αιματηρών εκκαθαρίσεων, όπως είχε το Ιράκ, σε βάρος των Κούρδων. Μπροστά στην προοπτική μιας σαρωτικής τουρκικής εισβολής είναι απόλυτα λογικό οι Κούρδοι να αναζητήσουν προστασία από τη Δαμασκό. Το θέμα είναι άλλο, οι Αμερικανοί μένουν ή φεύγουν; Γιατί αυτό δεν έχει καταστεί σαφές. Και επί πλέον υπάρχει και μια ενδιάμεση παραλλαγή των εξελίξεων: και οι Τούρκοι να μπούνε σε ένα βάθος 5 ή 10 χλμ., ικανό να επιτρέπει στον Ερντογάν επικοινωνιακά να καυχάται ότι κέρδισε τον πόλεμο, αλλά όχι έκταση ικανή για τη μεταφορά προσφύγων και για τα πυροτεχνήματα που εξαπολύει ο τούρκος ηγέτης, αλλά και ταυτοχρόνως να παραμένουν οι Αμερικανοί, μην επιτρέποντας στον κουρδικό παράγοντα να τα βρει με τη Δαμασκό.


Είναι πιθανόν η επιτυχής για την Τουρκία έκβαση της εισβολής στη Συρία να ακολουθηθεί άμεσα από μετατόπιση της έντασης στην Κύπρο και το Αιγαίο;


Εγώ θα συνέδεα την Κύπρο με το Αιγαίο με την εξής έννοια: ότι στην Κύπρο η Τουρκία θα πιέζει για επίσπευση των διαδικασιών επίλυσης του Κυπριακού, όπως το εννοεί η Τουρκία, με εγγυήσεις και εγγυήτριες δυνάμεις ως προαπαιτούμενο για να υπάρξει διευθέτηση αποδεχτή από όλους για την εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου της περιοχής. Τώρα σε ό, τι αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, όλα είναι και συνάρτηση του σε ποιο βαθμό θα θεωρήσει ο Ερντογάν ότι πέτυχε αυτά που ήθελε στο κεντρικό μέτωπο στο οποίο διακυβεύονται τα ζωτικά συ��φέροντα της χώρας του, δηλαδή τη Συρία. Ένταση στην Κύπρο, έτσι όπως την ξέρουμε, θα υπάρχει, αλλά δεν θα υπάρξει πρωτοβουλία της Τουρκίας για κάτι περισσότερο.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet