Προφορική ιστορία: σχηματίζοντας ένα νέο αφήγημα για το παρελθόν, αποκτώντας ένα νέο εργαλείο απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος



Στη Γιορτή Προφορικής Ιστορίας συμμετέχουν συνολικά δέκα Ομάδες Προφορικής Ιστορίας (ΟΠΙ). Οι ΟΠΙ σχηματίστηκαν «από τα κάτω», αφού κανένας θεσμοθετημένος ή μη φορέας δεν συνέβαλε στη δημιουργία τους. Την κατέστησαν εφικτή, από τη μια, το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού και, από την άλλη, η ψηφιακή τεχνολογία που διευκολύνει την καταγραφή, διάδοση και διατήρηση της μνήμης.
Τα μέλη των ΟΠΙ -μετά από ένα σεμινάριο- ξεκινούν να συλλέγουν προφορικές μαρτυρίες. Είναι ερασιτέχνες ιστορικοί, με την έννοια του ανθρώπου που αγαπάει (από το εράω-ώ=αγαπώ) αυτό που κάνει και όχι με την έννοια της προχειρότητας. Εξάλλου, όλη η διαδικασία της συνέντευξης γίνεται με βάση τις διεθνείς προδιαγραφές, ώστε να μπορούν οι μαρτυρίες να ενταχθούν σε ένα οργανωμένο αρχείο, όταν και όποτε δημιουργηθεί στη Ελλάδα. Ηλικιακά συνυπάρχουν συνταξιούχοι και νεαροί/ες: από τη δεκαετία των είκοσι έως και των εξήντα. Στην πλειοψηφία τους γυναίκες -γεγονός ιστορικά εξηγήσιμο.

Γιατί σήμερα, μέσα στην κρίση;

Οι ΟΠΙ είναι γέννημα της παρούσας συγκυρίας, της κρίσης, που οδήγησε στο βίαιο μετασχηματισμό της κοινωνίας. Τα «μέτρα λιτότητας» έπληξαν την καθημερινότητα μεγάλων κοινωνικών ομάδων, που είδαν τα πλαίσια μέσα στα οποία κινούνταν μέχρι τότε να κλονίζονται ή και να καταρρέουν και με τη σειρά τους οδήγησαν σε αλλαγή ταυτοτήτων, εύκολα μετρήσιμη στο πολιτικό πεδίο. Το αποτέλεσμα ήταν να επινοηθούν νέοι τρόποι κάλυψης των κοινωνικών αναγκών, νέες μορφές οργάνωσης, όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στην Ιστορία.

Πυξίδα για το μέλλον

Η προφορική ιστορία πρόσφερε αφειδώς τα εργαλεία και σε μη επαγγελματίες ιστορικούς να συλλέξουν μαρτυρίες από «απλούς» ανθρώπους και να φέρουν στο προσκήνιο τις βιωμένες εμπειρίες τους. Να αντιληφθούν και οι ίδιοι που βρίσκονται και που πηγαίνουν. Να προτάξουν την προσωπική μνήμη -ως αντανάκλαση της συλλογικής- απέναντι στις απρόσωπες αγορές. Να μπορέσουν να αρχίσουν να σχηματίζουν ένα νέο αφήγημα για το παρελθόν ώστε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος (από το δελτίο Τύπου της Γιορτής ΠΙ)

Το πρόγραμμα

Παρασκευή 12 Ιουνίου
4.30 – 5μ.μ.: Εναρκτήρια ομιλία: Τασούλα Βερβενιώτη, ιστορικός
5 – 6.30μ.μ.: «Ιστορίες της πόλης ή ιστορίες για την πόλη»
Συντονίστρια: Μαρία Θανοπούλου, ΕΚΚΕ
Ομάδα Ιστορικής Χαρτογράφησης Δουργουτίου, Ιστορία επί χάρτου: Καρφιτσώνοντας μαρτυρίες και γεγονότα στο ανάγλυφο μιας γειτονιάς
ΟΠΙΔΟΥ, «Μια πόλη μαγική»
6.30 – 7μ.μ., διάλειμμα
7 – 9.30μ.μ.: «Μετακινήσεις και Μεταναστεύσεις: συνέχειες και ασυνέχειες στον αστικό χώρο»
Συντονίστρια: Ρωξάνη Καυταντζόγλου, ΕΚΚΕ
ΟΠΙΑ, «…και γεννιέται η Αθήνα των πέντε εκατομμυρίων. Η χωροταξία των ανθρώπων και ο κόσμος της εργασίας
ΟΠΙΔΟΥ, Από την παράγκα στην πολυκατοικία. Προσφυγιά και μετανάστευση
ΟΠΙ ΚΕΜΙΠΟ, Καισαριανή 1922-1945
ΟΠΙΚ, Είμαστε όλοι μετανάστες: διαδρομές προς, από και πέρα από την Κυψέλη
Σάββατο 13 Ιουνίου
10 – 11.30π.μ.: «Κρίση: αφηγήσεις και μεταλλαγές»
Συντονιστής: Γιώργος Θεοδωρίδης, ΕΚΠΑ
ΟΠΙΚ, Το αφήγημα της κρίσης και οι αφηγήσεις του στην Κυψέλη
ΟΠΙΚΟ, Η εποχή της κρίσης στο Κολωνάκι. Ανθρώπινες ιστορίες και αστικές μεταμορφώσεις
11.30π.μ. –12μ., διάλειμμα
12μ. – 2.30μ.μ.: «Πολιτικές μνήμες και χαράξεις στην Αθήνα»
Συντονίστρια: Βασιλική Λάζου, ιστορικός
ΟΠΙΑ, Αφηγήσεις για τα «πολιτικά»: 1936-1974
ΟΠΙΚΟ, Και θυμάμαι μια μέρα ...» Μνήμες και βιώματα κατοίκων του Κολωνακίου από την περίοδο του Μεταξά ως τον εμφύλιο
ΟΠΙΔΟΥ, Λαϊκοί αγώνες. Πρότυπα. Παραβατικότητα
ΟΠΙΑ, «Μικρό παιδί σαν ήμουνα και πήγαινα σχολείο…». Η εκπαίδευση μέσα από τις συνεντεύξεις μας
2.30 – 3μ.μ.: Δρώμενο, Ομάδα «όχι παίζουμε»/UrbanDig, Dourgouti Island Hotel, Ταξίδι στη γειτονιά
3 – 4μ.μ., διάλειμμα
4 – 6.30μ.μ. «Παιχνίδια και χαρές στις γειτονιές της Αθήνας»
Συντονιστής: Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ΕΚΠΑ
ΟΠΙΔΟΥ, Χαρές, γλέντια και θεάματα στις γειτονιές της μεταπολεμικής Αθήνας: η φτώχεια θέλει καλοπέραση
ΟΠΙΑ, «Αχ, νάταν η ζωή μας Σαββατόβραδο». Η ψυχαγωγία στην Αθήνα 1930–1970
ΟΠΙΚ, Η τελετουργία του φαγητού στην Κυψέλη: από την πρώτη ύλη στο τελικό προϊόν
ΟΠΙΑ, «Περάσαμε φτωχά, πλην τρισευτυχισμένα παιδικά χρόνια». Το παιγνίδι στις γειτονιές της Αθήνας
6.30 – 8μ.μ.: Παιχνίδι «Ελάτε να παίξουμε»: ειδικευμένοι παιδαγωγοί και οι αφηγητές μας παίζουν με τα παιδιά παραδοσιακά παιχνίδια
Ταχυδακτυλουργικά με τη συμμετοχή των παιδιών από τον αφηγητή μας Μάξιμο Τζούνιορ.
8μ.μ., γλέντι με ζωντανή μουσική και φαγητό
Κυριακή 14 Ιουνίου
11π.μ. – 3.30μ.μ.: «Προοπτικές και συνέχειες της προφορικής ιστορίας: οι εμπειρίες των ΟΠΙ της Αθήνας και όχι μόνο»
Συντονίστρια: Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Ανακοινώσεις νέων ΟΠΙ
ΟΠΙΔΗΧ, Το όραμα της διάσωσης της μνήμης ζωντανεύει και στο Χαλάνδρι
ΕΟΜ-ΟΠΙ, Μεταπολίτευση: Πολιτική και Προφορική Ιστορία
ΟΠΙΝΙ, Νέα Ιωνία: μνήμες προσφυγιάς-μνήμες βιομηχανίας
ΟΠΙ ΚΕΜΙΠΟ Καισαριανής, Παρουσίαση της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας
ΟΠΙΓΑ, Η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Γαλατσίου
ΟΠΙΙκ, Η Ομάδα Προφορικής Ιστορία Ικαρίας
Ανακοινώσεις παλαιότερων ΟΠΙ
ΟΠΙΔΟΥ, Γεφυρώνοντας το χθες με το σήμερα. Η ιστορία συνεχίζεται… στο Δουργούτι
ΟΠΙΚΟ, Η εμπειρία της ΟΠΙΚΟ: Προβλήματα, σκέψεις και προοπτικές για μία συλλογική προσπάθεια με συνέχεια
ΟΠΙΑ, Δύο χρόνια μαζί στα μονοπάτια της μνήμης
ΟΠΙΚ, Προκλήσεις και προβλήματα ενός συλλογικού εγχειρήματος
Συζήτηση - κλείσιμο
Παράλληλες δράσεις σε όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης: Προβολή video «Μια πόλη μαγική», κουίζ μυστηρίου: «Το χαμένο εργόχειρο», προβολή σε συνεχή ροή ηχογραφημένων και βιντεοσκοπημένων αφηγήσεων, καθώς και φωτογραφικού υλικού, έκθεση με χάρτες και φωτογραφίες
Η συμμετοχή στη γιορτή είναι ελεύθερη. Για το παιδικό πρόγραμμα μπορείτε να δηλώσετε συμμετοχή στο e-mail opiathinas2015@gmail.com.

Αφηγήσεις

Μετανάστευση
«[Στην Ελλάδα] αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου, σαν στο χωριό μου, κατάλαβες; Πίστεψέ με, τώρα που πάω Ρουμανία, αισθάνομαι ξένος. Μετά από τόσα χρόνια είμαι ξένος […] Όταν πάω Ρουμανία, μου λείπει η Ελλάδα. Όταν έρχομαι Ελλάδα, μου λείπει η Ρουμανία. Ε, έτσι είναι τώρα, δεν ξέρω… Μπορώ να πω είμαι μισός-μισός, δεν ξέρω».
(συνέντευξη του Κ. από τη Ρουμανία στην ΟΠΙΚ, 01.07.2013)

Κρίση
«Εγώ, να σας πω την αλήθεια, προσωπικά, που θάθελα νάκανα ένα παιδί, αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να το σκεφτώ. Δηλαδή δεν ξέρω αν αύριο θάχω δουλειά». (Συνέντευξη του Ν.Σ. στην ΟΠΙΚ, 17.03.2013)
«Ξαναβλέπουμε ανθρώπους χωρίς δόντια, που αυτό το είχαμε εε… μας είχε φύγει από το μυαλό. Ας πούμε δεν το σκεφτόμασταν καν….».
(συνέντευξη της Λ.Χ. στην ΟΠΙΚ, 24.4.2013)

Τα «πολιτικά»
«Εκείνη την ημέρα είχα κατέβει στην Αθήνα, στο κέντρο της Αθήνας, και σε κάποια στιγμή… Κοιτάχτε, κοιτάχτε δεν υπάρχει σημαία! Και ξαφνικά στη Σταδίου κατέβηκε, εκεί που ήταν η εφημερίδα Ελευθερία, κατέβηκε μια μεγάλη γερμανική σημαία… [..] Ήδη είχανε φύγει οι Γερμανοί».
(συνέντευξη της Σ.Τ. στην ΟΠΙΑ, 10.3.1988)

«[..]Στο πάρκο δεν πρόφθανες να περάσεις γιατί κι η Κυψέλη ήταν αριστερή. Η Σχολή Ευελπίδων ήτανε δεξιοί, ενώ εμείς εδώ…, Εξάρχεια, αριστεροί. Ήμασταν σε διασταυρούμενα πυρά».
(συνέντευξη της Μ.Α. στην ΟΠΙΑ, 19.3.2014)

«Κάθε χρόνο, λοιπόν, πηγαίναμε και δίναμε τρεισήμισι χιλιάδες στη Νομική για να γραφτώ στη Νομική. Με πόνο ψυχής, η μάνα μου, πως τα έβγαζε για να μου δώσει τρεισήμισι χιλιάδες! Ήτανε μυθικό ποσό τότε και το πληρώναμε. Ευτυχώς μας κάνανε σε δύο δόσεις […]».
(συνέντευξη του Ν.Π. στην ΟΠΙΑ, 11.4.2014)

«Όταν έγινε η δικτατορία, πάνω από τρεις εθεωρείτο στάση. Και είχαμε κάνει εμείς πάρτι για την εισαγωγή στις ανώτατες σχολές και πηγαίναμε τώρα τους δίσκους πέντε άτομα και μας βούτηξε η ασφάλεια και μας πήγαν μέσα για εξακρίβωση μην τυχόν ήμασταν στάση – ήταν και φρέσκια η χούντα τότε – ήτανε το 68, εε εξήντα Σεπτέμβριος του 67 που μπήκαμε εμείς στις σχολές». (συνέντευξη του Ν.Σ. στην ΟΠΙΑ, 20.6.2013)


Επιμέλεια: Σοφία Ξυγκάκη
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet