“Ποιος αφηγείται και τι; Πρωταγωνίστρια είναι η αφήγηση. Αν δεν μιλήσει αυτή θα σκάσει. Αυτή διαλέγει πρόσωπα. Αυτή δομεί και κυρίως αποδομεί, δηλαδή παίζει σπαραχτικά, κάνοντας σχόλια πάνω σε ιστορίες που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν. Αλλά πρέπει να φαίνονται ολοκληρωμένες. Η αποδόμηση είναι παιχνίδι εκπλήξεων, αναφωνήσεων παρουσιάζει το οικείο σαν ακατανόητο, το αναποδογυρίζει. Δεν υπάρχει πιο μυστήρια κατάσταση από την αντικειμενικά τυχαία, όπως έλεγε ο Ένγκελς. Τη στιγμή που δουλεύεις μέσα στο ήδη γνωστό, σε βγάζει ηλίθιο, λες «Είναι δυνατόν, πώς ένα κομμάτι του αόρατου πήγε και κρύφτηκε σε μια γωνίτσα του ορατού;» «Μη λες όχι για ποτέ», φώναζε ένα παιδάκι που το έσερνε η μάνα του στο πεζοδρόμιο με το ζόρι, ενώ αυτό δεν ήξερε τι να κάνει με το ποτέ της μάνας του. Μια οποιαδήποτε ιστορία είναι μια θλίψη που βγαίνει στον δρόμο να βρει τη χαρά της, αλλά συναντάει ένα ποτέ. Είναι ένας πόνος που φοράει περιποιημένα ρούχα και πάει να λερωθεί.’’
Κώστας Καλημέρης, ο φίλος του Πέδρο, εκδόσεις Ενύπνιο, 2019

Του Θωμά Τσαλαπάτη

Το μυθιστόρημα του Κώστα Καλημερή «ο φίλος του Πέδρο» είναι μια πράξη πατροκτονίας. Πατροκτονίας με δράστη τον πατέρα. Και χωρίς να έχει γιο. Ο γιός εφευρίσκεται ώστε να μπορέσει να πεθάνει ο πατέρας (αλλιώς για τι πατροκτονία μιλάμε;). Και τελικά αφού ο πατέρας πεθάνει και ο σκοπός επιτελεστεί, ο γιoς συνεχίζει.
Συγγραφικό παιχνίδι, δοκίμιο με πλοκή (ή πιο σωστά με ροή γεγονότων), μυθιστόρημα λογοτεχνικής θεωρίας, « ο φίλος του Πέδρο» αδυνατεί να υπάρξει ως Ένα.
Είναι ένα μυθιστόρημα, που γίνεται μυθιστόρημα, περιγράφοντας ακριβώς το αδύνατο του να συγκροτηθεί ένα μυθιστόρημα. «Ο φίλος του Πέδρο» είναι ένα πολύπλοκο σύστημα αντικριστών καθρεφτών. Οι λέξεις που το συγκροτούν είναι μια προσπάθεια να περιγραφεί το τι αντικρίζει ένας καθρέφτης όταν τον βάζεις αντικριστά σε έναν άλλο καθρέφτη, που είναι ταυτόχρονα ο ίδιος καθρέφτης και ο άλλος. Και ο ίδιος.
Λέει ο φίλος: «Είσαι ξεπερασμένος συγγραφέας, όμως δεν σε απορρίπτω καθολικά. Κρατάω, ας πούμε, κάτι που μου εξομολογήθηκες κάποια στιγμή χωρίς την παρουσία αναγνωστών.»
Γιατί το βιβλίο του Καλημέρη εμπεριέχει ταυτόχρονα (και ίσως και περισσότερο) το πριν και το μετά του βιβλίου. Τις στιγμές αυτές χωρίς την παρουσία του αναγνώστη. Τις συζητήσεις, τις συναντήσεις, τα γεγονότα που συνετέλεσαν στη γραφή του. Τις σκέψεις, την ατελείωτη ροή των σκέψεων γύρω από τη συγγραφή, την τέχνη του μυθιστορήματος, τη θεωρία της λογοτεχνίας. Όχι ως θεωρητική παράθεση, αλλά ως υπαρξιακή αγωνία. Μια ατελείωτη ροή ενός εσωτερικού μονολόγου που εκβάλει στο μυθιστόρημα. Στην υπόθεση, στους χαρακτήρες, στην κίνησή τους ανάμεσα στα γεγονότα. Και αποτελεί ταυτόχρονα την αρχή και το τέλος, την αφορμή και την ταυτόχρονη κατάληξη των στοιχείων που συγκροτούν τόσο το βιβλίο όσο και τον συγγραφέα- υποκείμενο.
Γιατί ο ήρωας δεν είναι ούτε ο Πέδρο ούτε ο φίλος του. Είναι και οι δύο μαζί και η ταυτόχρονη απουσία τους και μαζί ο συγγραφέας και ο αναγνώστης, τα εκτενή παραθέματα από άλλα βιβλία, ταινίες κτλ που προϋποθέτουν έναν ακόμη συγγραφέα και αναγνώστη, σε λόγια άλλων, φίλων περαστικών που μαζί με αυτά που ομολογούν μιλάνε και για ένα πλήθος συναντήσεων και συζητήσεων, μια συγκατοίκηση στο πεδίο της λέξης. Αυτή η πληθυντική μοναχικότητα ως προυπόθεση να υπάρξει το βιβλίο.
Ο συγγραφέας άλλωστε μας το ομολογεί: «Πρέπει να συναντηθούμε με αυτή την αίσθηση μοναχικότητας που είναι η βάση της γραφής».
Αφήγηση θραυσματική, κίνηση πολιτική απέναντι στη γενιά του συγγραφέα και την εποχή της κρίσης, μια φιλία υπό διαρκή διαμόρφωση, ένα διακείμενικό πιστολίδι στην άγρια δύση του storytelling, μια κατάθεση στους θεούς της μεταμυθοπλασίας, μια ιστορία που εγκυμονεί τον εαυτό της, «Ο φίλος του Πέδρο» αποτελεί μια πολλαπλή χειρονομία, έναν κυκεώνα με ορισμένο κέντρο:
«Ποιος αφηγείται και τι; Πρωταγωνίστρια είναι η αφήγηση.»
Τι είναι λοιπόν, αυτό το βιβλίο; Ο συγγραφέας απαντά:
Είναι ο έρωτας απ την ίδια την αφήγηση προς την ίδια.

* Aπό το βιβλίο

 

http://tsalapatis.blogspot.com/

 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet