Συνέντευξη με την Σολεδάδ Στόεσελ*, καθηγήτρια κοινωνιολογίας και πολιτικής επιστήμης



Τη συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης

Μιλώντας για την πρόσφατη λαϊκή εξέγερση στο Εκουαδόρ, να σταθούμε και στις αιτίες που οδήγησαν χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους. Ήταν μόνο η αντίθεσή τους στην κυβερνητική απόφαση για κατάργηση της επιδότησης στα καύσιμα ή μια γενικότερη αγανάκτηση απέναντι στην κυβέρνηση του Λένιν Μορένο;
Κατά τη διάρκεια των 11 ημερών της εθνικής απεργίας και των κοινωνικών διαμαρτυριών, μεγάλα τμήματα της κοινωνίας κινητοποιήθηκαν σε όλη τη χώρα, με επίκεντρο το Κίτο, ενάντια στο λεγόμενο «paquetazo» (πακέτο), που προσπάθησε να εφαρμόσει η κυβέρνηση στο πλαίσιο της συμφωνίας με το ΔΝΤ, που υπογράφηκε τον Μάρτιο. Το «paquetazo» περιελάμβανε: α) κατάργηση των επιδοτήσεων στα καύσιμα και απελευθέρωση των τιμών (διάταγμα 883), β) μείωση των φόρων που επιβλήθηκαν στους πλούσιους και στις μεγάλες εταιρείες, στις οποίες η κυβέρνηση είχε ήδη διαγράψει τα χρέη πέρυσι, και κατάργηση του φόρου στο συνάλλαγμα και στα τιμολόγια εισαγωγής, γ) μεταρρύθμιση του εργατικού δυναμικού, που σημαίνει μαζικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, εκτός από τις 25.000 που έχουν γίνει ήδη, μείωση των ημερών αδείας, περαιτέρω μείωση των μισθών πέρα από το 20% που έχει γίνει, προσωρινές συμβάσεις εργασίας, ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία. Δύο ζητήματα πρέπει να επισημανθούν: το κύριο αίτημα των ανθρώπων που κινητοποιήθηκαν, ήταν να μην σταματήσουν οι επιδοτήσεις των καυσίμων. Σε περίπτωση εξάλειψης, το αποτέλεσμα θα ήταν η αύξηση όλων των τιμών του βασικού καλαθιού, από τα τρόφιμα μέχρι τις μεταφορές. Όμως πίσω από αυτό το αίτημα εκφράστηκαν και άλλα, που συνδέονται με την αποχώρηση του ΔΝΤ από τη χώρα, με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, αφού η φτώχεια και η ανεργία αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια, με την ανησυχία από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την κακοδιαχείριση του Μορένο. Η κυβέρνηση δεν έχει κανένα δημόσιο ή πολιτικό έργο να επιδείξει. Η ατζέντα της έχει περιοριστεί στις επιθέσεις που κάνει εναντίον των πολιτικών του «κορρεϊσμού» το διάστημα 2007-2017, που ήταν πρόεδρος ο Ραφαέλ Κορρέα. Η οικονομία έχει επίσης επιδεινωθεί, με αποτέλεσμα η χώρα να δανειστεί και πάλι, που δεν είχε κάνει εδώ και πολλά χρόνια. Οι επενδύσεις, που υποσχέθηκε η κυβέρνηση με τον περσινό νόμο για την παραγωγική ανάπτυξη, δεν έγιναν ποτέ στη χώρα. Εκατομμύρια δολάρια, αξίας ίση με το δάνειο του ΔΝΤ, δόθηκαν σε πολλές μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά αυτές απέτυχαν να αναζωογονήσουν την οικονομία. Όλη αυτή η συσσώρευση καταστάσεων οδήγησε στη σημερινή κατάσταση, που είχε ήδη εκφραστεί σε συγκεκριμένες κοινωνικές συγκρούσεις, όπως αυτές που έγιναν την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου στο Κάρτσι, μια περιοχή στο βόρειο Εκουαδόρ κοντά στα σύνορα με την Κολομβία, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που έχει πλήξει τους έμπορους και τους κάτοικους της. Οι κοινωνικές αναταραχές αναδύθηκαν πολύ πριν από την εξέγερση του Οκτωβρίου και το διάταγμα 883, το οποίο προκάλεσε το κοινωνικό ξέσπασμα που επικράτησε στη λαϊκή εξέγερση. Το δεύτερο σημείο είναι ότι υπήρχαν διάφορες κοινωνικές ομάδες που εκφράστηκαν στους δρόμους.

Όπως ποιες;
Ο κύκλος των διαδηλώσεων ξεκίνησε από τα συνδικάτα των μεταφορέων, το γυναικείο κίνημα, τις φοιτητικές οργανώσεις, το ιστορικό Ενιαίο Μέτωπο των Εργαζομένων, τα περιβαλλοντικά κινήματα, και το ιθαγενές κίνημα (CONAIE). Οι αυτόχθονες ήταν οι τελευταίοι που εντάχθηκαν στις κινητοποιήσεις και στην εθνική απεργία, αλλά και εκείνοι που φάνηκαν περισσότερο στο προσκήνιο. Ένα ερώτημα είναι γιατί το ιθαγενές κίνημα ήταν αδύναμο για αρκετά χρόνια και επίσης γιατί ήταν μέρος του κυβερνώντος μπλοκ; Πρέπει να μελετήσουμε καλύτερα αυτό το ζήτημα, αλλά μια πρώτη απάντηση είναι ότι το ιθαγενές κίνημα, τουλάχιστον το πιο κυρίαρχο και μαχητικό του ρεύμα, ήταν πάντα αντίπαλος του νεοφιλελευθερισμού. Το διάταγμα 883 ήταν το πιο έντονο σημάδι του νεοφιλελευθερισμού: αύξηση της ανεργίας, αυξήσεις στις μεταφορές και στις τιμές των τροφίμων και απώλεια της εθνικής κυριαρχίας με την υποβολή στα σχέδια του ΔΝΤ.

Καθεστώς τρόμου

Πώς εξηγείς αυτή την άγρια καταστολή που είδαμε;
Η αστυνομική καταστολή και η θεσμική βία στη διάρκεια των κινητοποιήσεων ήταν τρομακτικές. Η CONAIE με ανακοίνωση της κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση Μορένο εγκατέστησε ένα καθεστώς τρόμου. Δεν έχουμε δει τέτοια βαρβαρότητα της αστυνομίας εδώ και δεκαετίες στις χώρες των Άνδεων, ούτε καν κατά τη διάρκεια των χρόνων της πολιτικής αστάθειας που οδήγησε σε πτώση τρεις εκλεγμένους προέδρους. Δεν είχε περάσει μια ημέρα διαμαρτυριών, όταν η κυβέρνηση αποφάσισε μια κατάσταση πολιορκίας. Η τελευταία κατάσταση πολιορκίας ήταν στη δεκαετία του 1980. Είδα την αστυνομία να ρίχνει βόμβες δακρυγόνων και πλαστικές σφαίρες ενάντια στους διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν ειρηνικά, όπως έχει δικαίωμα κάθε πολίτης σε ένα δημοκρατικό καθεστώς. Για το μέγεθος της βαρβαρότητας πρέπει να αναφέρω ότι η αστυνομία σκότωσε 8 ανθρώπους, περισσότεροι από 1.700 τραυματίστηκαν και περίπου 1.100 συνελήφθηκαν. Συνέπεια της καταστολής ήταν το διάταγμα για την απαγόρευση της κυκλοφορίας, που επέτρεψε στις στρατιωτικές δυνάμεις να κινούνται κατά του πληθυσμού. Αυτό καταδεικνύει δύο πράγματα: πρώτον, την αυταρχική αγριότητα που αναπόφευκτα πρέπει να ακολουθήσει κάθε νεοφιλελεύθερο έργο. Ο νεοφιλελευθερισμός επιβάλλεται με τη βία, όχι με συναίνεση. Δεύτερον, ότι οι άνθρωποι έχουν μνήμη και ήδη ξέρουν ποιες είναι οι συνέπειες ενός προγράμματος προσαρμογής. Γνωρίζουν, επίσης, ότι το σύνθημα «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση», που θέλησε να επιβάλει η δεξιά, είναι μια πλάνη.

Πόσο εύκολο θα είναι για τον Μορένο να κυβερνήσει από εδώ και μετά; Ποιες είναι οι συμμαχίες που έχει;
Θεωρώ ότι η απόσυρση του διατάγματος ήταν μια λαϊκή νίκη, αν και μερική. Η κυβέρνηση συνεχίζει έχοντας την υποστήριξη των επιχειρηματιών, όλων των ιδιωτικών συγκροτημάτων των ΜΜΕ και τις στρατιωτικές δυνάμεις. Με αυτή την έννοια, η απόσυρση ενός μέτρου που είχαν ζητήσει οι επιχειρηματικές ενώσεις και το ΔΝΤ, είναι μια νίκη του λαϊκού αγώνα χωρίς αμφιβολία. Επιπλέον, η ήδη εξασθενημένη κυβέρνηση, που σε έρευνα πριν τις κινητοποιήσεις το 70% είχε πει ότι μετανιώνει που ψήφισε τον Μορένο και μόνο το 25% ενέκρινε τη διοίκησή του, τώρα αποδυναμώνεται περαιτέρω. Αυτό δεν θα του επιτρέψει να συνεχίσει τόσο εύκολα να εκτελεί ένα βίαιο πρόγραμμα προσαρμογής, ή τουλάχιστον ξέρει ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσει τη λαϊκή αντίσταση. Ωστόσο, υποστηρίζω ότι η νίκη είναι μερική για δύο λόγους: α) έγινε υποχώρηση μόνο σε ένα μέτρο του συνόλου της δέσμης και β) από την επόμενη μέρα έχει ξεκινήσει μια άλλη πολιτική φάση, η πιο διεστραμμένη μέχρι τώρα: πολιτικές διώξεις της κύριας δύναμης της αντιπολίτευσης που είναι ο «κορρεϊσμός». Έχουν γίνει παράνομες συλλήψεις χωρίς τη δέουσα διαδικασία, πολλοί αναγκάστηκαν να ζητήσουν άσυλο στις πρεσβείες και κατηγορούνται ηγέτες των ιθαγενών για φερόμενη δημιουργία χάους και βίας. Σήμερα το κράτος δικαίου στο Εκουαδόρ έχει χαθεί.

Η ριζοσπαστικοποίηση θα συνεχιστεί

Τι ελπίδες γεννάει για τη συνέχεια αυτή η κοινωνική ριζοσπαστικοποίηση του τελευταίου διαστήματος και πώς μπορεί να εκφραστεί πολιτικά;
Η κοινωνική ριζοσπαστικοποίηση που είδαμε, πιστεύω ότι θα συνεχιστεί αν η κυβέρνηση επιμείνει στην επιθυμία της να εμβαθύνει την σχέση της με το ΔΝΤ, και επομένως να συνεχίσει τη νεοφιλελεύθερη ατζέντα της. Αυτό που συμβαίνει στη Χιλή αυτές τις μέρες δείχνει ότι οι κοινωνίες της Λατινικής Αμερικής δεν δείχνουν καμία ανοχή στις πολιτικές που βλάπτουν τη ζωή των ανθρώπων και αυξάνουν τις κοινωνικές ανισότητες. Ωστόσο, εξακολουθώ να μην βλέπω μια βιώσιμη πολιτική εναλλακτική λύση στο Εκουαδόρ. Αυτό που μπορεί να γίνει στις εκλογές της Αργεντινής είναι το κλειδί, επειδή υπήρξε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα λαϊκό μέτωπο, το «Frente de Todos» (Μέτωπο Όλων), το οποίο αντιπροσωπεύει διάφορους τομείς και ανθρώπους που έχουν πληγεί από το νεοφιλελεύθερο καπιταλιστικό σύστημα. Εάν το Μέτωπο κερδίσει στην Αργεντινή, τότε θα έχουμε την πρώτη πραγματική πολιτική εμπειρία ως εναλλακτική λύση απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό του 21ου αιώνα.

* Η Σολεδάδ Στόεσελ διδάσκει στο Πανεπιστήμιο FLASCO του Κίτο και στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Λα Πλάτα.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet