Ως πότε δεν θα αδειοδοτείται η ΕΔΕΜ;



Ένα διαχρονικό ζήτημα με σημαντικές πτυχές που ξεδιπλώνει διαρκώς η πρόοδος της τεχνολογίας γενικότερα και η διευρυνόμενη δυνατότητα διαμοιρασμού μέσω διαδικτύου ειδικότερα, αποτελεί το πεδίο των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών στην Ελλάδα. Πολλή συζήτηση έγινε για την καίρια και από καιρό οφειλόμενη στους δημιουργούς εκκαθάριση στην πολύκροτη ΑΕΠΙ (Ανώνυμη Εταιρεία Πνευματικής Ιδιοκτησίας), επί της προηγούμενης κυβέρνησης, που αποκάλυψε τεράστια κατάχρηση εις βάρος των δημιουργών. Κίνηση που συνοδεύτηκε από νομοθέτηση που διευθετούσε το τοπίο με κύριο γνώμονα να πάρουν οι ίδιοι οι δημιουργοί τη διαχείριση των δικαιωμάτων τους στα δικά τους χέρια. Και ενώ για ένα αρκετά μεγάλο μεσοδιάστημα οι εξελίξεις αυτής της προσπάθειας απασχολούσαν κυρίως τους καλλιτέχνες, με συνελεύσεις, διαβουλεύσεις και μια κινητικότητα πρωτόγνωρη στο χώρο, το τελευταίο διάστημα δύο κινήσεις επανέφεραν το ζήτημα στην ευρύτερη επικαιρότητα. Η μία είναι η υπουργική απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, στις 27 Νοεμβρίου, με την οποία ανακαλείται για δύο μήνες η άδεια λειτουργίας του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων για στιχουργούς και συνθέτες «Αυτοδιαχείριση». Η άλλη είναι η παραίτηση της προσωρινής διαχειρίστριας του ενδιάμεσου κρατικού φορέα ΕΥΕΔ (Ειδική Υπηρεσία Έκτακτης Διαχείρισης Δικαιωμάτων), Μαριάνθης Βλάχου, στις 21 Οκτωβρίου, που όμως έγινε δεκτή μόλις στις 28 Νοεμβρίου.
Καταρχάς ας χαρτογραφήσουμε το τοπίο, επιχειρώντας παράλληλα ένα συνοπτικό γλωσσάρι των φορέων. Ο ΟΠΙ (Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας) είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου που εποπτεύεται από το υπουργείο Πολιτισμού και εποπτεύει τη λειτουργία του συστήματος προστασίας των δημιουργών και δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων. Κατά την προ 2017 περίοδο, τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών διαχειρίζονταν κατά κύριο λόγο η ΑΕΠΙ και σε ένα μικρό τμήμα η «Αυτοδιαχείριση», αστικός συνεταιρισμός περιορισμένης ευθύνης. Στις 17 Μαΐου 2018, ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας της ΑΕΠΙ ως συνέπεια του πορίσματος του ελέγχου που διεξήχθη για λογαριασμό του ΥΠΠΟ από την εταιρεία Ernst & Young (Ελλάς) και κατέδειξε, μεταξύ άλλων, υπέρογκα κέρδη για στελέχη της ανώνυμης εταιρείας και αδιανέμητα δικαιώματα σε δικαιούχους δημιουργούς ύψους 42,5 εκατ. ευρώ. Στη συνέχεια, στις 7 Ιουνίου 2018, ιδρύθηκε, με υπουργική απόφαση, η ΕΥΕΔ, μη κερδοσκοπικός οργανισμός συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων που υπάγεται στον ΟΠΙ, με χρονική διάρκεια έως δύο έτη. Σκοπός του προσωρινού και μεταβατικού κρατικού αυτού φορέα, με ημερομηνία λήξης τον Ιούνιο 2020, είναι να διασφαλίσει το αρχείο των έργων των δημιουργών, το οποίο κατείχε η ΑΕΠΙ, και να δημιουργήσει άμεσα συνθήκες ομαλής αδειοδότησης και είσπραξης δικαιωμάτων, ώστε να δημιουργηθεί ένας νέος υγιής οργανισμός συλλογικής διαχείρισης, από τους ίδιους τους δημιουργούς. Αυτός ο διάδοχος συνεταιριστικός οργανισμός είναι η ΕΔΕΜ (Ένωση Δικαιούχων Έργων Μουσικής), της οποίας όμως εκκρεμεί η αδειοδότηση από το ΥΠΠΟ, με κίνδυνο η συντριπτική πλειοψηφία των δημιουργών να μείνουν χωρίς δυνατότητα είσπραξης και διανομής των δικαιωμάτων τους.
Όσον αφορά, τώρα, την επίκαιρη δίμηνη ανάκληση άδειας της Αυτοδιαχείρισης, αυτή αφενός αποτελεί εισήγηση, από τις 9 Οκτωβρίου 2019, του προηγούμενου Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΠΙ –εν τω μεταξύ αποπέμφθηκε από τη νυν ηγεσία του ΥΠΠΟ, στις 21 Οκτωβρίου– που βασίζεται στο πόρισμα ελέγχου ο οποίος διενεργήθηκε στην Αυτοδιαχείριση και κατέδειξε ελλειμματικούς ισολογισμούς. Αφετέρου είναι ιδιαιτέρως αμφίβολο αν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει η Αυτοδιαχείριση, εφόσον πλέον δεν διαθέτει συνεταιριστικά μέλη εγχώριους δημιουργούς τους οποίους να καλείται να εκπροσωπήσει, αλλά συμβάσεις αλληλοεκπροσώπησης με ξένους οργανισμούς.
Όσον αφορά, εν συνεχεία, την παραίτηση της προσωρινής διαχειρίστριας της ΕΥΕΔ, στην πραγματικότητα αυτή είναι ακόλουθη με την ουσιαστική ολοκλήρωση του έργου που ανατέθηκε με τον ιδρυτικό της νόμο στην ΕΥΕΔ. Η ΕΔΕΜ είναι εδώ και διεκδικεί αδειοδότηση. Οποιαδήποτε χρονοτριβή διακινδυνεύει ζημία για τα ίδια τα δικαιώματα των δημιουργών αλλά και για το Δημόσιο, αφού επιτείνει δικαιολογημένες αμφιβολίες και τυχόν κακόβουλες προθέσεις από την πλευρά των χρηστών, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μείωση των εσόδων του φορέα και ακολούθως σε αναγκαιότητα να χρησιμοποιηθεί το ποσό των 3 εκατ. ευρώ, με το οποίο επιχορηγήθηκε στην αρχή της λειτουργίας της η ΕΥΕΔ και το οποίο έχει διαφυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού –παρά της περί αντιθέτου υπονοήσεις που διαχέονται. Όλα αυτά αποδεικνύονται από τις δημοσιευμένες εκθέσεις διαφάνειας.
Πάντως, η ανακίνηση της συζήτησης με τους όρους που εν γένει συνέβη αποκρύπτει το βασικό ζητούμενο που είναι η έγκαιρη και σύννομη αδειοδότηση της ΕΔΕΜ. Ενώ έχει υποβληθεί ο φάκελος, δεν έχει εγκριθεί η αδειοδότηση από την ηγεσία του ΥΠΠΟ –για το οποίο έχει εισηγηθεί θετικά η προηγούμενη διοίκηση του ΟΠΙ ήδη από 9 Αυγούστου 2019. Η κα Μενδώνη ζήτησε την υποβολή business plan από την ΕΔΕΜ, προβάλλοντας ζήτημα βιωσιμότητας –όπως και ο κυβερνητικός Τύπος συνάδει–, αν και δεν είναι υποχρεωτικό σύμφωνα με το νόμο. Εκτός όμως από το νόμιμο, που πληρούται, και το ουσιαστικό πληρούται επίσης, εφόσον η ΕΥΕΔ μεταβιβάζει όλη τη δραστηριότητα και την υποδομή της (αρχείο, συμβάσεις, κ.λπ.) στην ΕΔΕΜ. Συνεπώς εξασφαλίζεται η βιώσιμη λειτουργία της εν τοις πράγμασι και σύμφωνα με το νόμο. Προς τι λοιπόν η κωλυσιεργία και τα περί βιωσιμότητας; Μήπως έχει έρθει –αν δεν έχει παρέλθει– η ώρα η νέα ηγεσία του ΥΠΠΟ να ξεδιπλώσει δημόσια το σχεδιασμό και τις προθέσεις της επί του σημαντικότατου και τραυματικού αυτού πεδίου, αντί αποσπασματικών κινήσεων; Άλλωστε εκκρεμεί και η προεκλογική δέσμευση του νυν πρωθυπουργού στους χρήστες περί συμβολικού τιμήματος…

Ζωή Γεωργούλα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet