ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΤΥΠΟΥ


Ας είμαστε εξ αρχής ειλικρινείς. Η ανάγνωση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για την ενίσχυση εφημερίδων πανελλήνιας κυκλοφορίας, η οποία ενέκρινε 6,7 εκατ. ευρώ για να δοθούν σε 36 εφημερίδες, μία εκ των οποίων θα ήταν και η «Εποχή», μας γέμισε χαμόγελα χαράς και ανακούφισης. Με τα χρήματα αυτά εξασφαλίζαμε απρόσκοπτα τη συνέχιση της έκδοσης της «Εποχής» για τα επόμενα χρόνια. Η «Εποχή» έχει καταφέρει να συνεχίσει την έκδοσή της, κάτω από ασφυκτικές οικονομικές συνθήκες, διότι στηρίζεται στην πληθώρα εθελοντών, που στέλνουν ανελλιπώς ρεπορτάζ, αναλύσεις, μεταφράσεις, κείμενα γνώμης, χρονογραφήματα, ανταποκρίσεις, από το υστέρημα του χρόνου τους, αλλά και στην πληθώρα αναγνωστών και φίλων της που τη στηρίζουν οικονομικά από το υστέρημα του εισοδήματός τους. Επομένως, η έκτακτη αυτή οικονομική ενίσχυση θα ήταν σωτήρια. Το ερώτημα που θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε παρακάτω, δεν είναι «αν είναι σκάνδαλο η οικονομική ενίσχυση των εφημερίδων», αλλά «γιατί επιβάλλεται να δίνεται και να θεσμοθετηθεί σειρά μέτρων για τη συνέχιση αυτών των εκδόσεων».

Η έκδοση της ΚΥΑ προκάλεσε σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, αλλά και σωρεία άρθρων σε ιστοσελίδες και εφημερίδες για την κατανομή των ποσών, τον αλγόριθμο που χρησιμοποιήθηκε, τις εφημερίδες που θα λάμβαναν την ενίσχυση. Ο Τύπος είναι, πράγματι, ένα πεδίο στο οποίο οφείλουμε να αντιπαρατεθ��ύμε. Είμαστε πολύ κοντά στο να περάσει η ενημέρωση των πολιτών στα χέρια λίγων εφοπλιστών και μεγαλοεπιχειρηματιών. Είμαστε ακόμα πιο κοντά στο να σιγήσει η πολυφωνία. Και είμαστε ένα βήμα πριν πάψει το μάτι μας να πέφτει πάνω σε πρωτοσέλιδα εφημερίδων, όταν περνάμε έξω από περίπτερα ή ψιλικατζίδικα. Είμαστε, για να γίνουμε πιο δραματικοί, πολύ κοντά στο σκοτάδι.

Απαξιωμένος Τύπος

Πλέον, οι πωλήσεις των καθημερινών εφημερίδων φτάνουν μόλις τα 75.000-90.000 φύλλα ημερησίως, όταν πριν από δέκα χρόνια πωλούνταν ένα εκατομμύριο φύλλα. Αντίστοιχα, οι πωλήσεις των κυριακάτικων φύλλων αγγίζουν τα 250.000 φύλλα, όταν πριν λίγα χρόνια έφταναν το ένα εκατομμύριο φύλλα. Η οικονομική κρίση αλλά και η κρίση αξιοπιστίας των ΜΜΕ (σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2016, μόλις το 26% των Ελλήνων θεωρεί αξιόπιστες τις πληροφορίες που παρέχουν τα εθνικά ΜΜΕ) έχει πλήξει τον Τύπο και μαζί και τους εργαζόμενους σε αυτό τον τομέα. Η ενίσχυση του έντυπου Τύπου, λοιπόν, είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία, για να μην ακολουθήσουν και άλλα λουκέτα, για να μην περάσει η ενημέρωση στα χέρια λίγων, για να επανακάμψει η ανάγκη για την ενημέρωση, ένα δικαίωμα συνταγματικά κατοχυρωμένο και πυλώνας της δημοκρατίας.

Το πρόγραμμα
 
Ο Τύπος, είναι ξεκάθαρο πια, δεν είναι επιχείρηση με στόχο το κέρδος, δεν είναι μία ακόμα αγορά. Δεν είναι αυτός ο κύριο σκοπός του, άλλωστε. Είναι, όμως, ένα πανίσχυρο μέσο, ένα μέσο που μπορεί να διαμορφώσει συνειδήσεις, μπορεί ακόμα και να ελέγξει την εξουσία, το πολιτικό σύστημα, την κοινωνία. Γι’ αυτό και χτυπήθηκε πολύ από εφημερίδες που ανήκουν σε χέρια εφοπλιστών και μεγαλοεπιχειρηματιών η πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός θεσμού ενίσχυσης του Τύπου, πανελλήνιου και περιφερειακού. Μια πρωτοβουλία που συμφωνήθηκε από όλα τα κόμματα το 2018 σε συνέδριο της ΕΣΗΕΑ, ώστε να στηριχθεί η ενημέρωση των πολιτών. Πριν έξι μήνες –άργησε κατά ένα χρόνο και έτσι δεν εφαρμόστηκε το 2018, παρότι υπήρχε δυνατότητα- εκείνη η συμφωνία πήρε σάρκα και οστά με την έκδοση της ΚΥΑ, που έθετε αυστηρές προϋποθέσεις για την ενίσχυση με 6,7 εκατ. ευρώ των εφημερίδων. Το πλαίσιο ήταν σαφές: θα ενισχύονταν εφημερίδες που κυκλοφορούν με αντίτιμο τουλάχιστον δύο χρόνια, με περιεχόμενο ποικίλης ύλης, που δεν θα θίγει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και δεν θα έχει ρατσιστικό χαρακτήρα. Επιπλέον, θα έπρεπε να είναι ασφαλιστικά και φορολογικά ενήμερες (ή να βρίσκονται σε ρύθμιση) και να μην έχουν οφειλές προς τους εργαζόμενους από εργατικές απαιτήσεις. Το ποσό ενίσχυσης, τέλος, δεν θα το διέθεταν οι εφημερίδες κατά το δοκούν, αλλά αποκλειστικά στους εργαζόμενους ή/και την εφορία ή/και τα ασφαλιστικά ταμεία. Ήταν, δηλαδή, για να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία τους, αλλά και για να διασφαλιστούν οι εργαζόμενοι σε αυτές. Επίσης, με αυτό τον τρόπο τα χρήματα θα επέστρεφαν κατά μεγάλο μέρος στα δημόσια ταμεία. Λίγους μήνες μετά, η νέα κυβέρνηση άλλαξε ορισμένες προϋποθέσεις, για να εξυπηρετήσει προφανώς ορισμένα συμφέροντα. Έτσι, η προϋπόθεση κυκλοφορίας μειώθηκε στους 18 μήνες, εντάχθηκαν στο πρόγραμμα και μονοθεματικές εφημερίδες (οικονομικές, αθλητικές, στοιχηματικές). Επιπλέον, καταργήθηκαν οι διατάξεις για τις φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.

Οι ενστάσεις
 
Η δημοσιοποίηση της λίστας των εφημερίδων που ωφελούνται, προκάλεσε την έντονη αντίδραση της αντιπολίτευσης και κυρίως της αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν αυτή που σχεδίασε αρχικά το πρόγραμμα. Η αντίδραση είναι εύλογη, η σφοδρότητά της όμως ήταν αχρείαστη. Το αποτέλεσμα αυτής ήταν, αντί της διόρθωσης της ΚΥΑ, να παγώσει το πρόγραμμα και να δοθεί μάλιστα το ποσό «για κοινωνικούς σκοπούς», επιτρέποντας έτσι να χαθεί στο νέφος των αντιδράσεων ο σκοπός του προγράμματος, που είναι η πολυφωνία και η δημοκρατία, μέσω της επιβίωσης πολλών εφημερίδων. Ας αξιολογήσουμε μία-μία τις ενστάσεις:
• «Δίνονται χρήματα σε επιχειρήσεις που δεν έχουν ασφαλιστική και φορολογική ενημερότητα»: Τα χρήματα θα διατίθεντο αποκλειστικά σε τρεις πηγές (εργαζόμενους, εφορία, ασφαλιστικά ταμεία), οπότε δεν θα πήγαιναν σε «τρύπιες» τσέπες, αλλά για να υπηρετήσουν και το σκοπό της διασφάλισης της ενημερότητας.
• «Επιδοτείται, το «Μακελειό» και η «Ελεύθερη Ώρα», εφημερίδες που προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια»: Ο νόμος ήταν σαφής. Θα έπρεπε να ελεγχθεί το περιεχόμενο των εφημερίδων, ευθύνη που είχε το υπουργείο, καθώς εκείνο διαμόρφωνε το πρόγραμμα. Δεν χρειάζονται δικαστικές αποφάσεις που να καταδικάζουν της εφημερίδες για ρατσιστικό, για παράδειγμα, λόγο, αλλά έπρεπε να υπάρχει μία επιτροπή ελέγχου.
• «Επιδοτείται με 200.000 ευρώ μία εφημερίδα που απασχολεί 300 εργαζόμενους και με το ίδιο ποσό άλλη εφημερίδα που απασχολεί μόλις έναν»: Ο αλγόριθμος που ορίζει το ποσό ενίσχυσης σαφώς θα έπρεπε να έχει ένα μίνιμουμ ποσό, από το οποίο και πάνω θα συνυπολογίζονται οι εργαζόμενοι, η κυκλοφορία, η ιστορικότητα, η θεματολογία και άλλα. Είναι αδιανόητο η «Εστία», η ιστορικότερη εφημερίδα, να είναι από τις λίγες της λίστας που δεν επιδοτούνται με το ποσό των 200.000 ευρώ, αλλά μόλις με 60.000 ευρώ. Επίσης, είναι σαφές πως «Η Καθημερινή», για παράδειγμα, δεν θα «νιώσει» την ενίσχυση των 200.000 ευρώ, όπως θα συνέβαινε για την «Εποχή» ή για τον «Δρόμο της Αριστεράς», ο οποίος, ειρήσθω εν παρόδω, ανακοίνωσε την αναστολή της κυκλοφορίας του για ένα μήνα, λόγω οικονομικής δυσχέρειας.

Υπάρχει χρόνος. Υπάρχει διάθεση;

Η ενίσχυση των εφημερίδων από το κράτος δεν είναι μια πρωτοφανής ιδέα. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, για τη στήριξη του έντυπου Τύπου έχει συγκροτηθεί κοινή επιτροπή εκδόσεων και πρακτορείων, η CPPAP. Πρόκειται για θεσμοθετημένη Αρχή με αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων, να εκφράζει γνώμη για τη φορολογική μεταχείριση του Τύπου, να πιστοποιεί την ποιότητα κάθε εφημερίδας (χρήση γαλλικής γλώσσας, ευρύτητα θεματολογίας, ιστορικότητα, ιδιαίτερο κοινό κ.λπ.), να αποφασίζει για το ποια εταιρεία μπορεί να απολαμβάνει σχετικά προνόμια (π.χ. επιδοτούμενες ασφαλιστικές εισφορές).  Στην Ελλάδα, χρειαζόμαστε μια τέτοια Αρχή, καθώς η ενίσχυση του έντυπου Τύπου δεν θα έρθει μόνο από οικονομική χρηματοδότηση, αλλά και από αλλαγές σε ΦΠΑ, διευκολύνσεις για τη μεταφορά, ανανέωση εξοπλισμού κ.λπ.
Αυτό που επείγει τώρα, είναι να μην χαθεί το πρόγραμμα. Όπως μας λέει και Σταύρος Καπάκος, πρόεδρος Δ.Σ. ΕΔΟΕΑΠ και γενικός γραμματέας Δ.Σ. ΕΣΗΕΑ «πρέπει να βρεθεί λύση, πριν λήξει το έτος. Έχουμε το χρόνο να βρεθεί ένα modus vivendi μεταξύ των εκδοτών, των ενώσεων των εργαζομένων και των κομμάτων, ώστε έστω και την ύστατη στιγμή να σωθούν οι εφημερίδες. Είναι δυνατόν να υπάρξει νέα ΚΥΑ πριν το τέλος του 2019 και να αποπληρωθεί το πρόγραμμα μέχρι και το πρώτο δεκαήμερο του Ιανουαρίου. Η ιστορία του «Μακελειού» δεν μπορεί να γίνει μακελειό της ενημέρωσης».

Ιωάννα Δρόσου
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet