«Ο Μανώλης Αναγνωστάκης ανθολογεί.
Ένα πανόραμα της νεωτερικής μας ποίησης
και ένα ηχητικό ντοκουμέντο»,
εκδόσεις Μεταίχμιο, σελ. 336.


Το 2020 κλείνουν 15 χρόνια από το θάνατο του Μανόλη Αναγνωστάκη και 95 από τη γέννησή του. Πριν από δύο χρόνια σχεδόν οργανώθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής μια μεγάλη έκθεση για τη ζωή και το έργο του ποιητή η οποία είχε ιδιαίτερη επιτυχία και πλέον ταξιδεύει σε όλη την Ελλάδα.
Πρόσφατα κυκλοφόρησε και ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Δεν είναι ποίηση του ίδιου του Αναγνωστάκη αλλά ανθολόγηση άλλων ποιητών που ο ίδιος έκανε και που ορίζει σε ένα βαθμό τις συγγένειες και τις οφειλές του.
Πρόκειται στην πραγματικότητα για την τρίτη ανθολογία του Μανόλη Αναγνωστάκη καθώς είχαν προηγηθεί η «Πεζογραφική παράδοση» και η «Χαμηλή φωνή». Στη «Χαμηλή φωνή» –τίτλος που καθιερώθηκε και ως όρος, μετά– είχαν ανθολογηθεί, μαζί με πιο σημαντικούς, και ελάσσονες ποιητές του παρελθόντος με αιχμή τη λυρική τους ποίηση. Αυτός ο τόμος είχε βγει το 1990 σε επιμέλεια του ίδιου του ανθολόγου. Τώρα βγαίνει, σε επιμέλεια Γιώργου Ζεβελάκη, ένας τόμος που περιλαμβάνει ανθολογία της ποίησης που ο Αλέξανδρος Αργυρίου είχε ονομάσει «νεωτερική», με άλλα λόγια της ποίησης του μοντερνισμού, το ρεύμα της οποίας και ο ίδιος ο Αναγνωστάκης ακολούθησε.
Την ανθολογία αυτή ο Μανόλης Αναγνωστάκης την ετοίμασε για μια σειρά εκπομπών στο ραδιοφωνικό σταθμό Ηρακλείου Κρήτης. Είκοσι εκπομπών 15λεπτων με θέμα ακριβώς τη νεωτερική ελληνική ποίηση της πρώτης γενιάς όπου ο ανθολόγος απαγγέλλει τα ποιήματα που ανθολόγησε. Τώρα η ανθολογία αυτή βγαίνει για πρώτη φορά σε βιβλίο μαζί με το ηχογραφημένο cd αλλά και με τη συνέντευξη που είχε δώσει τότε ο Μανώλης Αναγνωστάκης στον Γιώργο Ζεβελάκη, ραδιοφωνική και αυτή, ενόψει των εκπομπών που θα ακολουθούσαν.
Οι ποιητές που ανθολογεί ο Μανόλης Αναγνωστάκης είναι όλοι μεγαλύτεροί του σε ηλικία, οι περισσότεροι γεννημένοι ανάμεσα στο 1900 και το 1910. Ο παλαιότερος (γεννηθείς το 1895) είναι ο Τάκης Παπατσώνης για τον οποίο ο ανθολόγος λέει: «Τυπικά δεν ανήκει στη γενιά που σήκωσε το βάρος της ανανέωσης του ποιητικού μας λόγου. Ούτε καν χρονολογικά. Αλλά ο Παπατσώνης δεν είναι μόνο ο πρώτος που σπάζει τη δεσποτεία του ομοιοκατάληκτου, του προσωδιακού στίχου, αλλά και ο πρώτος που, από το 1920 ακόμη, γράφει συνειδητά και αποκλειστικά σε ελεύθερο στίχο. Είναι ο ποιητής που, θα λέγαμε, δεν τον πολυσήκωσε η εποχή του, συγχωρήστε μου την έκφραση, και γιατί ήταν έξω από το κλίμα της, αλλά και γιατί η θρησκευτική του θεματολογία με πολλά σύμβολα, ιδίως από το καθολικό τυπικό, δυσκολεύει την οικείωση με τον αναγνώστη».
Ο Μανόλης Αναγνωστάκης αφιέρωσε τότε τρεις εκπομπές στον Σεφέρη, από δύο σε Ρίτσο, Ελύτη, Εγγονόπουλο ενώ στις υπόλοιπες διάβασε Αναστάσιο Δρίβα, Γιώργο Σαραντάρη, Ζήση Οικονόμου, Ανδρέα Εμπειρίκο, Νικήτα Ράντο (είναι ένα από τα ψευδώνυμα του Νικόλαου Καλαμάρη, το γνωστότερο είναι Νικόλας Κάλας), Θεόδωρο Ντόρρο, Νικηφόρο Βρεττάκο, Αλέξανδρο Μπάρα, Γιώργο Θέμελη, Νίκο Γκάτσο, Δημήτρη Αντωνίου, Αλέξανδρο Μάτσα, Τάκη Βαρβιτσιώτη, Γιώργο Βαφόπουλο, Ζωή Καρέλλη και τους δύο πολύ γνωστούς -και πρόωρα χαμένους- Ηρακλειώτες, Μηνά Δημάκη και Άρη Δικταίο.
Αντίθετα με τη «Χαμηλή φωνή», όπου ο Μανώλης Αναγνωστάκης διαδήλωσε τον υποκειμενισμό του, στη νεωτερική ποίηση δηλώνει εξαρχής ότι δίνει ένα πανόραμα της ποιητικής αυτής γενιάς χωρίς να υπεισέρχεται το θέμα της προσωπικής προτίμησης. Με «αντικειμενικά» κριτήρια, με κριτήριο δηλαδή την αναγνώριση των ποιητών από την κριτική.

Μανώλης Πιμπλής
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet