Της Μαρίνα Πρεντούλη*

Η 31 Ιανουαρίου 2020, η ημέρα της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, γιορτάστηκε από τους οπαδούς του Μπρέξιτ στην πλατεία του Κοινοβουλίου. Σίγουρα για πολλούς από τους παρευρισκόμενους όλα είχαν τελειώσει, και όπως λέει ο Μπόρις Τζόνσον σε πολλά από τα κιτς αναμνηστικά που έφτιαξαν οι Συντηρητικοί, «Εμείς ολοκληρώσαμε το Μπρέξιτ». Η πλατεία του Κοινοβουλίου είναι μεν ο αναμενόμενος χώρος για ένα τέτοιο πανηγυρισμό από κόκκινους, μπλε και άσπρους φωτισμούς (τα χρώματα της σημαίας του Ηνωμένου Βασιλείου), αλλά ταυτόχρονα παραπέμπει και στο σύνθημα που κυριάρχησε τα τελευταία 3,5 χρόνια: «Να πάρουμε πίσω τον έλεγχο (από την ΕΕ)». Αυτό και άλλα τέτοια συνθήματα ενέπνευσαν όχι μόνο την εθνικιστική δεξιά, αλλά και μερίδα την πατριωτικής αριστεράς. Νομίζω ότι στην πορεία θα δυσκολευτούν να υπερασπιστούν τις πολίτικες τους επιλογές.
Τώρα αρχίζει το μεγάλο πανηγύρι, που θα διαρκέσει μέχρι το Δεκέμβρη του 2020. Ένα γλέντι το οποίο δεν προβλέπεται να ευαρεστήσει ούτε αυτούς που ψήφισαν τον Τζόνσον, ούτε φυσικά κανέναν που μάχεται για ισότητα και δικαιοσύνη. Ο Μπόρις φρόντισε ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα παράτασης των διαπραγματεύσεων, που ουσιαστικά σημαίνει ότι η απειλή της μη-συμφωνίας παραμένει υπαρκτή. Αλλά και η οποία συμφωνία θα είναι μάλλον αρκετά δυσκολοχώνευτη για πολλούς υπερασπιστές της αποχώρησης.
Αμέσως μετά την αποχώρηση, και σε αντίθεση με άλλες δηλώσεις σε αξιωματούχους της ΕΕ στο παρελθόν, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι θα αρνηθεί την ευθυγράμμιση με τους κανόνες της ΕΕ και, ταυτόχρονα, θα απορρίψει τη δικαιοδοσία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Παρόλο που η ΕΕ από την δική της μεριά, δεν πρόκειται να δεχτεί όρους που θα κοστίσουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των μελών της ένωσης, ο Μπόρις ξέρει τι κάνει, αν όχι σε επίπεδο διαπραγματεύσεων, σε επίπεδο επικοινωνιακής πολιτικής.

Οι εμπορικές συναλλαγές

Μετά την αποχώρηση, και ενώ πολλοί φοβούνται ότι σημαντικές αποφάσεις για την μελλοντική σχέση ΕΕ - Ηνωμένου Βασιλείου θα παρθούν κεκλεισμένων των θυρών, ο πρωθυπουργός έπαψε να μιλάει για την ευκολία με την οποία οι εμπορικές συναλλαγές θα διεξάγονται μελλοντικά στο πλαίσιο των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και άρχισε να αναφέρεται σε εμπορικές συμφωνίες τύπου Αυστραλίας - ΕΕ και Καναδά - ΕΕ.
Αν και οι δηλώσεις του για μια ακόμα φορά έχουν φέρει το χαμόγελο στα χείλη πολλών ευρωπαίων αξιωματούχων, που αδυνατούν να πιστέψουν την άνεση με την οποία ο βρετανός πρωθυπουργός επινοεί ψευδή δεδομένα, ο Μπόρις Τζόνσον είναι πολύ κάλος σε αυτό το παιχνίδι. Ξέρει ότι η απόσταση (γεωγραφική και συμβολική) μεταξύ Αυστραλίας και Καναδά, από τη μια, και ΕΕ, από την άλλη, καθησυχάζουν τους ψηφοφόρους του, επιβεβαιώνοντας ότι η αποχώρηση θα είναι ουσιαστική. Ταυτόχρονα, η αναφορά στις δυο χώρες κάνει τις δηλώσεις να ηχούν σοβαρές, αν και απέχουν μακράν. Είναι ήσσον ζήτημα για το βρετανό πρωθυπουργό το ότι δεν υπάρχει (ακόμα) συμφωνία μεταξύ ΕΕ -Αυστραλίας, όπως ήταν και ήσσον ζήτημα το ότι καμία σχεδόν χώρα, πλην της Μαυριτανίας, δεν στηρίζεται μόνο στο πλαίσιο των κανόνων του ΠΟΕ για την οικονομική της ευμάρεια, αλλά όλες συνάπτουν και άλλες εμπορικές συμφωνίες. Να σημειωθεί εδώ ότι και μια μερίδα της αριστεράς (βρετανικής και ελληνικής) έχει κατά καιρούς παρουσιάσει ακριβώς τα ίδια επιχειρήματα με αρκετή επιτυχία σε ένα συγκεκριμένο κοινό, λησμονώντας φυσικά τους λογούς για τις διαμαρτυρίες κατά του ΠΟΕ στο Σιάτλ το 1999. Μπροστά στον ΠΟΕ, η νεοφιλελεύθερη ΕΕ μοιάζει ακόμα σοσιαλιστική (παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των τελευταίων 30 - 40 χρονών για την απόδειξη του εναντίον).
Όσο για τη συμφωνία Καναδά - ΕΕ, μια συμφωνία που μπήκε σε εφαρμογή το 2017 (και δεν την έχουν επικυρώσει όλα τα κράτη-μέλη) σε καμία περίπτωση δεν είναι για το Ηνωμένο Βασίλειο αυτό που υπόσχεται ο πρωθυπουργός: δεν είναι, δηλαδή, μια συμφωνία μηδενικών δασμών και μηδενικών ποσοστώσεων. Και φορολογία σε κάποια προϊόντα υπάρχει και ποσοστώσεις και ως συμφωνία δεν κάνει για την εξαγωγή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, που είναι ένα θέμα υψίστης σημασίας για την αγγλική οικονομία. Τέλος, οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές όσον αφορά τη σχέση ΕΕ - Ηνωμένου Βασιλείου. Η Βρετανία το 2018 εξήγαγε στην ΕΕ αγαθά και υπηρεσίες που έφτασαν το 45% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας. Εισήγαγε αγαθά και υπηρεσίες από την ΕΕ που έφτασαν το 53% όλων των εισαγωγών του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε αντίθεση, ο Καναδάς εξήγαγε αγαθά και υπηρεσίες προς την ΕΕ που αντιπροσωπεύουν μόνο το 7,9% των εξαγωγών της χώρας. Συζητάμε, δηλαδή, για πολύ διαφορετικά μεγέθη και για διαφορετικές συνέπειες για την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το ζήτημα της Ενωμένης Ιρλανδίας

Τα γεγονότα και τα νούμερα βεβαία δεν σταμάτησαν ποτέ τον Μπόρις Τζόνσον, όπως δεν σταματήσαν ποτέ και τον Τραμπ. Σε πολιτικό επίπεδο εξακολουθεί να προσποιείται ότι δεν υπάρχει περίπτωση ελέγχων μεταξύ Β. Ιρλανδίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, οι οποίοι όμως θα είναι αναγκαίοι σε διαφορετικό βαθμό, ανάλογα με τη συμφωνία (ή μη) που θα έχουμε τον Δεκέμβρη του 2020. Αν οι εντάσεις και οι δυσκολίες πάνω σε αυτό το θέμα αυξηθούν, το Σιν Φέιν, ειδικά μετά το τελευταίο εκλογικό αποτέλεσμα, έχει κάθε λόγο να επαναφέρει το ζήτημα της Ενωμένης Ιρλανδίας. Μπορεί η άνοδος του Σιν Φέιν να μην έχει σχέση τόσο με το Μπρέξιτ, όσο με την εσωτερική πολιτική της χώρας, όπως κάποιοι υποστηρίζουν, αλλά η αρχηγός του κόμματος Μαίρη Λου Μακντόναλντ έχει υποσχεθεί ένα δημοψήφισμα για την ενοποίηση μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Τέλος, μην ξεχνάμε ότι ο Μπόρις μπορεί να έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά έχει και πολλούς εχθρούς μέσα στο κόμμα του, ειδικά μετά τον ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου την Πέμπτη και την παραίτηση του υπουργού Οικονομικών.

*Αναπληρώτρια καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών και Πολιτικών Επικοινωνιών, Πανεπιστήμιο Ανατολικής Αγγλίας
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet