του Χρήστου Κεφαλή*

Η πολεμική του κατεστημένου, της ΕΕ και του εγχώριου, στην απόφαση της κυβέρνησης για το δημοψήφισμα, βασίζεται σε μια ακατάσχετη κινδυνολογία: Το «Όχι» στο δημοψήφισμα σημαίνει αυτόματα και αναπόφευκτα αποκλεισμό της χώρας από την ευρωζώνη και το ευρώ, κατάρρευση των τραπεζών, χάος και οικονομική καταστροφή. Αυτό το λάιτ μοτίφ επαναλαμβάνεται μονότονα από τους Ευρωπαίους και Έλληνες συντηρητικούς πολιτικούς, τους εκπροσώπους της Τρόικας, τους βολεμένους δημοσιογράφους των καναλιών. 
Η πεισματική, ωστόσο, επανάληψη μιας πρότασης, δεν την καθιστά αυτόματα και σωστή. Αν φανερώνει δε κάτι στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι η ανικανότητα και απροθυμία των εκπροσώπων του κατεστημένου να συλλογιστούν τους πραγματικούς ιστορικούς κινδύνους και τους τρόπους αποφυγής τους, επειδή τυφλώνονται από το εγωιστικό ταξικό συμφέρον.
Η ελάχιστη σοβαρή σκέψη επί του θέματος θα έδειχνε στους οξυδερκείς αναλυτές του κατεστημένου, τους διάφορους Τράγκες και Πορτοσάλτε, που ωρύονται αυτές τις μέρες στα παράθυρα για την επερχόμενη καταστροφή και  παίρνουν πόζες σωτήρων, ότι η ενότητα της ευρωζώνης είναι ήδη θανάσιμα κλονισμένη. Η κρίση που ξεκίνησε το 2008 και ο νεοφιλελεύθερος τρόπος χειρισμού της από τις κυβερνήσεις και τα όργανα της ΕΕ όξυναν τις οικονομικές ανισότητες και τις αποκλίσεις μεταξύ των κρατών. Η Ευρώπη είναι σήμερα ήδη χωρισμένη σε δυο ζώνες, που ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους: από τη μια η ηγετική δύναμη, η Γερμανία, που έχει ανασυγκροτηθεί και πετύχει μια ορισμένη ανάκαμψη και από την άλλη οι χώρες του Νότου και ακόμη και παραδοσιακά θεωρούμενες ισχυρές χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία, στις οποίες πατά πάνω η Γερμανία, και οι οποίες ασφυκτιούν και βολοδέρνουν στη στασιμότητα και το αδιέξοδο. Αυτό όμως που είναι χωρισμένο οικονομικά, δεν μπορεί να διατηρηθεί τεχνητά συγκολλημένο: η ευρωζώνη αναπόφευκτα θα σπάσει επίσης νομισματικά και πολιτικά αν ακολουθηθούν για κάμποσο ακόμη, όχι πολύ, οι τωρινές πολιτικές. 
Για να το κάνουμε λιανό στους οξυδερκείς αναλυτές θα φέρουμε ένα παράδειγμα. Ας φανταστούμε ένα παράξενο τραπέζι, καμωμένο όχι από ένα αλλά από διάφορα υλικά. Ένα μέρος του αποτελείται από ατσάλι, ένα άλλο από κόντρα πλακέ, ένα τρίτο από πλαστικό και ένα τελευταίο από χαρτόνι. Ας υποθέσουμε τώρα ότι ένας ογκόλιθος ενός τόνου πέφτει πάνω στο τραπέζι και μάλιστα στο πιο αδύνατο σημείο του, εκείνο που είναι φτιαγμένο από χαρτόνι. Ποιο θα είναι το αποτέλεσμα; Προφανώς το τραπέζι θα σπάσει στο συγκεκριμένο, αδύνατο σημείο και θα καταρρεύσει ολόκληρο με πάταγο.
 Η ευρωζώνη και η ΕΕ είναι ακριβώς ένα τέτοιο τραπέζι φτιαγμένο από ανομοιογενή υλικά. Η παγκόσμια οικονομική κρίση και η κρίση χρέους είναι ο ογκόλιθος που έχει πέσει πάνω του. Και η ουσία των πολιτικών του διευθυντηρίου της ΕΕ και των υποτακτικών του κυβερνήσεων είναι ότι κατευθύνουν όλη την πίεση, μέσω των Μνημονίων, κ.λπ., όχι στα ατσάλινα σημεία του τραπεζιού (Γερμανία), ούτε στα ενδιάμεσης αντοχής (Γαλλία, Ιταλία, κ.ά.), αλλά πρώτα και κύρια στα χαρτονένια (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία). Είναι άραγε τόσο βέβαιοι οι κινδυνολόγοι των καναλιών ότι η θεραπεία που προτείνουν (η υπογραφή ενός ακόμη Μνημονίου) θα διατηρήσει τη σταθερότητα του τραπεζιού; Ή μήπως είναι στην πραγματικότητα η εγγύηση ότι το τραπέζι θα σπάσει και θα διαλυθεί σε λίγα χρόνια;
Φυσικά, οι αριστεροί γενικά και οι μαρξιστές ειδικότερα, δεν είναι οπαδοί της άποψης «όσο χειρότερα τόσο καλύτερα». Δεν θεωρούν ότι η ιστορία κινείται αναπόφευκτα μέσα από καταστροφές και ότι η αποφυγή μιας καταστροφής, όταν είναι εφικτή, είναι κάτι αδιάφορο. Η διάλυση της ευρωζώνης, ένα σπάσιμό της σε ζώνες και η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη ως πιθανό πρώτο βήμα της, θα είναι οπωσδήποτε μια επώδυνη διαδικασία. Επιπρόσθετα, αν τη χειριστούν ηγέτες όπως η Μέρκελ και ο Σόιμπλε, θα μπορούσε να πάρει δραματικές διαστάσεις, με συνέπειες παρόμοιες με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Αν όμως θέλουμε ειλικρινά να αποφύγουμε τον κίνδυνο, πρέπει να θέλουμε και τα μέσα που μπορεί όντως να συντελέσουν σε αυτό.
Η επιλογή της κυβέρνησης για το δημοψήφισμα είναι ένα τέτοιο μέσο και μάλιστα το ενδεικνυόμενο στην παρούσα συγκυρία. Είναι ο μόνος τρόπος να αντισταθμιστεί η πίεση των δανειστών με μια αντίρροπη πίεση προερχόμενη από το λαϊκό παράγοντα και να φτάσουμε σε ένα βιώσιμο αποτέλεσμα που θα αναβάλλει το σπάσιμο και την καταστροφή των αδύναμων οικονομιών για ένα κάπως υπολογίσιμο διάστημα. Φυσικά, η επιλογή αυτή εμπεριέχει κινδύνους, είναι όμως η μόνη στο τέλος της οποίας υπάρχει θετική προοπτική. 
Θα μπορούσε βέβαια να κριτικάρει κανείς τις ταλαντεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης, τις υπερβολικές υποχωρήσεις που έκανε στο προηγούμενο διάστημα, υποθέτοντας ότι θα μπορούσε έτσι να διασφαλιστεί μια ανεκτή συμφωνία, το ότι στράφηκε στην επιλογή του δημοψηφίσματος καθυστερημένα κοκ. Αυτή η κριτική είναι αναγκαία γιατί και σε ένα πιθανό «Όχι» στο δημοψήφισμα ο δρόμος δεν θα είναι καθόλου ανθόσπαρτος. Επιπρόσθετα ρίχνει ένα φως στην υποστήριξη του «Όχι» από τους νεοναζί της Χρυσής Αυγής. Πέρα από τις συνηθισμένες τους δημαγωγίες, αυτό που προσδοκούν οι νεοναζί είναι ότι η κυβέρνηση δεν θα καταφέρει να χειριστεί επαρκώς τη δυναμική του δημοψηφίσματος και τις δυσκολίες, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε σε χαοτικές εξελίξεις, από τις οποίες θα επωφεληθούν οι ακροδεξιές και νεοφασιστικές δυνάμεις, ισχυρές ήδη σε αρκετές χώρες της Ευρώπης. 
Κάτι τέτοιο όμως δεν είναι καθόλου αναπόφευκτο. Ο αντίθετος ισχυρισμός των δημοσιολόγων του κατεστημένου βασίζεται σε μια αντίληψη για την παντοδυναμία των ελίτ της ΕΕ η οποία σκοντάφτει στα γεγονότα. Είναι θλιβερό να ακούει κανείς, π.χ., τις δημηγορίες ενός Τράγκα στον realfm, ότι και ένα ισχυρό «Όχι» στο δημοψήφισμα θα είναι εντελώς αδιέξοδο, ότι το αποτέλεσμα θα είναι να βρεθούν ο Τσίπρας και η κυβέρνηση πλήρως απομονωμένοι μέσα στην ΕΕ και θα φανεί έμπρακτα ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτε άλλο εκτός από ένα νέο Μνημόνιο. Το πολύ λογικό ερώτημα είναι: Αν είναι έτσι, γιατί τότε το διευθυντήριο της ΕΕ φοβάται τόσο πολύ το δημοψήφισμα; Αν ο θρίαμβός τους είναι εξασφαλισμένος «έτσι κι αλλιώς», γιατί αρνήθηκαν να παρατείνουν λίγες μέρες το πρόγραμμα και να φανεί αυτό πανηγυρικά μετά;
Υπάρχουν άραγε κάποια άλλα πράγματα που μπορεί να γίνουν για να αποφευχθούν οι κίνδυνοι και η μελλοντική διάρρηξη της ευρωζώνης; Ασφαλώς υπάρχουν. Η εισαγωγή του ευρωομόλογου θα ήταν ένα τέτοιο βήμα, καθώς θα διαμοίραζε τις πιέσεις από τα αδύναμα σημεία σε όλη την ευρωζώνη, παρέχοντας στις κυβερνήσεις των αδύναμων χωρών πρόσβαση σε δανεισμό. Γι’ αυτό ακριβώς το ευρωομόλογο είναι ο μίνιμουμ όρος για να διασφαλιστεί για κάποιο διάστημα η συνοχή της ευρωζώνης.
Αλλά εδώ ακριβώς φαίνεται η τεράστια ευθύνη των συντηρητικών δυνάμεων που κυβερνούν όλα αυτά τα χρόνια στις αδύναμες χώρες της ΕΕ. Για να υιοθετηθεί το ευρωομόλογο, είναι απαραίτητο ένα κοινό μέτωπο όλων των χωρών του Νότου, που έχουν συμφέρον από αυτό. Οι συντηρητικές δυνάμεις, με τη στείρα τους επιμονή στις πολιτικές της λιτότητας και το φόβο τους απέναντι στους λαούς, απέτυχαν παταγωδώς και δεν πήραν καμιά πρωτοβουλία για να επιφέρουν αυτό το μέτωπο.
Σε τελική ανάλυση, η τωρινή στάση τους απέναντι στο δημοψήφισμα δεν είναι παρά η προέκταση της προηγούμενης παθητικότητας και της υποταγής τους. Αποδείχνει στην πράξη, ότι προτιμούν μια ανεξέλεγκτη μελλοντική καταστροφή, που θα άνοιγε διάπλατα τις πόρτες στην ακροδεξιά και το φασισμό, από την προληπτική ιστορική δράση των λαών. Και η επιμονή τους ότι αυτός είναι «ο μόνος δρόμος» καταλήγει στην πράξη σε μια απαίτηση ότι και οι δυνάμεις της Αριστεράς θα πρέπει να τους ακολουθήσουν σε αυτή την επιλογή.
Φυσικά, αν τελικά η διάσπαση της ευρωζώνης και η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ γίνει μια πραγματικότητα, οι σχολιαστές του κατεστημένου θα πάρουν τις πόζες των δικαιωμένων και θα καταριούνται σε όλους τους τόνους την «ανεύθυνη» Αριστερά. Πριν όμως το κάνουν, θα ήταν καλύτερα να κοιτάξουν μια φορά πρώτα τον εαυτό τους στον καθρέφτη.

*Ο Χρήστος Κεφαλής είναι μέλος της ΣΕ της Μαρξιστικής Σκέψης. 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet