Του Στράτου Κερσανίδη

Η ταινία για την οποία γράφω στο σημερινό φύλλο της «Εποχής» δεν προβάλλεται αυτήν την εβδομάδα στους κινηματογράφους. Την επέλεξα, όμως, επειδή ο τίτλος της είναι «Nο» («Όχι») και αναφέρεται σε ένα δημοψήφισμα που είχε γίνει στη Χιλή το 1988. Αν δεν την έχετε δει, μπορείτε να την δείτε σε ντιβιντί.
Χιλιάδες νεκροί, αγνοούμενοι, βασανισθέντες και φυλακισθέντες ήταν ο απολογισμός τη δικτατορίας του Πινοτσέτ ο οποίος με πραξικόπημα, στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, ανέτρεψε τον νόμιμα εκλεγέντα πρόεδρο της Χιλής, Σαλβαντόρ Αλιέντε.
Διαδηλώσεις κατσαρόλας, τεχνητές ελλείψεις σε προϊόντα, κατευθυνόμενες απεργίες και -φυσικά- ο εξωτερικός παρόντας (ΗΠΑ), αφού δημιούργησαν το κατάλληλο κλίμα αναταραχής στη χώρα, τελικά κατέλυσαν τη δημοκρατία με ένα αιματηρό στρατιωτικό πραξικόπημα. Ο πρόεδρος Αλιέντε έπεσε με το όπλο στο χέρι υπερασπιζόμενος τη δημοκρατία μέσα στο προεδρικό μέγαρο, το οποίο δέχτηκε επίθεση από στρατιωτικές δυνάμεις.
Τα χρόνια πέρασαν, ο λαός της χώρας υπέφερε κάτω από το στυγνό δικτατορικό καθεστώς που επέβαλλε ο στρατηγός Αουγκούστο Πινοτσέτ, στο οποίο για πρώτη φορά δοκιμάστηκε η νεοφιλελεύθερη οικονομική συνταγή. Κι όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου κι αφού ο κομμουνιστικός κίνδυνος είχε εκλείψει, ο ίδιος ο δικτάτορας αποφάσισε να προχωρήσει στον εκδημοκρατισμό της Χιλής. Το 1980 μετά από μία πινοτσετικής εμπνεύσεως διαδικασία, άλλαξε το σύνταγμα της χώρας και ο δικτάτορας έγινε πρόεδρος της χώρας για οκτώ χρόνια. Το 1988 και ενώ σιγά-σιγά τα σκληρά μέτρα είχαν αρχίσει να χαλαρώνουν, ο Πινοτσέτ επεχείρησε να διεκδικήσει ακόμη μία οκταετή θητεία στον προεδρικό θώκο. Μόνο που τα πράγματα είχαν πλέον αλλάξει αρκετά και ο δικτάτορας είχε απέναντί του ένα μπλοκ δημοκρατικών δυνάμεων. Στο δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1988, ο λαός είχε να επιλέξει ανάμεσα στο «ναι» και στο «όχι», δηλαδή στην ανανέωση της προεδρικής θητείας Πινοτσέτ ή την απόρριψή της. Με ποσοστά 56% έναντι 44% επικράτησε το «όχι» και η Χιλή μπήκε στο δύσκολο δρόμο του εκδημοκρατισμού και της απαλλαγής από τα φαντάσματα ενός σκοτεινού παρελθόντος.
Ο αγώνας για την επικράτηση του «όχι» δεν ήταν εύκολος. Ο κρατικός μηχανισμός εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό τον έλεγχο των πραξικοπηματιών όπως και η πλειοψηφία των ΜΜΕ. Έτσι ο συνασπισμός των πολιτικών δυνάμεων που συγκροτούσαν το μπλοκ του ΟΧΙ, και έχοντας στη διάθεσή του μόνο 28 ημέρες, αποφάσισε να απευθυνθεί σε έναν ειδικό ο οποίος θα αναλάμβανε τη διαφημιστική καμπάνια. Αυτός ήταν ο Ρενέ Σααβέδρα, ένας νεαρός έξυπνος διαφημιστής, με νέες και φρέσκιες ιδέες. Αυτό είναι και το θέμα της ταινίας «Νο», του χιλιανού σκηνοθέτη Πάμπλο Λαρέν, ο οποίος μεταφέρει στον κινηματογράφο την αγωνία και τον αγώνα μιας ομάδας ανθρώπων να πείσουν το χιλιανό λαό να καταψηφίσει τον Πινοτσέτ.
Ο Λαρέν επιλέγει να χρησιμοποιήσει ως αφηγηματικό όχημα το θρίλερ. Έτσι δημιουργεί εντάσεις, στιγμές αγωνίας, σασπένς. Την ίδια ώρα σκιαγραφεί τον κεντρικό του χαρακτήρα, την οικογένειά του, τις προσωπικές του αγωνίες τα όνειρα και τις φιλοδοξίες του. Η ταινία διαθέτει έναν εξαιρετικό αφηγηματικό ρυθμό και η εναλλαγή των σκηνών ανάμεσα στις καμπάνιες των δύο αντίπαλων στρατοπέδων, γίνεται μια άκρως ενδιαφέρουσα ματιά στα παρασκήνια ενός εκλογικού αγώνα. Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν οι εικόνες εμπλουτίζονται από σκηνές δικτατορικής τρέλας με στρατό, αστυνομία, διαδηλωτές, καταστολή.
Μιλάμε, εν τέλει, για ένα πολιτικό φιλμ το οποίο ακολουθεί τους κινηματογραφικούς κώδικες του θρίλερ αλλά και άκρως ανθρωποκεντρικού, καθώς βάζει σε πρώτο πλάνο τον ήρωά του. Αλλά και τους απλούς ανθρώπους οι οποίοι, αν και έχουν υποφέρει από τη δικτατορία, δυσκολεύονται να ψηφίσουν «όχι» επειδή φοβούνται τις αλλαγές. Βλέπουμε, λοιπόν, πως η καμπάνια υπέρ του «όχι» δεν είναι μόνον εναντίον του Πινοτσέτ, αλλά και εναντίον του φόβου των απλών ανθρώπων που συχνά πέφτουν θύματα προπαγάνδας και κινδυνολογίας.
Ξαναβλέποντας την ταινία ανακάλυψα την επικαιρότητά της. Τόσο στο βασικό της κορμό όσο και στην ιστορία που οδηγεί σε αυτόν. Σημειώνω: Νεοφιλελευθερισμός, διαδηλώσεις κατσαρόλας, τεχνητές ελλείψεις αγαθών, έλεγχος κρατικού μηχανισμού, έλεγχος ΜΜΕ, παρέμβαση εξωτερικού παράγοντα, κινδυνολογία, φόβος.
Ταινία επίκαιρη η οποία καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η Ιστορία συνεχίζεται και τη λυσσαλέα αντίδραση των πολιτικών και οικονομικών ελίτ να την σταματήσουν. Ο αγώνας είναι σκληρός, ανελέητος και οφείλουμε να τον δώσουμε ως το τέλος.
Το 1988 ο λαός της Χιλής είπε ΝΟ.
Το 2015 ήρθε η δική μας ώρα να πούμε ΟΧΙ.

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet