Στις 18 Σεπτεμβρίου 2018, οι πρόεδροι της Ρωσίας και της Τουρκίας υπέγραψαν μνημόνιο και συμφώνησαν ότι θα αποφύγουν πολεμικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας στο Ιντλίμπ. Τον έλεγχο της ζώνης ασφάλειας ανέλαβαν κοινές ρωσοτουρκικές περιπολίες.
Το βράδυ της 27ης Φεβρουαρίου η Τουρκία ανακοίνωσε ότι ο συριακός στρατός πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές στο Ιντλίμπ, όπου σκοτώθηκαν 33 τούρκοι στρατιώτες και τραυματίστηκαν 32. Η Συρία δικαιολόγησε τις επιθέσεις της, λέγοντας ότι χτύπησε θέσεις τρομοκρατών και ότι οι Τούρκοι που σκοτώθηκαν, ήταν στις γραμμές των τζιχαντιστών. Η κυβέρνηση της Συρίας ανακοίνωσε ότι ακραίοι τζιχαντιστές της «Χαγιάτ Ταχρίρ ας-Σαμ» άρχισαν επιθέσεις ευρείας κλίμακας εναντίον θέσεων του συριακού στρατού, ο οποίος ανταπέδωσε τα πυρά και ότι οι τούρκοι στρατιώτες όχι μόνο δεν θα έπρεπε να είναι μεταξύ των τζιχαντιστών, αλλά με βάση τη συμφωνία του Σότσι, θα έπρεπε να είχαν αφοπλιστεί μέχρι τις 15 Οκτωβρίου 2018. Οι βομβαρδισμοί και οι επιθέσεις που ακολούθησαν είχαν πολλά θύματα εκατέρωθεν και μεταξύ των αμάχων. Ο αριθμός των θυμάτων είναι μεγάλος και η κάθε πλευρά διογκώνει τους νεκρούς της άλλης.
Το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ υποστήριξαν τη Άγκυρα. Ο πρόεδρος του Ιράν, Χασάν Ρουχανί, δήλωσε ότι η κατάσταση στο Ιντλίμπ δεν θα πρέπει να γίνει αφορμή για επέμβαση της Ουάσιγκτον. Ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι ζήτησε από τον Βλ. Πούτιν «να φύγει από το δρόμο» της Τουρκίας στη Συρία και να αφήσει την Άγκυρα να αναμετρηθεί με το καθεστώς του προέδρου Μπασάρ Άσαντ.
Ο τούρκος πρόεδρος επαναλαμβάνει ότι τα τούρκικα στρατεύματα στη Συρία βρίσκονται «όχι από πρόσκληση του Μπασάρ Άσαντ, αλλά από παράκληση του λαού της Συρίας».
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι βρίσκεται στη Συρία μετά από πρόσκληση της επίσημης κυβέρνησης και ότι η παρουσία των ρωσικών στρατευμάτων είναι νόμιμη. « Όλες οι στρατιωτικές δυνάμεις άλλων χωρών που βρίσκονται στη Συρία, είναι σε αντίθεση με τους κανόνες και τις αρχές του διεθνούς δικαίου», υποστηρίζει ο εκπρόσωπος της Μόσχας Ντ. Πεσκόφ.

Το Ιντλίμπ μήλο της έριδος

Η ζώνη του Ιντλίμπ δε ήταν στον έλεγχο της Δαμασκού, αλλά του «Συριακού Εθνικού Στρατού» της κοσμικής αντιπολίτευσης και των ακραίων ισλαμιστών «Χαγιάτ Ταχρίρ ας-Σαμ», στη βάση των οποίων βρίσκονται ακραίοι τζιχαντιστές «Ντζεμπχάτ αν-Νουσρά». Παλιότερα, η κοσμική αντιπολίτευση της Συρίας και οι ακραίοι ισλαμιστές συχνά-πυκνά είχαν μεταξύ τους σφοδρές συγκρούσεις. Όμως το τελευταίο διάστημα πολεμούν από κοινού το στρατό της Συρίας.
Η κατάσταση στο Ιντλίμπ οξύνθηκε ιδιαίτερα στα τέλη Ιανουαρίου του 2020. Ο στρατός του Μπ. Άσαντ, με την υποστήριξη της ρωσικής αεροπορίας, άρχισε ευρείας κλίμακας επίθεση εναντίον των θέσεων των ισλαμιστών. Σε λίγες μέρες κατέλαβε τις μεγάλες πόλεις Μααρέτ-Νουουμάν και Σαρακέμπ και περίπου 200 κατοικημένες περιοχές. Επίσης κατέλαβε τους οδικούς άξονες Μ4 και Μ5, που συνδέουν Δαμασκό με το Χαλέπι και τη Λαττάκεια. Ο έλεγχος της Σαρακέμπ περνούσε πότε στη μία και πότε στην άλλη πλευρά. Τώρα οι μάχες στην πόλη συνεχίζονται, αλλά τον έλεγχο έχει η Δαμασκός και κάνει περιπολίες η ρωσική στρατονομία.
Η Τουρκία και η Συρία στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων είχαν μεγάλες απώλειες σε στρατιωτικό εξοπλισμό και πολλά θύματα. Οι Τούρκοι χρησιμοποίησαν μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drone) και πυροβολικό. Η Συρία χρησιμοποίησε δυνάμεις πυροβολικού και αεροπορίας. Η κυβέρνηση της Δαμασκού υποστηρίζει ότι απέτρεψε προβοκάτσια των ισλαμιστών με χρήση χημικών όπλων.
Μπορεί ο στρατός της Συρίας να κατέγραψε κάποιες νίκες στο Ιντλίμπ, από την άλλη, όμως, ο Μπ. Άσαντ καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να καταλάβει ολοκληρωτικά την πόλη, αν και πολύ θα το ήθελε. Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία κατανοεί ότι δεν μπορεί να αναγκάσει τη Δαμασκό να οπισθοχωρήσει στις θέσεις που κατείχε πριν τις τελευταίες συγκρούσεις.
Η κάθε πλευρά θα προσπαθήσει να κρατήσει τις θέσεις που είχε μέχρι τη συνάντηση Πούτιν-Ερντογάν. Γι’ αυτό μια οποιαδήποτε ανακωχή θα έχει προσωρινό χαρακτήρα, μέχρι την επόμενη αναζωπύρωση.
Το Μάη του 2017 οι κυβερνήσεις της Ρωσίας, Τουρκίας και Ιράν συμφώνησαν στην Αστάνα του Καζακστάν να δημιουργήσουν στη Συρία τέσσερις ζώνες αποκλιμάκωσης. Οι τρεις από αυτές το 2018 πέρασαν στον έλεγχο της Δαμασκού. Η τέταρτη ζώνη του Ιντλίμπ ελεγχόταν από δυνάμεις της συριακής κοσμικής αντιπολίτευσης και ακραίων ισλαμιστών.

Συνάντηση εκτόνωσης

Τα συμφέροντα Ρωσίας και Τουρκίας στη Συρία είναι αντίθετα. Μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός, έστω και προσωρινός, λόγω των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια. Μεγάλα επιχειρηματικά σχέδια βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως ο αγωγός φυσικού αερίου «Turkish Stream». Η Τουρκία δεν θα επιθυμούσε να απολέσει γι’ άλλη μια φορά τα οικονομικά οφέλη από το ρωσικό τουρισμό (περίπου 7 εκατ. ρώσοι τουρίστες επισκέπτονται την Τουρκία ετησίως). Επίσης, η Τουρκία τα τελευταία χρόνια ενίσχυσε τον πρωτογενή τομέα της με εξαγωγές αγροτικών προϊόντων λόγω κυρώσεων. Σε εξέλιξη είναι η κατασκευή του πυρηνικού σταθμού «Ακκούγιου». Επίσης, μεταξύ των δύο χωρών έχουν υπογραφεί μεγάλες συμφωνίες στον τομέα των στρατιωτικών εξοπλισμών.
Η συνάντηση της Μόσχας στις 5 Μαρτίου έγινε υπό το βάρος των σφοδρών συγκρούσεων στο Ιντλίμπ. Δεν αμφισβητήθηκε η εδαφική ακεραιότητα της Συρίας, αν και η Τουρκία με κάθε τρόπο προσπαθεί να αποσπάσει τη βορειοανατολική Συρία. Ενώ συμφωνήθηκε ότι είναι σε ισχύ η συμφωνία του Σότσι, την οποία η κάθε πλευρά παραβίαζε εν τω μεταξύ με κάθε ευκαιρία.
Τι καινούργιο προστέθηκε από τη συνάντηση της Μόσχας;
1. Να σταματήσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις από τα μεσάνυχτα 5-6 Μαρτίου
2. Να δημιουργηθεί διάδρομος ασφαλείας έξι χιλιομέτρων μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών μέσα στο Ιντλίμπ
3. Από 15 Μαρτίου να ξεκινήσουν κοινές περιπολίες ρώσων και τούρκων συνοριοφυλάκων.
Η Ρωσία στη συνάντηση της Μόσχας θέλησε για άλλη μια φορά να δείξει ότι έχει το πάνω χέρι στη Συρία και ότι η τουρκική παρουσία είναι υπό την επίβλεψη της ρωσικής στρατονομίας. Από την άλλη, ο Ταγίπ Ερντογάν θέλησε να αυξήσει το κύρος του στο εσωτερικό της Τουρκίας, μετά τις συγκρούσεις στο Ιντλίμπ, και να δείξει ότι παρά τη μεγάλη ήττα που υπέστη, παραμείνει ισχυρός. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι αν δεν προχωρούσαν σε ένα νέο συμβιβασμό, έστω και προσωρινό ή προσχηματικό, δεν θα γινόταν η συνάντηση της Μόσχας.

Μιχάλης Ρένεσης
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet