Συνέντευξη με την Γκαζέλα  Πουντάρ Ντράσκο, καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Φιλοσοφίας και Κοινωνικής Θεωρίας του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου


Τη συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης

Πώς είναι η κατάσταση στην Σερβία σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο;
Η Σερβία αντιμετωπίζει μια δημοκρατική οπισθοδρόμηση για αρκετά χρόνια. Τα θεσμικά όργανα είναι αιχμάλωτα της πολιτικής ελίτ που καταχράται τις εξουσίες της για να ενισχύσει το πελατειακό σύστημα, το οποίο βασίζεται στην πώληση θέσεων εργασίας και προνομίων. Ο συνδυασμός του ισχυρού ελέγχου σε όλα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα και της αδύναμης αντιπολίτευσης, αφήνει ελάχιστες ελπίδες ότι τα πράγματα μπορούν σύντομα να αλλάξουν. Η Σερβία είναι μία από τις χώρες με τα υψηλοτέρα ποσοστά στη διαρροή επιστημόνων. Οι άνθρωποι προσπαθούν να ξεφύγουν από τη σημερινή κατάσταση της ανασφάλειας και της πλύσης εγκεφάλου, αναζητώντας μια αξιοπρεπή ζωή. Το κράτος θεωρείται ως μια οντότητα που είναι εντελώς αποκομμένη από το λαό. Οι πολίτες το θεωρούν ως κάτι απόμακρο, που δεν ενδιαφέρεται για την υπάρχουσα αδυναμία πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, για το δυσφημισμένο και κατεστραμμένο εκπαιδευτικό σύστημα, και για την υψηλή ανεργία. Υπάρχει μια έντονη αποστροφή απέναντι στην πολιτική γενικά, γεγονός που καθιστά δύσκολη την συμμετοχή των νέων ανθρώπων που είναι απαραίτητοι για την πολιτική αλλαγή. Η μετάβαση στη δημοκρατία, για την οποία μόνο ο λαός πρέπει να πληρώσει το τίμημα, έχει οδηγήσει στην απώλεια της υπομονής και στην μείωση της υποστήριξης της δημοκρατίας. Το σημαντικότερο είναι ότι η μακρόχρονη περίοδος της μετάβασης έχει επηρεάσει αρνητικά την συνολική υποστήριξη σε κάποιες βασικές δημοκρατικές αξίες. Σήμερα η σερβική κοινωνία μπορεί να περιγραφεί ως κουρασμένη από την ανησυχία και από την απογοήτευση, και ως εκ τούτου μουδιασμένη και παθητική.

Χωρίς δίκαιες εκλογικές συνθήκες

Πώς βλέπεις τα πράγματα ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Απριλίου;
Έχοντας κατά νου την αδύναμη αντιπολίτευση, δεν μπορούμε να περιμένουμε πολλά από αυτές τις εκλογές. Το βασικό δίλημμα των πολιτών είναι αν θα τις μποϋκοτάρουν ή όχι. Όλα τα αντιπολιτευόμενα κόμματα που αποφάσισαν να μην μποϋκοτάρουν τις εκλογές κατηγορούνται ως συνεργάτες του κυβερνώντος κόμματος, και ότι ενδιαφέρονται μόνο για τις κοινοβουλευτικές έδρες. Ωστόσο, δεν υπάρχει μια ξεκάθα��η στρατηγική πέρα ​​από τις εκλογές μεταξύ των κομμάτων που υποστηρίζουν το μποϊκοτάζ, κάτι που δεν βοηθά στον σκοπό τους. Παρά τις διεθνείς πιέσεις, το καθεστώς απέτυχε να εξασφαλίσει δίκαιες εκλογικές συνθήκες. Τα πρόσφατα δημοσιεύματα δείχνουν ότι το κυβερνών κόμμα εκπροσωπείται υπερβολικά στα ΜΜΕ, κάτι που είναι ένα κρίσιμο επιχείρημα για το μποϋκοτάζ των εκλογών από διάφορες αντιπολιτευόμενες δυνάμεις. Επίσης, η μείωση του ορίου για την είσοδο στη βουλή από το 5% στο 3%, θεωρήθηκε ως μια σκόπιμη προσπάθεια για να βοηθηθούν τα λεγόμενα οιονεί αντιπολιτευόμενα κόμματα να εισέλθουν στο κοινοβούλιο και να νομιμοποιήσουν τις εκλογές. Η εξασφάλιση ενός πιο δίκαιου ανταγωνισμού στα μέσα ενημέρωσης θα οδηγούσε αναπόφευκτα στην καλύτερη ανάδειξη του ιδεολογικού και του προγραμματικού προφίλ των αντιπολιτευόμενων κομμάτων, που θα έπρεπε στην συνέχεια να κάνουν περισσότερες προσπάθειες για να προωθήσουν σαφέστερα το όραμά τους. Προς το παρόν, τα κόμματα σε γενικές γραμμές θεωρούνται ως οργανώσεις που έχουν δημιουργηθεί, και λειτουργούν, για να ικανοποιούν προσωπικά συμφέροντα και χωρίς να έχουν σαφείς στόχους, ακολουθώντας την καλοδουλεμένη δημαγωγία τού «ένας μιλάει, αλλά άλλοι εκτελούν».

Πώς ερμηνεύεις την μεγάλη αποδοχή που έχει από την σερβική κοινωνία ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς;
Το Προοδευτικό Κόμμα (Progressive Party) έχει τον έλεγχο όλων των οργάνων εξουσίας στη χώρα, καθώς και του συνόλου των μεγάλων μέσων ενημέρωσης. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς είναι πανταχού παρών στα ΜΜΕ. Είναι προφανές ότι χρησιμοποιούν στο μέγιστο βαθμό τη δύναμη της προπαγάνδας, και ότι ακούν πολύ προσεκτικά τον παλμό της κοινωνίας για να την (κακο)μεταχειριστούν για να παραμείνουν στην εξουσία. Επίσης, δεν μπορούμε να ξεχάσουμε ότι το Προοδευτικό Κόμμα είναι το μεγαλύτερο γραφείο απασχόλησης στην Σερβία, και ότι οι άνθρωποι φοβούνται πως θα χάσουν τη δουλειά τους, ή δεν θα βρουν ποτέ μια θέση εργασίας σε περίπτωση που είναι άνεργοι, αν δεν υπακούσουν και δεν φωνάξουν δυνατά για το κόμμα. Υπάρχουν πολλές ομάδες ανθρώπων του Προοδευτικού Κόμματος που καθημερινά περπατούν σε κάθε δρόμο, που μπαίνουν σε κάθε κτίριο, και διερευνούν αν θα ψηφιστούν. Αυτό ασκεί τεράστια πίεση στους ψηφοφόρους. Φυσικά, υπάρχει και ένα μέρος εκείνων που απλά αναζητούν έναν ισχυρό ηγέτη, και έτσι συμμαχούν με τον Βούτσιτς χωρίς να αμφισβητούν πολλά.

Παντελής έλλειψη εμπιστοσύνης

Ποιες είναι σήμερα οι προκλήσεις για την κοινωνία των πολιτών και τα κοινωνικά κινήματα στη χώρα σου;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η ανατροπή της έλλειψης εμπιστοσύνης. Η κοινωνική δέσμευση είναι εντελώς απούσα. Από την μία πλευρά, οι πολίτες επιθυμούν έντονα την αλλαγή στο σύστημα, και υποθετικά θα ήταν διατεθειμένοι να συμμετάσχουν στην επίτευξη αυτής της αλλαγής. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν διάφορα εμπόδια που εξηγούν την έλλειψη δέσμευσης, την απάθεια, και την παθητικότητα των πολιτών: έλλειψη λογοδοσίας και ανταπόκρισης του κράτους, χαμηλή πολιτική αποτελεσματικότητα, έλλειψη γνώσης των μηχανισμών συμμετοχής των πολιτών, καθώς και έλλειψη άμεσης εμπειρίας στην συμμετοχή σε δημοκρατικές πολιτικές πρακτικές. Επίσης, η Σερβία αποτελεί στην Νοτιοανατολική Ευρώπη τη χώρα με την χαμηλότερη εμπιστοσύνη στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις υποφέρουν από τις συνέπειες της προπαγάνδας της δεκαετίας του ‘90: ότι είναι προδότες, ότι τις πληρώνει ο Σόρος, κλπ. Να προσθέσω όμως, ότι η κοινωνία των πολιτών είναι άκρως επαγγελματική και αρκετά απομακρυσμένη από τον λαό, γεγονός που συμβάλλει στην έλλειψη της εμπιστοσύνης. Τα προοδευτικά κοινωνικά κινήματα στην Σερβία αναδύονται κυρίως σε τοπικό επίπεδο, και είναι ως επί το πλείστον βασισμένα στα θέματα της πόλης. Προωθούν τη δέσμευσή τους σε αντίθεση με την αυταρχική κεντρική κυβέρνηση, αλλά και με τα συγκεντρωτικά κυρίαρχα πολιτικά κόμματα, λειτουργούν οριζόντια και χωρίς ηγέτες, χαρακτηρίζονται ως αντι-καθεστωτικά, και είναι ρευστά οργανωμένα. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως μια πολιτική στρατηγική αποστασιοποίησης από τις συνήθεις πολιτικές πρακτικές, και συγχρόνως ως μια προσπάθεια οικοδόμησης της εμπιστοσύνης με τους πολίτες. Ωστόσο, αντιμετωπίζουν μια δυσκολία στο πως να προσεγγίσουν και να προσελκύσουν τους ανθρώπους, ειδικά όταν δεν διαθέτουν πόρους για ισχυρότερες δράσεις.

Τέλος, θα ήθελα να μας ενημερώσεις σχετικά με την κατάσταση της αριστερής ριζοσπαστικής σκέψης στην Σερβία.
Υπάρχουν διάφορες μικρές ομάδες που προσπαθούν να μεταδώσουν τα μηνύματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Το Marks 21, η αριστερή σύνοδος κορυφής της Σερβίας, που επέζησε από τη γιουγκοσλαβική κομμουνιστική ένωση νεολαίας, καθώς και άλλες, χρησιμοποιούν κυρίως διαδικτυακά κανάλια επικοινωνίας. Συμμετέχουν σε αντιφασιστικές διαδηλώσεις, σε διαμαρτυρίες ενάντια στις εξώσεις, και σε διάφορες συνδικαλιστικές δράσεις. Είναι εξαιρετικά απίθανο να μπορέσουμε να δούμε σύντομα τα αφηγήματά τους να γίνονται κυρίαρχα. Αυτό που θα μπορούσε να κάνει σήμερα η σερβική Αριστερά θα ήταν να παραδειγματιστεί από την εκστρατεία του Μπέρνι Σάντερς, αλλά αυτό δεν συμβαίνει, γεγονός που δείχνει τον μεγάλο βαθμό κλεισίματος και αυτοπροσανατολισμού της που είναι καταστροφικός. Από την άλλη πλευρά, η ριζοσπαστική δεξιά στην Σερβία αναπτύσσεται, αξιοποιώντας το ζήτημα της μετανάστευσης στο Κοσσυφοπέδιο και στην Εγγύς Ανατολή. Πρόκειται για μια ανησυχητική τάση, που μπορεί να οδηγήσει σε μια περαιτέρω οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας και σε μια μεγαλύτερη διαρροή επιστημόνων.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet