Σε «νέο επίπεδο» η σχέση ΕΕ-Τουρκίας



Του Νίκου Χειλά

Η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας πέθανε, ζήτω η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας. Έτσι μπορεί να περιγραφεί η τύχη του περιβόητου αυτού συνυποσχετικού –δεν πρόκειται για σύμφωνο στη βάση του διεθνούς δικαίου με νομική ισχύ- τις τελευταίες εβδομάδες. Ύστερα από την εξαγγελία του θανάτου της από τον Ταγίπ Ερντογάν («Η συμφωνία είναι νεκρή») στις αρχές Μαρτίου του 2020, ακολούθησε στα μέσα του ίδιου μηνός η νεκρανάστασή της στην τηλεδιάσκεψη που είχε ο ίδιος με τη γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον βρετανό πρωθυπουργό Μπορίς Τζόνσον. Μόνο που η νεκρανάσταση είναι υπό διαρκή αίρεση και μπορεί σε κάθε στιγμή να ανασταλεί, εφόσον η Άγκυρα το θεωρήσει σκόπιμο. Απόδειξη η πρόσφατη δήλωση του τούρκου υπουργού εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού αναφορικά με το μέτρο της κυβέρνησής του να επαναφέρει τους χιλιάδες πρόσφυγες από τα ελληνοτουρκικά σύνορα στο εσωτερικό της Τουρκίας, επικαλούμενος γι’ αυτό του κινδύνους από τη διάδοση του κορωνοϊού σε περίπτωση που αυτοί θα παρέμεναν εκεί. Το μέτρο είναι προσωρινό, τόνισε ο Σοϊλού. «Μετά την πάροδο της πανδημίας δεν θα σταματήσουμε κανένα μετανάστη να επιστρέψει στα τουρκο-ελληνικά σύνορα».

Εύθραυστη νέα συμφωνία

Η νέα συμφωνία, σύμφωνα με τη Μέρκελ, θέτει τη σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία σε «νέο επίπεδο». Κι αυτό έχει μαζί με τον πολιτικό και γεωγραφικό προσδιορισμό. Επ΄ αυτού γράφει η γερμανική εφημερίδα Die Welt (15.03.2020): «Το «νέο επίπεδο» για το οποίο μίλησε η Μέρκελ μπορεί να γίνει γεωγραφική πραγματικότητα. Και τότε στο μέλλον η ΕΕ δεν θα χρηματοδοτεί μόνο την παραμονή προσφύγων στην Τουρκία, αλλά κι αυτών που θα ζουν στην κατεχόμενη από την Τουρκία ζώνη στη βόρεια Συρία. Κι αυτό όμως είναι «καυτή πατάτα», γιατί η Άγκυρα προφανώς σχεδιάζει τον εποικισμό αραβόφωνων Σύρων σε περιοχές που πριν κυριαρχούσαν Κούρδοι». Η ίδια συμφωνία προβλέπει επίσης την παροχή νέων δισεκατομμυρίων ευρώ στην Άγκυρα για την περίθαλψη των προσφύγων στην Τουρκία και εκείνων που θα εγκατασταθούν στα «κατεχόμενα» της Βόρειας Συρίας.
Το ότι η νέα συμφωνία έχει εύθραυστο χαρακτήρα, όπως υπαινίχθηκε ο Σεϊλού, καταφαίνεται και από τα στρατιωτικά αδιέξοδα που αντιμετωπίζει η Τουρκία στη Βόρεια Συρία (όπως και σε άλλες περιοχές που παρεμβαίνει ο τουρκικός στρατός, όπως στη Λιβύη). Αυτά εντείνουν τις τριβές της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και κατά ακολουθία τη ροπή της να καταφεύγει σε πολιτικούς εκβιασμούς. Ιδιαίτερα ορατό έγινε αυτό στις αρχές Μαρτίου στα ελληνοτουρκικά σύνορα, όταν η Άγκυρα μετάφερε εκεί χιλιάδες πρόσφυγες, με στόχο να εκμαιεύσει από τις Βρυξέλλες πολιτικά οφέλη. Οι τελευταίοι, όπως έγινε αμέσως αντιληπτό από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης (και επιβεβαιώθηκε λίγο αργότερα από τη γερμανική μυστική υπηρεσία πληροφοριών BND) είχαν πάρει το δρόμο προς την Ελλάδα υπό την καθοδήγηση του τουρκικού στρατού. Η απόσυρσή τους από εκεί συνέβη αμέσως μετά την ικανοποίηση των αξιώσεων της Άγκυρας – η επίκληση της πανδημίας του κορωνοϊού, που, ειρήσθω εν παρόδω, είχε ξεσπάσει εβδομάδες νωρίτερα, είχε προφανώς προσχηματικό χαρακτήρα.
Η «μήτρα» κάθε εκβιασμού ήταν και παραμένει όμως αναμφίβολα η αρχική συμφωνία της ΕΕ με την Τουρκία, που στηριζόμενη στο δόγμα «χρήματα από την ΕΕ έναντι φύλαξης των ευρωπαϊκών συνόρων από τουρκικά στρατεύματα», δίνει τη δυνατότητα στην Άγκυρα να εκβιάζει κατά το δοκούν είτε με πλημμελή, είτε με πλήρη παραμέληση αυτής της φύλαξης.

Επ’ ωφελεία της ΕΕ

Από τη «βρώμικη» αυτή συμφωνία (βρώμικη επειδή γίνεται εις βάρος των προσφύγων) επωφελείται βέβαια πρωτίστως η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Τουρκία, παρά τους εκβιασμούς της, βγαίνει συνολικά «αδικημένη» από αυτήν. Κι αυτό για τους εξής λόγους:
• Η Άγκυρα έχει διαθέσει από το 2014 μέχρι σήμερα (έτσι τουλάχιστον ισχυρίζεται ο Ερντογάν) 40 και πλέον δισεκατομμύρια ευρώ για την περίθαλψη των προσφύγων. Αυτό αποτελεί ένα πολλαπλάσιο της «βοήθειας» που συνεισφέρει η ΕΕ.
• Η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας προέβλεπε την παροχή έξη δισεκατομμυρίων ευρώ στην Άγκυρα για το διάστημα 4 ετών – από τον Μάρτιο του 2016 έως τον Αύγουστο του 2020. Μέχρι τον Αύγουστο του 2019, η ΕΕ είχε καταβάλει 3,2 δισ., ενώ είχε προγραμματισθεί η καταβολή άλλων 1,2 δισ. Μόνο που από τον Αύγουστο του 2019 είχε διακοπεί εντελώς η εκταμίευσή τους. Η «εργαλειοποίηση» των προσφύγων το Μάρτιο του 2020 στα ελληνοτουρκικά σύνορα αποτέλεσε έτσι μια προειδοποιητική βολή προς τις Βρυξέλλες, να πάψει να αθετεί τις υποχρεώσεις της.
• Για την επόμενη τριετία η Τουρκία απαιτεί την καταβολή άλλων έξη δισ., που, αν κρίνει κανείς από τις δηλώσεις της Μέρκελ πιθανότατα θα τα πάρει – όπως πήρε και την υποστήριξη για την εγκατάσταση προσφύγων στη Βόρεια Συρία.
Εκείνο που δεν κατάφερε να πάρει όμως είναι η ουσιαστική επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το τελευταίο «πονάει» εμφανώς την τουρκική ηγεσία περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Κι αυτό, αν κρίνει κανείς από τα λόγια του Σουλεϊμάν Σοϊλού, θα γίνει στο μέλλον πηγή πολύ περισσότερων απρόβλεπτων τουρκικών αντιδράσεων – καθιστώντας έτσι ουσιαστικά τη νέα συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας σε ζόμπι, ζωντανό νεκρό.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet