Στο τέλος της θητείας της η Ανγκέλα Μέρκελ βρέθηκε αντιμέτωπη με μια δοκιμασία που κανείς δε μπορούσε να φανταστεί. Η πανδημία του κορωνοϊού δοκιμάζει τόσο τις αντοχές της γερμανικής οικονομίας, όσο και την ίδια τη συνοχή της ΕΕ. Και αν στο πρώτο πεδίο η στρατηγική της φαίνεται να της εξασφαλίζει την επιδοκιμασία των συμπολιτών της, στο ευρωπαϊκό «παρκέ» αποδεικνύεται για μια ακόμα φορά ότι η Ευρώπη ποτέ δεν αποτέλεσε προτεραιότητα της πολιτικής της.

Του Δημήτρη Σμυρναίου

Αν το καλοσκεφτεί κανείς η κυρίαρχη στρατηγική, που επέλεξαν οι περισσότερες χώρες του πλανήτη για να αντιμετωπίσουν τον κορωνοϊό ταιριάζει γάντι στην ψυχοσύνθεση της Ανγκέλα Μέρκελ. Την αρχική αμηχανία και αναποφασιστικότητα διαδέχτηκαν μέτρα που χαρακτηρίστηκαν «πρωτοφανή, αλλά αποφασιστικά», για να ακολουθήσει μετά η φάση της παρατήρησης και αναμονής των εξελίξεων, μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο και να καθοριστούν οι επόμενες κινήσεις. Η καγκελάριος της Γερμανίας, που είχε το πλεονέκτημα να μπορεί λόγω του ομοσπονδιακού χαρακτήρα της χώρας να αφήσει τη λήψη των πρώτων άμεσων μέτρων στο επίπεδο των τοπικών κυβερνήσεων, τοποθετήθηκε για πρώτη φορά με το διάγγελμά της μόλις στις 18 Μαρτίου. Ως τότε, είχε αποφύγει να μιλήσει για το θέμα, αφήνοντας στο προσκήνιο τον υπουργό Υγείας Γιένς Σπαν. Όταν σχημάτισε μια εικόνα για το πρόβλημα δεν επιστράτευσε όρους όπως «πόλεμος» και «αόρατος εχθρός» και προσπάθησε να πάρει από την αρχή το ρόλο της φωνής της λογικής και της μετριοπάθειας. Σήμερα, συνεχίζει να συνιστά ψυχραιμία και να προειδοποιεί για τον κίνδυνο βιαστικών αποφάσεων, ζητώντας από τους συμπολίτες της να κάνουν υπομονή και να δείξουν εμπιστοσύνη στην επιστημονική κοινότητα και στις αρχές και αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο για μικρά και προσεκτικά βήματα χαλάρωσης. Η τακτική αυτή φαίνεται να εμπνέει εμπιστοσύνη και να ικανοποιεί το κοινό αίσθημα. Άλλωστε, όπως έχουν δείξει οι δημοσκοπήσεις σε μια σειρά από χώρες, οι πολίτες σε περιόδους πρωτοφανών κρίσεων τείνουν να στοιχίζονται πίσω από τους κυβερνήτες, αφήνοντας στην άκρη την διάθεση για κριτική και γκρίνιες.

Λιγότερες απώλειες

Η Γερμανία απέδειξε τις τελευταίες εβδομάδες ότι είναι η χώρα που έχει ουσιαστικά ωφεληθεί περισσότερο από όλες τις άλλες από τα χρόνια της οικονομικής κρίσης και της λιτότητας. Το σύστημα υγείας της αποδείχτηκε, παρά τις όποιες αδυναμίες του, και παρά το «ξεζούμισμα» για το οποίο παραπονούνται πολλοί εργαζόμενοι του τομέα, ότι έχει παραμείνει πολύ πιο στιβαρό από εκείνα των χωρών που χτυπήθηκαν από τα μνημόνια. Ήταν σε θέση να ανταποκριθεί πολύ πιο γρήγορα στην έκτακτη αυτή κατάσταση. Το γεγονός ότι η χώρα παρουσιάζει σήμερα μεγάλο αριθμό κρουσμάτων, αλλά συγκριτικά μικρότερο αριθμό θανάτων εξηγείται από πολλούς επιστήμονες και από το γεγονός ότι μπόρεσε να προχωρήσει πολύ πιο άμεσα σε εκτεταμένα τεστ και να προσφέρει γρηγορότερα θεραπεία σε όσους είχαν μολυνθεί. Έτσι, σήμερα οι μέσος Γερμανός αισθάνεται πολύ πιο ασφαλής από άλλους Ευρωπαίους και δηλώνει ικανοποιημένος και από τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε την κατάσταση η καγκελάριος και οι υπουργοί της. Ενάμιση χρόνο πριν από την προβλεπόμενη λήξη της θητείας της, η κυρία Μέρκελ μοιάζει να ξανακερδίζει την εμπιστοσύνη των συμπατριωτών της να ξαναγίνεται «φάρος στην καταιγίδα» και πολλοί λένε ότι τελικά αυτή η κρίση θα τη βοηθήσει να εγκαταλείψει την πολιτική σκηνή με την εικόνα, που είχε στις καλύτερες περιόδους της θητείας της. Ως «η μητερούλα του έθνους». Αυτό θα εξαρτηθεί βεβαίως και από τις εξελίξεις των επομένων μηνών, τόσο σε υγειονομικό, όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Πάντως και στο θέμα της οικονομίας το βλέμμα της μοιάζει πολύ περισσότερο προσανατολισμένο στην διατήρηση μιας επιτυχημένης «Ανγκέλας εσωτερικού», παρά μιας «Μέρκελ εξωτερικού».

Πρώτα οι δικές μας επιχειρήσεις

Η πολιτική της κυβέρνησης του Βερολίνου ήταν από την πρώτη στιγμή στοχευμένη στο να προστατεύσει τα συμφέροντα παραδοσιακών γερμανικών κολοσσών σε όλους τους τομείς της οικονομίας από τη βιομηχανία και τις τράπεζες μέχρι την ενέργεια, τις μεταφορές και τον τουρισμό. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες εκπονήθηκαν γενναιόδωρα σχέδια στήριξης ακόμα και εξαγοράς γερμανικών επιχειρήσεων, έτσι ώστε αυτές να μπορέσουν να παραμείνουν ζωντανές και να είναι σε θέση να επανεκκινήσουν την «επόμενη μέρα» από καλύτερη θέση σε σχέση με αναταγωνιστές τους από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η αεροπορική εταιρία Lufthansa, ο ενεργειακός κολοσσός RWE, η μια εκ των μεγαλύτερων παγκοσμίως στον τουριστικό τομέα TUI είναι μόνο μερικές από τις επιχειρήσεις που στηρίχθηκαν και συνεχίζουν να στηρίζονται, πολλές φορές και πίσω από την πλάτη των διαφόρων ευρωπαϊκών οργάνων ελέγχου του ανταγωνισμού, ενώ το ίδιο ισχύει και για λιγότερο γνωστές και μεσαίου μεγέθους παραδοσιακές γερμανικές επιχειρήσεις. Φυσικά και αυτή η στάση ενισχύει ακόμα περισσότερο το προφίλ της «Ανγκέλας εσωτερικού».
Την ίδια στιγμή, όμως, που οι Γερμανοί εμφανίζονται να αγνοούν κανόνες ανταγωνισμού και να αδιαφορούν για τις προβλέψεις του συμφώνου σταθερότητας για τους ίδιους, εμφανίζονται ιδιαίτερα τυπολάτρες σε ό,τι αφορά τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, αρνούμενοι να αποδεχτούν την οποιαδήποτε ιδέα θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως αμοιβαιοποίηση του χρέους. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η στάση τους για το θέμα του κορωνο-ομολόγου, όπου φυσικά είχαν την αμέριστη βοήθεια παραδοσιακών συμμάχων τους που έπαιξαν το ρόλο του μπροστάρη, όπως η Ολλανδία και η Αυστρία.
Όποιος συμβιβασμός και αν υπάρξει τελικά σχετικά με τις άμεσες συνέπειες της πανδημίας και τις μεθόδους αντιμετώπισής της είναι σίγουρο ότι η «Μέρκελ εξωτερικού» δεν θα συμφωνήσει σε μεσοπρόθεσμα μέτρα, που θα βλέπουν την ανόρθωση των οικονομιών της ευρωζώνης ως ένα ενιαίο εγχείρημα.
Η στάση της αυτή απευθύνεται στο θυμικό της μεγάλης μάζας των αναγνωστών της Bild, αλλά όχι μόνο. Ενας σχολιαστής της συντηρητικής «ντι Βελτ» την καλούσε στα μέσα της εβδομάδας να παραμείνει ανυποχώρητη στο θέμα των κορωνο-ομολόγων και να εκμεταλλευτεί τη διστακτικότητα των Γάλλων να έρθουν σε σύγκρουση μαζί της. Στα όρια της χυδαιότητας το σχετικό άρθρο έφτανε να ισχυριστεί ότι οι εγκέφαλοι της ιταλικής μαφίας περιμένουν τον πακτωλό χρημάτων από τις Βρυξέλλες για να κάνουν χρυσές δουλειές.
Φυσικά υπάρχουν και άλλες φωνές τόσο από δημοσιογράφους όσο και από οικονομολόγους που προειδοποιούν για την εγωιστική και κοντόφθαλμη αυτή στάση. Όπως έγραψε χαρακτηριστικά ένας από αυτούς, η στάση τους σε επιστημονική αναλογία θα σήμαινε ότι κάποιοι γερμανοί και ολλανδοί επιστήμονες προσπαθούν κρυφά -και χωρίς να μοιράζονται τις έρευνές τους- να ανακαλύψουν ένα εμβόλιο, που θα κρατούσαν μόνο για τον εαυτό τους. Και αν αυτό θεωρείται από την κοινή γνώμη ανήθικο, το ίδιο ανήθικο θα έπρεπε να θεωρείται κανονικά και το να προσπαθούν κάποιες χώρες να βγουν αλώβητες από την κρίση αφήνοντας πίσω τους άλλες κατεστραμμένες οικονομικά.
Όλα αυτά δεν επηρεάζουν την αρχική στρατηγική. Είναι χαρακτηριστικό ότι και ο τρόπος που κατευθύνεται η ενημέρωση και ο δημόσιος διάλογος μοιάζει να στοχεύει στην αναίρεση της ιδέας της αλληλεγγύης προς τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Όταν αρχικά ακούστηκε η ιδέα για κορωνο-ομόλογο το κυρίαρχο αφήγημα ήταν ότι θα πρέπει να περιμένουμε τις εξελίξεις αφού είναι πιθανό «η Γερμανία να δοκιμαστεί όπως η Ιταλία». Άρα πώς να βοηθήσεις όταν υποφέρεις και εσύ ο ίδιος. Όταν στην συνέχεια διαφάνηκε ότι οι γερμανικές πόλεις δεν θα ζήσουν δράματα σαν εκείνα των ιταλικών άρχισε να συζητιέται το σενάριο για σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων από τα τέλη Απριλίου, για να παρουσιαστεί στην κοινή γνώμη η εικόνα μιας «προσωρινής θύελλας», που σιγά σιγά εξασθενεί, οπότε μπορούμε λίγο έως πολύ να γυρίσουμε στα παλιά, χωρίς να χρειαστεί να αναθεωρήσουμε τους ευρωπαϊκούς κανόνες και να συζητήσουμε για «καινοτόμα χρηματοπιστωτικά εργαλεία», όπως πρότειναν ορισμένοι εταίροι...
Τα σενάρια αυτά βεβαίως παραβλέπουν πολλούς αστάθμητους παράγοντες. Αλλά η ουσία τους είναι μια: η γερμανική οικονομική και πολιτική ελίτ δεν έχει καμιά διάθεση να μοιραστεί τα προβλήματα των άλλων Ευρωπαίων, χωρίς βεβαίως να φτάνει να χρησιμοποιεί το λεξιλόγιο του Ολλανδού υπουργού Οικονομικών, που εμμέσως κατηγόρησε τις χώρες του Νότου για τα δεινά τους, επειδή δεν έκαναν μεταρρυθμίσεις.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet