Της Βιβής Κεφαλά

Είθισται οι κρίσεις να δημιουργούν ανατροπές παγιωμένων καταστάσεων, αντιλήψεων, τρόπων κοινωνικής οργάνωσης και οικονομικής λειτουργίας, που συχνά έχουν εξαιρετικά οδυνηρά –και μακροχρόνια- αποτελέσματα στην κοινωνία. Ταυτόχρονα, οι κρίσεις έχουν δομικές αιτίες, πράγμα που σημαίνει ότι υπήρχαν σφάλματα, παραλείψεις ή και παραμόρφωση του μοντέλου στα πλαίσια του οποίου λειτουργούσε η πληττόμενη χώρα, όπως συνέβη με την χρηματοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ το 2008, με τη φούσκα της αγοράς ακινήτων. Τότε η παρέμβαση της αμερικανικής κυβέρνησης διέσωσε μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, αλλά όχι και την επενδυτική τράπεζα Lehman, η χρεωκοπία της οποίας κατέστησε αναγκαία την παραδοχή ότι αυτό που συμβαίνει, δεν είναι μια διαχειρίσιμη κρίση, εφόσον στις σύγχρονες συνθήκες οικονομικής παγκοσμιοποίησης επηρεαζόταν η διεθνής οικονομία.
Ως εκ τούτου, ισχυρές οικονομικά χώρες, όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία, έλαβαν δραστικά μέτρα για τη διάσωση των τραπεζικών τους συστημάτων, δαπανώντας δισεκατομμύρια δολάρια για τη στήριξη τους, πράγμα που δεν μπορούσαν να κάνουν, διότι δεν τους επιτρεπόταν, οι λιγότερο ισχυρές οικονομικά χώρες, όπως αυτές του ευρωπαϊκού Νότου, στις οποίες επιβλήθηκε εξοντωτική λιτότητα και αυστηρή εποπτεία για την «εξυγίανση των οικονομιών τους». Κατά την περίοδο αυτή, κυριάρχησε -και συνεχίζει να κυριαρχεί- η εμμονική υπεράσπιση της νεοφιλελεύθερης ορθοδοξίας, πλην των άλλων με το περίφημο δόγμα ΤΙΝΑ (There Is No Alternative). Επίσης, υιοθετήθηκαν –και προβλήθηκαν- προδήλως ρατσιστικά στερεότυπα για τους «τεμπέληδες νότιους», που εκμεταλλεύονται τους βόρειους εταίρους τους. Μάλιστα, στην περίπτωση της Ελλάδας έφθασαν ακόμα και να προτείνουν την πώληση της χώρας και του πολιτισμού της, όπως έκανε σε άρθρο της η γερμανική εφημερίδας Bild Zeitung (3/3/2010) με τίτλο: «Πουλήστε τα νησιά σας και την Ακρόπολη μαζί». Το χειρότερο, όμως, ήταν οι προσπάθειες κατασκευής και εσωτερίκευσης μιας συλλογικής ενοχής, στοχοποιώντας όχι μόνο τη δημόσια διοίκηση της χώρας συλλήβδην, αλλά εκάστον / εκάστη εξ ημών με τον ισχυρισμό Πάγκαλου «μαζί τα φάγαμε».
Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μία νέα, πρωτοφανή κρίση, που δεν κάνει διακρίσεις σε ισχυρές και μη οικονομικά χώρες, αυτή της πανδημίας του κορωνοϊού, που ευνοεί την ανάπτυξη νέων θεωριών συνομωσίας, παρουσιάζει όμως κοινά στοιχεία, όσον αφορά την πολιτική και οικονομική αντιμετώπιση της σημερινής πανδημίας με την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Απόκρυψη του προβλήματος

Το πρώτο κοινό στοιχείο είναι η προσπάθεια απόκρυψης της έκτασης του προβλήματος στη Κίνα, ώστε να μην πληγεί η εθνική οικονομία ή και για μην επικρατήσει πανικός. Μόνο όταν δεν ήταν πια δυνατόν να αποκρύπτονται οι μαζικοί θάνατοι και τα διαρκώς αυξανόμενα κρούσματα, τότε ανακοινώθηκε το πρόβλημα και άρχισαν να λαμβάνονται μέτρα. Αυτό άρκεσε στον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ για να στοχοποιήσει την Κίνα, από την οποία ζήτησε να καταβάλει αποζημιώσεις (!), ενώ κατηγόρησε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ότι τηρεί φιλοκινεζική στάση, παρότι η Κίνα είναι υπαίτια της πανδημίας. Μάλιστα, απείλησε στις 7 Απριλίου ότι οι ΗΠΑ θα αναστείλουν την οικονομική τους συνεισφορά στον ΠΟΥ. Παρά το γεγονός ότι λίγο αργότερα φάνηκε να υπαναχωρεί, ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ ήταν αρνητικός στην υιοθέτηση της καραντίνας και της διακοπής της λειτουργίας εργασιακών χώρων, διότι αυτό «θα έβλαπτε την οικονομία του έθνους.» Επίσης, κατηγόρησε ευθέως τη γενική επιθεωρήτρια του υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ ότι κινούμενη από πολιτική αντιπαλότητα, συνέταξε έναν «ψευδή φάκελο» σχετικά με τις ελλείψεις των αμερικανικών νοσοκομείων, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά της πανδημίας του κορωνοϊού.

Εμμονή στη νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία

Δεύτερο κοινό στοιχείο αποτελεί η εμμονή στη νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία και το χάσμα μεταξύ Βορρά και Νότου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που παρατηρήθηκε στις μαραθώνιες συνεδριάσεις των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εδώ η Γερμανία, υποστηριζόμενη κυρίως από την Ολλανδία, την Αυστρία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία, απέρριψαν κάθε συζήτηση για κοινή αντιμετώπιση των έκτακτων και πραγματικών αναγκών που υπάρχουν για την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στα δραματικά αυξανόμενα κρούσματα, με το επιχείρημα (;) ότι οι πληττόμενες χώρες θα έπρεπε να είχαν προβλέψει! Φυσικά ούτε λόγος να επιμεριστεί το -βραχυπρόθεσμο έστω- οικονομικό κόστος από το αναγκαστικό κλείσιμο επιχειρήσεων και καταστημάτων, την απώλεια εισοδήματος και –πάνω απ’ όλα- τη διαφαινόμενη απώλεια εκατομμυρίων θέσεων εργασίας. Και σε αυτήν την περίπτωση, χρησιμοποιήθηκαν, τουλάχιστον προσβλητικά, στερεότυπα, όμως αυτή τη φορά δεν στοχοποιήθηκε η Ελλάδα, αλλά η Ιταλία. Έτσι, στις 9 Απριλίου η γερμανική εφημερίδα Die Welt έγραψε ότι «η ιταλική μαφία αδημονεί να λεηλατήσει την οικονομική βοήθεια που ζητάει η Ρώμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να αντιμετωπίσει τον αντίκτυπο της πανδημίας του κορωνοϊού».
Εν τέλει, αυτό που αποφασίστηκε στη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης στις 9 Απριλίου δεν ήταν βοήθεια, στήριξη και αλληλεγγύη, αλλά περιορισμένα δάνεια με «ευνοϊκούς όρους», ενώ «το ζήτημα της διαγραφής χρεών δεν αποτελεί θέμα συζήτησης προς το παρόν», σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό, όμως, σημαίνει αφενός ότι θα χαθούν εκατομμύρια θέσεις εργασίας, αφού πολλές μικρές επιχειρήσεις μπορεί να μην επαναλειτουργήσουν και αφετέρου ότι θα κυριαρχήσει η κατ’ αποκοπήν εργασία από το σπίτι, με την ανάλογη, προφανώς, μείωση αποδοχών. Κυρίως όμως, σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί σειρά πτωχεύσεων από τις λιγότερο ισχυρές –και ήδη καταχρεωμένες- χώρες της ΕΕ, πράγμα που δεν μπορεί παρά να έχει βαρύτατες επιπτώσεις και στις υπόλοιπες, ενώ ήδη πλανάται το φάσμα ενός παγκόσμιου οικονομικού κραχ.

Στοχοποίηση κοινωνικών ομάδων

Το τρίτο κοινό στοιχείο είναι η στοχοποίηση ομάδων. Εδώ δεν πρόκειται για «ανίκανη, άχρηστη και παρασιτική δημόσια διοίκηση». Πρόκειται για ετερόκλητες ομάδες, κοινό χαρακτηριστικό των οποίων αποτελεί η μη συμμόρφωση τους στην «κανονικότητα», όπως οι γκέι, οι πρόσφυγες - μετανάστες, οι Ρομά ή οι άστεγοι. Όσον αφορά την πρώτη ομάδα, υπάρχει η κωμικοτραγική δήλωση του ισραηλινού υπουργού Υγείας –υπερορθόδοξου Εβραίου- ότι ο κορωνοϊός είναι η τιμωρία του Θεού στους γκέι. Μία εβδομάδα αργότερα, διαγνώστηκε και ο ίδιος θετικός στον κορωνοϊό. Οι πρόσφυγες – μετανάστες αποτελούσαν μόνιμο ερέθισμα εκδήλωσης ρατσιστικών και νεοφασιστικών αντιλήψεων, που με την πανδημία έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, καθώς πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν τον άμεσο επαναπατρισμό τους, χωρίς καν να τους δοθεί η δυνατότητα κατάθεσης αίτησης χορήγησης ασύλου, πράγμα που αντίκειται σε όλα τα σχετικά διεθνή νομικά κείμενα και τις πολιτικές αποφάσεις της ΕΕ. Οι Ρομά, που ήδη αποτελούν μόνιμο στόχο, θα βρεθούν σε δεινή θέση με την ανακάλυψη πολλαπλών κρουσμάτων σε καταυλισμό τους και αναρωτιέται κανείς, από τη μία πλευρά, πώς θα επιβιώσουν με τα απαγορευτικά μέτρα που θα τους επιβληθούν για να ανακοπεί η μετάδοση του ιού και, από την άλλη, πώς και ποια θα είναι η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που θα τους παρασχεθεί. Τέλος, μένουν οι άστεγοι, για τους οποίους η επιταγή «μένουμε σπίτι», απλώς δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Παρά ταύτα, αστυνομικοί επέβαλαν πρόστιμα σε αστέγους στην Θεσσαλονίκη –και αλλού- «για άσκοπη μετακίνηση» (sic!).
Όπως προκύπτει, η πανδημία δεν απειλεί μόνο ανθρώπινες ζωές, η απώλεια των οποίων αντιμετωπίζεται με τον ανατριχιαστικό ωφελιμισμό της «ανοσίας της αγέλης». Απειλεί την κοινωνική συνοχή, αλλά και το ίδιο το μέλλον της εργασίας για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον πλανήτη, που ήδη εργάζονται σε άθλιες συνθήκες και με χαμηλές αποδοχές, και φυσικά την κατάργηση κάθε εργατικού δικαιώματος με βάση το δόγμα ΤΙΝΑ. Έτσι, η πανδημία μπορεί να αποτελέσει το εφαλτήριο για την επιβολή μιας νέας, ακόμα πιο ζοφερής, οικονομικής και πολιτικής τάξης πραγμάτων.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet