Πώς μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνηση που αυτός στηρίζει να ξεπεράσουν την αναδίπλωση




Διαβάζοντας τη δήλωση μελών της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ με την οποία ζητούν να συνέλθει το όργανο και να απορρίψει τη συμφωνία που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση στις 12 του μηνός, μου ήρθε στο νου μια διατύπωση του Γκιόργκι Λούκατς, με την οποία ο ούγγρος επαναστάτης φιλόσοφος θέλησε να δείξει παραστατικά τη διαφορά του ιδεαλισμού από τον υλισμό. Ο ιδεαλιστής, λέει ο Λούκατς, θέλοντας να διασχίσει μια λεωφόρο ταχείας κυκλοφορίας έχει μια ιδέα για το αν περνούν αυτοκίνητα. Ο υλιστής, συμπληρώνω εγώ, τα μετράει. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο θεωρώ τη διατύπωση που περιέχει η δήλωση των μελών της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ: «Η συμφωνία δεν είναι συμβατή με τις ιδέες και τις αρχές της Αριστεράς» ιδεαλιστική μπαλαφάρα. Αν, όμως, τα μέλη του ανώτατου οργάνου του κόμματος έχουν μόνο αυτό να προσφέρουν, η σύνθεσή του είναι προβληματική.

Το πρόβλημα με τον υλισμό, τον ιστορικό υλισμό, τον οποίο ο Μαρξ συχνά αποκαλούσε ιστορικό ρεαλισμό, είναι ότι μπορεί να εκχυδαϊστεί. Ο εκχυδαϊσμός είναι χαρακτηριστικός για την εξέλιξη των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, αλλά και για το σύγχρονο νεοφιλελευθερισμό: πρόκειται για τη θεωρία του μονόδρομου, δηλαδή το επιχείρημα ότι στο σύγχρονο κόσμο δεν υπάρχει άλλος τρόπος για την ευημερία από τον ασύδοτο καπιταλισμό, επιχείρημα που ακυρώνει την επιχείρηση της χειραφέτησης του ανθρώπου. Είναι προφανές ότι πίσω από αυτό το επιχείρημα δεν υπάρχουν ιδέες, αλλά χειροπιαστά συμφέροντα, κέρδη. Άλλωστε και η ίδια η χειραφέτηση δεν είναι «ιδέα» ή «ιδανικό», αλλά πόθος του καταπιεσμένου ανθρώπου που διατρέχει την ιστορία του γένους μας – δηλαδή κι αυτός χειροπιαστό συμφέρον. Επειδή, λοιπόν, ελλοχεύει ο κίνδυνος του εκχυδαϊσμού, ο επαναστατικός δρόμος είναι, όπως έλεγε ο Λένιν, «ένα πολύ στενό μονοπάτι», στο οποίο χρειάζεται να σκέφτεσαι κάθε βήμα, διαφορετικά θα πέσεις. Αυτό σημαίνει ότι όντως υπάρχουν μονόδρομοι. Είναι αναγκαίοι χειρισμοί που χρειάζεται να τους αναστοχαστείς, να τους εντάξεις στο σχέδιό σου, ακόμα και αν είναι αντίθετοι με αυτό, να εμφυτεύσεις στα αποτελέσματά τους στοιχεία από το μέλλον όσο πιο μη αναστρέψιμα γίνεται. Ακόμα και όταν οι περιστάσεις ακυρώνουν σχέδιά σου, χρειάζεται να βρεις αντίμετρα. Διαφορετικά ενσωματώνεσαι.

Ο κίνδυνος του μνημονιακού κόμματος

Στην περίπτωσή μας, ο κίνδυνος είναι, μετά τη συμφωνία της 12ης Ιουλίου, να μετασχηματιστεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε «μνημονιακό κόμμα». Αυτή είναι η επιδίωξη της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εγχώριων υποστηρικτών της, αφού είδαν ότι στη σημερινή Ελλάδα δεν υπάρχει άλλο κόμμα ικανό να αναλάβει την πολιτική ηγεσία στη χώρα. Δυστυχώς, η ηγετική θέση του ΣΥΡΙΖΑ εκφράζεται ως ηγετική θέση του προέδρου του. «Δυστυχώς», όχι επειδή ο Τσίπρας δεν αναδείχτηκε με το σπαθί του σε λαϊκό ηγέτη – κάθε άλλο –, αλλά επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα του Τσίπρα, δεν μπόρεσε μέχρι σήμερα να αναδειχθεί σε ηγετική δύναμη της κοινωνίας που σκέφτεται και δρα συλλογικά. Εξ αυτού εκπορεύεται ο κίνδυνος να εξαντληθεί η προσπάθεια της κυβέρνησης σε χειρισμούς – γιατί κυβερνήσεις πρέπει να χειρίζονται – χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό και να διολισθήσει έτσι σε διαχειριστή μνημονίων. Η κυβέρνηση, λοιπόν, έχει να χειριστεί ένα μνημόνιο που, αυτό απέδειξε η συζήτηση μέχρι τώρα, η υπογραφή του ήταν αναγκαίος χειρισμός. Η άλλη λύση θα ήταν (εφόσον η έξοδος από την Ευρωζώνη στις παρούσες συνθήκες αποδεικνύεται καταστροφική) η ψευτοπερήφανη έξοδος από την ευθύνη, δηλαδή η παραίτηση της κυβέρνησης και η εγκατάλειψη των ανθρώπων των λαϊκών τάξεων στο αδυσώπητο έλεος εκείνων που αυτοί οι άνθρωποι έδιωξαν με την ψήφο τους στα τέλη Ιανουαρίου και τόσο υπερήφανα, αληθινά υπερήφανα, τους αντιστάθηκαν στο δημοψήφισμα. Αυτό το ηθικό δίλημμα έπρεπε να έχουν σκεφτεί όσοι επικαλούνται τις «αρχές της Αριστεράς». Πάλι ο Λένιν: «Όσοι επικαλούνται διαρκώς τις αρχές τους, αυτοί δεν έχουν αρχές».
Η μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ σε μνημονιακό κόμμα θα άρχιζε τη στιγμή που θα προσπαθούσε να «πουλήσει» την υποχώρηση στον εκβιασμό ως επιτυχία. Αυτό δεν το έκανε η κυβέρνηση. Ήταν ίσως η πρώτη κυβέρνηση του ελληνικού κράτους που διαρκώς κρατούσε το λαό ενήμερο και που ευθαρσώς τον ενημέρωσε ότι είναι υποχρεωμένη να παρεκκλίνει από όσα είχε πει, γιατί εξαναγκάστηκε από τις περιστάσεις, δηλαδή από τις υπέρτερες δυνάμεις του αντιπάλου.

Οι επιδιώξεις των αντιπάλων

Η προσπάθεια των αντιπάλων να σύρουν τον ΣΥΡΙΖΑ στο δικό τους μνημονιακό στρατόπεδο έχει πολλές όψεις. Είναι η επιδίωξη να εμφανιστούν τα στελέχη του ως εξίσου βρόμικοι άνθρωποι όπως το παλιό καθεστώς^ είναι η προσφορά βοήθειας από τα αστικά κόμματα με στελέχη και συμβουλές^ είναι η κυβέρνηση «εθνικής ενότητας»^ είναι οι απειλές ότι η αντιπολίτευση θα ψηφίσει μεν όσα συνεπάγεται η συμφωνία, αλλά με όρους: όταν, ας πούμε, λέει ο δελφίνος Μητσοτάκης «μην τολμήσετε να φέρετε το νόμο για την Παιδεία, γιατί θα ρίξουμε την κυβέρνηση». Είναι εμφανές ότι από το εξωτερικό πρώτη επιλογή για συνεργάτης του ΣΥΡΙΖΑ είναι το «Ποτάμι», ο επικεφαλής του οποίου βομβαρδίζει την κυβέρνηση (ορθότερα: τον πρωθυπουργό) με προτάσεις συνεργασίας, εφόσον, βέβαια, ο Τσίπρας απαρνηθεί το κόμμα του. Αλλά και οι άλλοι δεν πάνε πίσω: οι επίδοξοι πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας αναζητούν με ταξίδια στις Βρυξέλλες το χρίσμα, ώστε να κερδίσουν πόντους στον εσωκομματικό διαγκωνισμό ως εγγυητές μιας «ευρωπαϊκής στροφής» του Τσίπρα.
Αυτές τις επιδιώξεις τις ενισχύει, κατά τη γνώμη μου, η αυτάρεσκη αποστασιοποίηση μελών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ και η άρνηση στήριξης στην κυβέρνηση. Διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο απομονώνεται ο πρωθυπουργός, από τη μια, και, από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ χάνει την ικανότητα να κάνει πολιτική.

Ενότητα και στρατηγική επεξεργασία

Υπό αυτές τις συνθήκες και με δεδομένη την ανεπάρκεια της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ, τόσο από την άποψη της δομής της όσο και από την άποψη της σύνθεσής της, χρειάζονται μέτρα. Χρειάζεται πρώτα από όλα να αποκατασταθεί πολύ γρήγορα η ενότητα. Ένας από τους πρωτεργάτες της προσπάθειας για την ενότητα της Αριστεράς υπενθύμιζε προχθές τις ατελείωτες συζητήσεις τα πρώτα χρόνια μέχρι να βρεθεί λύση. Ας γίνει αυτό και τώρα. Δεν μπορεί όμως να γίνει, αν δεν αναγνωριστεί ως αφετηρία το υλικό αποτέλεσμα της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ και της κυβέρνησης που αυτός στηρίζει. Να διορθωθούν χίλια δυο, αλλά το αναντίστρεπτο δεν αντιστρέφεται. Όσοι και όσες δεν θέλουν ή δεν μπορούν (αν και ποτέ δεν κατάλαβα πώς ένας λαϊκός αγωνιστής επικαλείται απέναντι στο κόμμα του την προσωπική του συνείδηση), ας κάνουν προσώρας ένα βήμα πίσω. Το δεύτερο που χρειάζεται είναι ένα κομματικό κέντρο στρατηγικής επεξεργασίας. Πώς μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνηση που αυτός στηρίζει να ξεπεράσουν την αναδίπλωση, από ποιους δρόμους και με ποια μέσα; Τι θα πει υπ’ αυτές τις συνθήκες παραγωγική, περιβαλλοντική και κοινωνική ανασυγκρότηση; Πώς μπορούν να εμπλακούν σε αυτή τη δουλειά, σαν νέες Διεθνείς Ταξιαρχίες δίχως ντουφέκια, οι χιλιάδες άνθρωποι από όλον τον κόσμο, κυρίως από την Ευρώπη που προσφέρουν τη βοήθειά τους, καμιά φορά ψώνια, αλλά οι περισσότεροι με γνώσεις, ικανότητες και ενθουσιασμό; Πώς θα βαθύνει η συζήτηση για την ένωση της Ευρώπης και το μέλλον της και για την κεντρική θέση σε αυτό της Ελλάδας, συζήτηση που ο ΣΥΡΙΖΑ έβαλε στο αυλάκι, πώς θα εξαπλωθεί και πέρα από την Αριστερά σε σοσιαλδημοκράτες και πράσινους και στα συνδικάτα και στα κινήματα και στις εκκλησίες ακόμα; Αυτή θα έπρεπε να είναι η δουλειά της Κεντρικής Επιτροπής, αλλά αυτή δεν μπορεί να την κάνει. Επομένως χρειάζεται να την αναλάβουν άλλοι. Και, τέλος, χρειάζεται ένα οργανωτικό κέντρο που βέβαια θα διεκπεραιώνει, αλλά προπάντων θα κινητοποιεί, θα οργανώνει τη συζήτηση, ώστε το κόμμα να σκέφτεται συλλογικά. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μόνο θα μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ να αποφύγει όσα απεργάζονται εις βάρος του και να μη γίνει μια εντιμότερη επανέκδοση του παλιού καθεστώτος, ένα μνημονιακό κόμμα σαν αυτά που γνωρίσαμε.
Σε μια δύσκολη στιγμή της ρώσικης επανάστασης, ο Λένιν απευθύνθηκε σε όλους τους έντιμους ανθρώπους: «Τώρα ήρθε η στιγμή για κάθε έντιμο άνθρωπο να συμπαρασταθεί στο κόμμα». Αυτό συμβαίνει στην Ελλάδα σήμερα. Μόνο που ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται να αποδείξει ότι έχει δικαίωμα να ζητήσει αυτή τη συμπαράσταση «κάθε έντιμου ανθρώπου».


Θόδωρος Παρασκευόπουλος
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet