Σειρά επιλογών από καρατομήσεις, απευθείας  αναθέσεις μέχρι και τον αποκλεισμό των ΑΜΕΑ από την Ακρόπολη εκθέτουν την ηγεσία του ΥΠΠΟ

Δύσκολο για μια εβδομαδιαία εφημερίδα να καλύψει το πολιτιστικό ρεπορτάζ επί κυβέρνησης Μητσοτάκη και επί υπουργίας Μενδώνη. Ξεκινάς τη Δευτέρα με τρία θέματα και την Πέμπτη έχουν προκύψει άλλα τρία. Η πρώην γενική γραμματέας και νυν υπουργός όχι μόνο δεν αφήνει την τωρινή θητεία της να περάσει απαρατήρητη αλλά αναδεικνύει τη συμβολή της και κατά τις προηγούμενες δεκαετίες. Αυτό για το οποίο κατά κύριο λόγο διακρίνεται είναι η ανικανότητα και η ανακολουθία. Αν και επιδίδεται συχνά σε επικοινωνιακές τακτικές, αυτό που τελικά επιτυγχάνει είναι να υπογραμμίζει εμφατικότερα τα δύο παραπάνω χαρακτηριστικά της. Ο συλλογικός τρόπος λειτουργίας δεν είναι ψηλά στις προτεραιότητές της, επιλογή που την αφήνει εκτεθειμένη πολύ συχνά.

Αυτή η εβδομάδα ξεκίνησε με την ολική αντιδημοκρατική αποψίλωση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Ο τελευταίος εναπομείνας από όσους διαφώνησαν με την υπουργό –επί της απόσπασης και μεταφοράς αρχαιοτήτων στο σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης και στο Δέλτα του Φαλήρου–, κ. Βλάσης Κουμούσης, καρατομήθηκε από τη σύνθεση του ΚΑΣ. Είχαν προηγηθεί η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Τζένη Βελένη και η γενική διευθύντρια Αναστηλώσεων, Μουσείων και Τεχνικών Έργων Αμαλία Ανδρουλιδάκη, αφού η υπουργός τροποποίησε τον αρχαιολογικό νόμο χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα τις διατάξεις του επιτελικού κράτους. Όπως επισημαίνει και η τέως γγ του ΥΠΠΟ, Μαρία Βλαζάκη, σε δήλωσή της στην «Εποχή» (βλ. Σοκ στην αρχαιολογική κοινότητα), «η διατύπωση διαφορετικής άποψης είναι στοιχείο αναπόφευκτο στον ελεύθερο διάλογο, εκφράζει τη δημοκρατικότητα και καταξιώνει ένα συμβούλιο». Διότι φαίνεται ότι ούτε τη μειοψηφούσα διαφορετική γνώμη δεν ανέχεται η υπουργός. Επιδιώκει πάση θυσία την ομοφωνία της σιωπής.
Η συνέχεια της εβδομάδας επεφύλασσε επιβεβαίωση όσων επέμεναν να κρίνουμε τα επιμέρους μέτρα που ανακοινώθηκαν, στις 7 Μαΐου, στο πλαίσιο του πακέτου «στήριξης» του πολιτισμού και των εργαζομένων του, και από το πώς και αν θα υλοποιηθούν. Πιο συγκεκριμένα, η υπουργός είχε τότε εξαγγείλει τη χρηματοδότηση 200 μικρών πολιτιστικών δρώμενων, σε αρχαιολογικούς χώρους σε όλη τη χώρα, με 2 εκατ. ευρώ –ποσό ούτως ή άλλως εξαιρετικά περιορισμένο– σε συνεργασία με τους εποπτευόμενους φορείς. Ενώ εποπτευόμενοι φορείς ήταν στη φάση κατάθεσης των προτάσεων τους, η υπουργός προχώρησε σε απευθείας αναθέσεις περιορισμένων έργων σε συγκεκριμένους εποπτευόμενους οργανισμούς. Με άμεσες συνέπειες αφενός «η υλοποίηση να γίνεται όχι με ανοιχτή πρόσκληση ενδιαφέροντος αλλά με απευθείας αναθέσεις από τους ίδιους τους οργανισμούς, σε μια εποχή που το αίτημα της διαφάνειας είναι πιο επιτακτικό από ποτέ», πρακτική «που αναπαράγει πλήρως τα εργασιακά προβλήματα και τις χρόνιες παθογένειες», και αποκλείει τη «συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων στο παραγόμενο “ανεξάρτητο” πολιτιστικό προϊόν», όπως επισημαίνει σε επιστολή διαμαρτυρίας η Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος και Ακροάματος. Αφετέρου το διαφημισμένο από την υπουργό επιχείρημα, για παροχή εργασίας σε όσο το δυνατό περισσότερους εργαζόμενους –εντελώς ψευδώς ισχυρίστηκε ότι το ποσοστό εργαζομένων από την ελεύθερη αγορά θα ανέρχεται σε 91%–, να ακυρώνεται εν τοις πράγμασι, αφού πολλά από τα έργα των απευθείας αναθέσεων στελεχώνονται από μόνιμους υπαλλήλους των εποπτευόμενων φορέων. Τα Σωματεία Ελλήνων Δημιουργών Μέτρον, Άσμα 450, Ελλήνων Τραγουδιστών και ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Διοργανωτών Εκδηλώσεων, σε κοινή επιστολή διαμαρτυρίας, χαρακτηρίζουν την εξέλιξη αυτή «εξωφρενική» και «αυταρχική» και ζητούν «την πλήρη ακύρωση και τη σε νέα υγιή βάση αναθεώρηση της». Επίσης, προτρέπουν «όλους τους συναδέλφους που συμμετέχουν στις καλλιτεχνικές δράσεις που “αποφάσισε και διέταξε” το ΥΠΠΟ, να στηρίξουν το αυτονόητο και να σταθούν στο πλευρό όλων των δημιουργών και ερμηνευτών». Επιπλέον, το απόλυτο έλλειμμα συνεννόησης με ΟΤΑ έχει ως αποτέλεσμα την αφαίρεση της πρωτοβουλίας από τοπικούς εποπτευόμενους φορείς, όπως τα ΔΗΠΕΘΕ, αφού το ΥΠΠΟ με την επιβολή που επέλεξε καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών και της ζήτησης, ενώ ακυρώνει μεγάλο μέρος των προσφερόμενων ημερομηνιών και δυνατοτήτων για εκδηλώσεις σε αρχαιολογικούς χώρους. Ψιλά γράμματα όμως όλα αυτά στη σελίδα του δόγματος «αποφασίζομεν και διατάσσομεν».

Το ξύλινο ικρίωμα στο βόρειο τείχος του βράχου της Ακρόπολης, το οποίο επέφερε την παρέμβαση εισαγγελέα.

Μαζί με την εβδομάδα που προχωρά, μεγαλώνει και το επαίσχυντο των εξελίξεων, αφού για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια η Ακρόπολη, που άνοιξε για επισκέπτες στις 18 Μαΐου, δεν είναι προσβάσιμη για ΑΜΕΑ και δεν θα είναι για πολλούς μήνες. Το χρονικό είναι εύγλωττο: το αναβατόριο ΑΜΕΑ της Ακρόπολης εγκαταστάθηκε το 2004, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων, με γγ του ΥΠΠΟ τη νυν υπουργό, ήταν εργοταξιακό, δεν χωρούσε φορείο και απαιτούσε τη λειτουργία μιας επιπλέον ειδικής πλατφόρμας για την πρόσβαση των ΑΜΕΑ. Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε δρομολογήσει τη συνολική αντικατάσταση του παλιού συστήματος (πλατφόρμας και αναβατορίου) από ανελκυστήρα πλαγίας, με προγραμματισμό ο φάκελος να εξεταστεί στο ΚΑΣ το πρώτο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου 2019, ώστε να λειτουργεί τον Απρίλιο 2020. Λόγω στενών δημοσιονομικών περιθωρίων είχε δρομολογηθεί η αυτοχρηματοδότηση του έργου από τα έσοδα του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων. Στην ουσία δηλαδή η σημερινή υπουργός βρήκε ένα έτοιμο σχέδιο για την αντικατάσταση του παλιού κοστοβόρου και με συνεχείς διακοπές λειτουργίας αναβατορίου. Πώς επέλεξε να προχωρήσει; Με χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση και με σειρά άστοχων και επικίνδυνων χειρισμών, με τελευταίο παράδειγμα, μεταξύ αυτών την τοποθέτηση ξύλινου ικριώματος στο βόρειο τείχος του βράχου της Ακρόπολης, το οποίο επέφερε την παρέμβαση εισαγγελέα, καθώς ο Σύνδεσμος Επαγγελματιών Ικριωμάτων Ελλάδος (Σ.ΕΠ.Ι.Ε.) κατέθεσε, στις 27 Μαΐου, έγγραφη αναφορά με ολόκληρο το ιστορικό της υπόθεσης που διήρκησε πάνω από 20 ημέρες και 5 ντοκουμέντα, το οποίο ανοίγει κύκλο διερεύνησης ευθυνών για την παράνομη κατασκευή και την παραβίαση των μέτρων ασφαλείας. Για να μην ξεχνάμε την αντιδημοκρατική ραχοκοκαλιά των πράξεων και των παραλείψεων της υπουργού, που έτσι κι αλλιώς βρίσκεται πίσω και από το ζήτημα του αναβατορίου αφού στις επιλογές της δεν αξιοποίησε κανένα συλλογικό όργανο, να σημειώσουμε ότι κλιμάκιο βουλευτών και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ πήγε στην Ακρόπολη για αυτοψία και του απαγορεύτηκε η είσοδος στο χώρο, αν και είχε ενημερωθεί η αρμόδια υπηρεσία τις προηγούμενες ημέρες και παρόλο που δύο ημέρες πριν είχε πραγματοποιήσει αυτοψία η βουλευτής του ΜέΡΑ 25, Σοφία Σακοράφα.
Και η τελεία δεν μπαίνει εδώ, ανέκυψε και θέμα νομοσχεδίου για το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων, που ανακοινώθηκε στο υπουργικό συμβούλιο, για το οποίο αναμένουμε να διαπιστώσουμε στην πράξη αν πρόκειται να διασφαλίζει τα σημαντικά βήματα που έγιναν επί της προηγούμενης κυβέρνησης και κυρίως το δημόσιο χαρακτήρα του. Για μαντέψτε, θα τον διασφαλίζει;

Ζωή Γεωργούλα

***



Σοκ στην αρχαιολογική κοινότητα

Της Μαρίας Βλαζάκη*

Μετά την απομάκρυνση, τον μήνα Μάρτιο, των δύο Γενικών Διευθυντριών Αρχαιοτήτων και Αναστήλωσης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο με τροποποίηση του αρχαιολογικού νόμου χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα τις διατάξεις του επιτελικού κράτους, ήρθε η στιγμή της απομάκρυνσης και για τον Βλάση Κουμούση, καθηγητή δομοστατικής στο ΕΜΠ, όλων δηλαδή των μελών που μειοψήφησαν σε σοβαρά θέματα προστασίας των αρχαιοτήτων και διατήρησης τους κατά χώραν (αρχαιότητες σταθμού Βενιζέλου, Δεσμώτες Φαλήρου). Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει σοκ στην αρχαιολογική κοινότητα.
Στις 25 Μαΐου ανακοινώθηκε η νέα σύνθεση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Στην πραγματικότητα, η υπουργός Πολιτισμού επανατοποθέτησε σχεδόν όλα τα μέλη που η ίδια είχε ήδη τοποθετήσει από τον Αύγουστο 2019 και εξής. Χωρίς, όμως, αιτιολογία και σε αντίθεση με τους άλλους, παλαιούς συνοδοιπόρους του στο ΚΑΣ, αφαιρέθηκε το όνομά του Βλάση Κουμούση από τη νέα σύνθεση του Συμβουλίου. Για τον επιστήμονα και άνθρωπο Κουμούση, μόνο καλά λόγια έχουν να πουν τα μέλη της επιστημονικής κοινότητας: για το κύρος, την επιστημονική γνώση του, την ειλικρίνεια, την ηρεμία, τη σύνεση, την αυτοκυριαρχία, το ήθος του. Άριστος επιστήμονας και άνθρωπος. Ποιος ο λόγος να απομακρυνθεί από το ΚΑΣ; Επειδή με το θάρρος της γνώμης του μειοψήφησε σε κρίσιμα θέματα που έφεραν ανατροπές;
Δεν έχει ασφαλώς συνειδητοποιήσει η νυν πολιτική ηγεσία ότι η ομοφωνία στα Συμβούλια και δη στα Ανώτατα, που σταθερά επικαλείται ο σημερινός Πρόεδρος του ΚΑΣ, δεν είναι απαραίτητα το ζητούμενο σε ένα επιστημονικό συμβούλιο. Ούτε σημαίνει ότι με την ομοφωνία, καταρρίπτεται οιαδήποτε προσφυγή στο ΣτΕ. Εξάλλου οι περισσότερες αποφάσεις του ΣτΕ λαμβάνονται κατά πλειοψηφία. Απεναντίας, μια μειοψηφία αναδεικνύει τον επιστημονικό χαρακτήρα του Οργάνου και κατοχυρώνει την αμεροληψία και τον πλουραλισμό. Το ΚΑΣ είναι το ανώτατο επιστημονικό συμβούλιο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και σε ένα τέτοιο συμβούλιο συναντώνται και συγκρούονται διαφορετικές απόψεις που συγκλίνουν σε μία γνωμοδότηση, η οποία λαμβάνεται είτε ομόφωνα είτε κατά πλειοψηφία. Η διατύπωση διαφορετικής άποψης είναι στοιχείο αναπόφευκτο στον ελεύθερο διάλογο, εκφράζει τη δημοκρατικότητα και καταξιώνει ένα συμβούλιο.
Η απομάκρυνση του Βλάση Κουμούση από το ΚΑΣ, που τόσο τιμούσε και αγαπούσε, είναι βέβαιο ότι δεν δυσφημεί τον ίδιο. Αντιθέτως, το γεγονός αυτό, φαίνεται ότι προκαλεί στενοχώρια και ανησυχία σε όσους συναδέλφους του συμπορεύτηκαν μαζί του όλα αυτά τα χρόνια στο Συμβούλιο και οι οποίοι, σε αντίθεση με αυτόν, παραμένουν ως αρεστοί.

* Aρχαιολόγος, τέως γενική γραμματέας υπουργείου Πολιτισμού.
Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτισμός )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet