Συνέντευξη με τον σέρβο φιλόσοφο Αλεκσάνταρ Μάτκοβιτς

Τη συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης

Πώς βλέπεις τα πράγματα ενόψει των εκλογών της 21ης Ιουνίου;

Ο νυν πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς,, και το κυβερνών κόμμα, το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα, θα κερδίσουν. Δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό. Είναι πολύ εδραιωμένοι στην εγχώρια πολιτική ζωή και ισχυροί στις διεθνείς σχέσεις: για παράδειγμα, ο Βούτσιτς αυτοαποκαλείται ο «νέος αδελφός» της Κίνας στα Βαλκάνια, ένας ρόλος που πρόκειται να γίνει ακόμη πιο σημαντικός, ενώ ταυτόχρονα είναι και φίλος του Τραμπ o οποίος θέλει οι διαπραγματεύσεις για το Κοσσυφοπέδιο να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους. Ο Βούτσιτς θα πρέπει να κάνει πολλές συναλλαγές πριν από αυτό με την Ευρωπαϊκή Ένωση και με τους ντόπιους εθνικιστές, αλλά είναι πολύ σημαντικός παράγοντας στην περιοχή για να μείνει έξω από το κέντρο των διαπραγματεύσεων με αυτές τις συντηρητικές δυνάμεις.

Πώς ερμηνεύεις την μεγάλη αποδοχή που έχει ο Βούτσιτς από την σερβική κοινωνία;

Εσωτερικά το κόμμα του ελέγχει τις κρίσιμες θέσεις του δημόσιου τομέα, πράγμα που σημαίνει ότι έχει τα μέσα για να εκβιάσει, ως συνήθως, τους εκλογείς. Προς το παρόν το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα έχει μια σταθερή επιρροή στην κοινωνία. Βέβαια, εάν ο Βούτσιτς επιθυμεί να αναγνωρίσει το Κοσσυφοπέδιο ως κράτος και να δημιουργήσει ένα γενικό προηγούμενο στην σερβική πολιτική, θα πρέπει να αντιμετωπίσει την εθνικιστική ακροδεξιά, την μία από τις δύο πτέρυγες του κυβερνώντος κόμματος, η άλλη είναι φιλοευρωπαϊκή, αλλά αυτό θα έρθει μετά τις εκλογές.

Πώς είναι το πολιτικό σκηνικό μια εβδομάδα πριν από τις εκλογές;

Η κυβέρνηση άλλαξε τον εκλογικό νόμο για να κατακερματίσει την αντιπολίτευση. Έτσι, μείωσε το όριο για την είσοδο στη Βουλή από 5% σε 3%, που σημαίνει ότι αν ψηφίσουν 3.000.000 άνθρωποι θα χρειαστούν μόνο 90.000 ψήφοι για να μπει κάποιο κόμμα στο Κοινοβούλιο, αντί για 150.000. Αυτό μπορεί να φαίνεται καλό για τα μικρότερα κόμματα, αλλά μεταφράζεται επίσης σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό μεταξύ τους και εμποδίζει την ενοποίησή τους. Και μέχρι στιγμής έχει ενισχύει τις τάσεις αποσύνθεσης μεταξύ της αντιπολίτευσης, η οποία είχε ζητήσει προηγουμένως το μποϊκοτάζ των εκλογών χαρακτηρίζοντάς τις παράνομες, τουλάχιστον ένα μέρος αυτής όπως το εθνικιστικό κόμμα Dveri με τις ορθόδοξες χριστιανικές πεποιθήσεις του. Έτσι το Dveri και ένα μέρος της αντιπολίτευσης εξακολουθούν να μποϊκοτάρουν τις εκλογές. Τα υπόλοιπα κόμματα θα προσπαθήσουν να μπουν στο Κοινοβούλιο παρά το γεγονός ότι προηγουμένως είχαν απορρίψει τις εκλογές, όπως το κίνημα «1 από τα 5 εκατομμύρια», που είχε πρωτοστατήσει στις μεγάλες διαμαρτυρίες ενάντια στον Βούτσιτς το 2018 και το 2019 (σημ: οι διαδηλώσεις γίνονταν κάθε Σάββατο για πολλούς μήνες). Τέλος, αυτό που θα μπορούσε να είναι είδηση, είναι ότι ένα μικρό κομμουνιστικό κόμμα που ονομάζεται «Το Νέο Κομμουνιστικό Κόμμα της Γιουγκοσλαβίας», ήθελε να μπει στην εκλογική κούρσα αλλά απέτυχε να συγκεντρώσει τις απαιτούμενες 10.000 υπογραφές, αφού μάζεψε μόνο 360. Είναι μια οργάνωση που δραστηριοποιείται κυρίως μόνη της, χωρίς καμία σχέση με την ευρύτερη αριστερά, και απέτυχε θεαματικά. Επίσης, υπάρχει η απειλή της Leviathan, μιας νεοφασιστικής οργάνωσης που υποτίθεται ότι έχει σκοπό την προστασία των ζώων. Αρχικά η Εκλογική Επιτροπή δεν ενέκρινε την συμμετοχή της στις εκλογές καθώς ξαφνικά παρουσίασε περισσότερες από 4.000 υπογραφές μέσα σε μια νύχτα, κάτι που ήταν πολύ ύποπτο. Όμως την Τρίτη αποφασίστηκε ότι μπορεί να συμμετάσχει, καθώς συγκέντρωσε 10.847 υπογραφές. Δυστυχώς έγινε αυτό που φοβόμουν, το σερβικό κράτος επιτρέπει σε αυτούς τους φασίστες να κατέβουν στις εκλογές.

Tο Dveri και ένα μέρος της αντιπολίτευσης εξακολουθούν να μποϊκοτάρουν τις εκλογές. Τα υπόλοιπα κόμματα θα προσπαθήσουν να μπουν στο Κοινοβούλιο, παρά το γεγονός ότι προηγουμένως είχαν απορρίψει τις εκλογές, όπως το κίνημα «1 από τα 5 εκατομμύρια», που είχε πρωτοστατήσει στις μεγάλες διαμαρτυρίες ενάντια στον Βούτσιτς το 2018 και το 2019.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν κάποιο σαφές πολιτικό σχέδιο;

Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι κανένας από τους ηγέτες της αντιπολίτευσης δεν έχει ένα είδος οικονομικού σχεδίου, ή μια σοβαρή εναλλακτική λύση απέναντι στην παρούσα κατάσταση. Προσπαθούν ως επί το πλείστον να πολεμήσουν τον καπιταλισμό με τον καπιταλισμό, με μια μικρή διαφωνία για τα «ελεύθερα μίντια». Είναι αφόρητο να τους βλέπουμε για περισσότερο από 3 χρόνια να μην μπορούν να καταλήξουν σε ένα σχέδιο. Το καλύτερο που κατάφεραν να κάνουν ήταν ένα είδος «κοινωνικού συμβολαίου» μεταξύ των ίδιων και του λαού, που το μοίρασαν στους δρόμους του Βελιγραδίου για να το υπογράψουν οι περαστικοί. Ήταν πολύ αξιολύπητο, το λιγότερο. Από τώρα αγωνίζονται ανοιχτά μόνο για την εξουσία, και για τους περισσότερους ανθρώπους μοιάζουν με ηθοποιοί στην σκηνή, αφού αγνοούν αυτά που συμβαίνουν στην καθημερινή ζωή της κοινωνίας.

Ποια είναι σήμερα η κατάσταση της σερβικής διανόησης;

Αυτό το σημαντικό ερώτημα περιστρέφεται γύρω από το Ινστιτούτο Φιλοσοφίας και Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, όπου εργάστηκα για 6 χρόνια (2014 - 2020). Αυτό το κρατικό Ινστιτούτο έπρεπε να συμπεριλάβει νέα μέλη στην εκτελεστική του επιτροπή, αλλά η πρώην διοίκησή του, συμπεριλαμβανομένου του πρώην διευθυντή Πέταρ Μπόγιανιτς, δεν κατάφερε να καταλήξει σε συμφωνία με την κυβέρνηση, κάτι που είναι μια κοινή πρακτική στην Σερβία, παρόλο που, σύμφωνα με το νόμο, η σερβική κυβέρνηση ορίζει άμεσα τόσο τον διευθυντή όσο και όλα τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου. Οι τριβές μεταξύ της διοίκησης και της κυβέρνησης κλιμακώθηκαν, και ο Μπόγιανιτς χρησιμοποίησε εγχώρια και διεθνή μέσα ενημέρωσης, ενόψει των εκλογών, προκειμένου να συγκεντρώσει υποστήριξη για την «υπεράσπιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας» στην Σερβία. Η Τζούντιθ Μπάτλερ, ο Φράνσις Φουκουγιάμα, και πολλοί άλλοι γνωστοί θεωρητικοί υπέγραψαν μια ανακοίνωση υπέρ του Ινστιτούτου, ενώ ο Νόαμ Τσόμσκι έστειλε μια επιστολή στον Βούτσιτς. Όμως, όπως όλοι οι μαρξιστές γνωρίζουν, αυτό το Ινστιτούτο ήταν πάντα κοντά στην κυβέρνηση: ο Ζόραν Τζίντζιτς, ο δολοφονημένος πρώην πρωθυπουργός, ο Λιούμπoμιρ Τάντιτς, πατέρας του πρώην προέδρου Μπόρισλαβ Τάντιτς, ο Βόισλαβ Κοστούνιτσα, ακόμα και ο Βόισλαβ Σέσελι, συνεργάστηκαν μαζί του. Όπως επίσης αποδεικνύεται, ο πρώην διευθυντής αντιμετώπιζε δίκες για εμπόριο ενυπόθηκων δανείων και εκφοβισμό πολλών υπαλλήλων του Ινστιτούτου, έχει διασυνδέσεις με την Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και τον στρατό, και έχει δημοσιεύσει άρθρα υπέρ του καταδικασμένου εγκληματία πολέμου Ράντοβαν Κάρατζιτς. Έτσι, η διοίκηση του Ινστιτούτου που είχε προηγούμενους δεσμούς με την κυβέρνηση και το βαθύ κράτος, χρησιμοποίησε τα φιλελεύθερα μέσα ενημέρωσης για να πάρει, ενόψει των εκλογών, μια καλύτερη συμφωνία για μια εκτελεστική επιτροπή στην οποία ήθελε να προεδρεύει. Λίγο αργότερα, το Ινστιτούτο εξασφάλισε τα μέλη της εκτελεστικής επιτροπής που επιθυμούσε, οπότε το θέμα της παρέμβασης στα μέσα ενημέρωσης ήταν «επιτυχημένο».

Από ό,τι κατάλαβα, κάτω από αυτήν την φιλελεύθερη ιδεολογία του τύπου «το κράτος εναντίον της ελεύθερης ακαδημαϊκής κοινότητας», κρυβόταν μια πολύ πιο σκοτεινή πραγματικότητα.

Ναι, και οι περισσότεροι από όσους αντισταθήκαν στη (νεο)φιλελεύθερη διαχείριση, συμπεριλαμβανομένου και εμού, «καθαρίστηκαν». Υπάρχουν αναφορές που δείχνουν ότι εν κρυπτώ απολύθηκαν περίπου 20 άνθρωποι. Απολύθηκα παράνομα τον Ιανουάριο, χωρίς νομικούς λόγους, και αφού προηγουμένως έλαβα απειλές. Η Επιστημονική Ένωση αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας την απόλυση παράνομη, όπως αντέδρασαν επίσης το Υπουργείο Παιδείας καθώς και συνάδελφοι από άλλα Ινστιτούτα. Η υπόθεση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, και είμαι σε επαφή με τους ανθρώπους που «καθαρίστηκαν» από τη φιλελεύθερη ακαδημαϊκή κοινότητα. Κατά την άποψή μου, αυτό αποκάλυψε τόσο τα όρια της «ακαδημαϊκής (αν)ελευθερίας» όσο και τις σχέσεις της με το βαθύ κράτος, που δεν φαίνονται εύκολα. Στα σερβικά μέσα ενημέρωσης υπάρχει η φιλελεύθερη αφήγηση «το κράτος εναντίον της ακαδημαϊκής ελευθερίας», αλλά αν σκάψετε βαθύτερα, θα δείτε ότι υπάρχουν συνδέσεις μεταξύ του ακαδημαϊκού χώρου και του βαθέως κράτους. Κάποιοι από εμάς αναγνωρίζουν σταδιακά την ανάγκη να το εκθέσουν αυτό,  ενώ παράλληλα αγωνιζόμαστε για τα εργασιακά μας δικαιώματα.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet