Από το 2017, το Ουζμπεκιστάν, στην Κεντρική Ασία, ενεργοποίησε μία από τις πλέον φιλόδοξες απόπειρες, στη μετασοβιετική ιστορία, μετάβασης της βαμβακοβιομηχανίας από τη διαχείριση του κράτους στα χέρια ιδιωτών και ξένων επενδυτών. Με αυτή τη φράση ξεκινά άρθρο - ανάλυση του Κρίστιαν Λάσλετ, καθηγητή Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ούλστερ και ερευνητή με στόχο τη διαφθορά και την κλεπτοκρατία στην Κεντρικη Ασία, την Ευρωπη και το Νότιο Ειρηνικό, το οποίο δημοσιεύει το Οpen Democracy. Από τις ιδιότητες του συγγραφέα δικαίως μπορείτε να συμπεράνετε ότι η εναρκτήρια φράση κρύβει περισσότερα από όσα καταρχάς ίσως υποθέσατε. Δημοσιεύουμε τμήμα του άρθρου, το οποίο αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο για την πληθώρα τεκμηριώσεων που περιλαμβάνει [ www.opendemocracy.net/en/odr/for-western-brands-uzbekistans-cotton-privatisation-raises-red-flags ].



Η αναγγελία αυτής της προσπάθειας της κυβέρνησης του Ουζμπεκιστάν ίσως γέννησε σε κάποιους ελπίδες ότι θα αντιμετωπίζονταν επιτέλους οι ευρείες παραβάσεις και καταχρήσεις που ταλανίζουν τους εργαζόμενους στον τομέα βάμβακος της χώρας. Συγκεκριμένα, επί χρόνια παιδιά, δημόσιοι υπάλληλοι, ακόμα και γιατροί, εξαναγκάζονται να δουλεύουν στις βαμβακοφυτείες της χώρας, για να καταφέρει η βιομηχανία βάμβακος να εκπληρώσει τις εξαγωγικές απαιτήσεις του τομέα - κλειδιού για την οικονομία της χώρας.
Η κυβέρνηση δήλωνε ότι προσδοκούσε από το πέρασμα της βιομηχανίας στα χέρια ιδιωτών την τεχνολογική καινοτομία, το επιχειρησιακό άνοιγμα με καλύτερης ποιότητας και μεγαλύτερης αξίας υφάσματα και εν τέλει να μπει ένα τέλος στην καταναγκαστική εργασία. Όμως η ουζμπεκική κυβέρνηση προσδοκούσε και ότι το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης θα έπειθε τους διεθνείς παίκτες του χώρου να αφαιρέσουν τη χώρα από τη μαύρη λίστα για εισαγωγή προϊόντων βαμβακιού, στην οποία συμπεριλαμβανόταν λόγω των παραβιάσεων ανθρωπίνων και εργασιακών δικαιωμάτων. Ωστόσο, με ελάχιστη διαφάνεια και χωρίς ενδελεχή έλεγχο των εταιρικών δικαιούχων, η παράδοση αυτού του τομέα σε ιδιωτικά συμφέροντα εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους, σε ένα διεθνές πλαίσιο όπου οι επώνυμες εταιρείες ειδών ένδυσης εκδηλώνουν όλο και περισσότερο ενδιαφέρον για ακεραιότητα στις εκτεταμένες αλυσίδες εφοδιασμού τους.
Ο κύριος συμμετέχων και δημόσιο πρόσωπο της φιλόδοξης ιδιωτικοποίησης που επιχειρεί η κυβέρνηση ονομάζεται Uztex. Είναι ουζμπεκικός όμιλος που δραστηριοποιείται στο χώρο των υφασμάτων από τη δεκαετία του 1990, οπότε ιδρύθηκε από τον επιχειρηματία Fakhritdin Mamatdjanov και το γιο του Farkhod. Ο «Economist» την περασμένη χρονιά διέκρινε την Uztex στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων βάμβακος, επαινώντας την: «Στο εργοστάσιο της Uztex», έγραφε, «μια χαμογελαστή μοδίστρα κρατά ένα μπλουζάκι με σύνθημα που φαίνεται να ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της βιομηχανίας «Έτοιμος να είμαι διαφορετικός»».
Ωστόσο, εσωτερικά έγγραφα της Uztex, που ερευνήθηκαν στο πλαίσιο μελέτης που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Ούλστερ, σε συνεργασία με το Φόρουμ του Ουζμπεκιστάν για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αφηγούνται μια πιο ενδιαφέρουσα ιστορία. Σειρά από ηλεκτρονικά μηνύματα, τραπεζικά έγγραφα, συμβόλαια και άλλα εταιρικά έγγραφα καταγράφουν ένα μυστικό επιχειρησιακό δίκτυο μεταξύ εταιρειών στο Ουζμπεκιστάν, την Ελβετία και την Αγγλία. Πιο συγκεκριμένα, συμβόλαια μεταξύ του κυρίαρχου στο χώρο ελβετικού ομίλου Rieter και εταιρειών του ομίλου Uztex καταδεικνύουν ότι η Uztex συμφώνησε να αγοράσει μηχανήματα αξίας 84 εκατομμυρίων δολαρίων από τη Rieter, με εξωτερική ανάθεση στη βρετανική εταιρεία Wayrex.
Η Wayrex είναι ένας ελάχιστα γνωστός αγγλικός εμπορικός παίκτης, ο οποίος σύμφωνα με δημόσια έγγραφα και εσωτερικά αρχεία αποτελεί βασικό μέρος της υπεράκτιας εταιρικής δομής της Uztex. Αυτό θέτει ένα ερώτημα: Γιατί μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες κλωστοϋφαντουργίας του Ουζμπεκιστάν να συνάψει σύμβαση εξοπλισμού πολλών εκατομμυρίων δολαρίων με ένα διάσημο ελβετικό προμηθευτή, για να συμφωνήσει στη συνέχεια να αναθέσει αυτή τη μεγάλη αγοραπωλησία σε ένα μικρό βρετανικό υπεράκτιο όχημα που ανήκει στο δικό του όμιλο; Η Uztex και ο ιδιοκτήτης της δεν έχουν απαντήσει στις κλήσεις της έρευνας για κάποιο σχόλιο.
Περαιτέρω έρευνα αποκαλύπτει ότι η Rieter συνδέεται πολλαπλά με την Uztex, πράγμα που υποδεικνύει ότι ήταν σε θέση να γνωρίζει τους πελάτες της και να αναγνωρίσει τους κινδύνους για τυχόν παράνομες διαδρομές. Οι κυκλικές και διασταυρούμενες διαδρομές συνεχίζονται και εμπλέκουν και άλλες εταιρείες, μεγάλους ή μικρότερους παίκτες στο χώρο, με έδρα ευρωπαϊκές χώρες.
Αυτό που χρειάζεται να μείνει στη σκέψη και των μη ειδικών, είναι ότι, αν και η επιχειρησιακή δομή και λειτουργία της Uztex δεν είναι ασυνήθιστη, συστηματική έρευνα που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Ούλστερ, σε συνεργασία με το Φόρουμ του Ουζμπεκιστάν για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, δείχνει ότι ανησυχητικά χαρακτηριστικά υπάρχουν σε στατιστικά σημαντικό ποσοστό των εταιρειών που επέλεξε η κυβέρνηση του Ουζμπεκιστάν για να επωφεληθούν από την προσπάθεια ιδιωτικοποίησης του βαμβακιού.
Μετά το θάνατο του Ισλάμ Karimov το 2016, ο νέος πρόεδρος του Ουζμπεκιστάν Shavkat Mirziyoyev καλλιέργησε την εικόνα ενός εκσυγχρονιστή φιλικού προς τις επιχειρήσεις. Όμως η κυβέρνησή του δεν έχει επιδείξει καμία διάθεση για διαφάνεια και απόδοση ευθυνών σε περιπτώσεις όπως η Uztex.
Η δυναμική επιχειρήσεων, όπως η ιδιωτικοποίηση του βαμβακιού του Ουζμπεκιστάν, θα τίθεται πάντοτε σε κίνδυνο από πρακτικές που ενθαρρύνονται από ένα αδιαφανές πλαίσιο διακυβέρνησης. Επίσης, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με συνένοχη αρμοδιότητα χωρών, όπως η Ελβετία και η Αγγλία, οι οποίες παρέχουν την υποδομή για την κίνηση κεφαλαίων, περιουσιακών στοιχείων και της επιχειρηματικής ελίτ χωρίς, τους απαραίτητους ελέγχους για τον εντοπισμό και τη δίωξη της κατάχρησης.

Απόδοση: Ζωή Γεωργούλα

Η φωτογραφία ανήκει στο Πανεπιστήμιο Ούλστερ και το Φόρουμ του Ουζμπεκιστάν για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet