Οι πολεμικές συγκρούσεις στο Ναγκόρνο - Καραμπάχ, εκτός των άλλων, οδηγούν στην αναδιάταξη των εχθρών και των φίλων των δύο πλευρών. Με γνώμονα τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται το τελευταίο διάστημα, χθεσινοί εχθροί τώρα εμφανίζονται ως σύμμαχοι, και χθεσινοί σύμμαχοι ως εχθροί.

Η Ρωσία προσπαθεί να οδηγήσει τις δύο πλευρές σε κατάπαυση του πυρός και στην επαναφορά του status quo που ίσχυε πριν τη σύγκρουση. Δεν είναι μόνο επειδή είναι γειτονικές χώρες ή ότι είχαν κάποιο κοινό παρελθόν στα πλαίσια της Σοβιετικής Ένωσης. Η Ρωσία είναι μαζί με την Αρμενία στον Οργανισμό για τη συλλογική ασφάλεια και από την άλλη έχει πολύ καλές οικονομικές και στρατιωτικές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν. Επίσης θα πρέπει να συνυπολογιστούν οι όχι και τόσο καλές προσωπικές σχέσεις μεταξύ Βλαντίμιρ Πούτιν και του πρωθυπουργού της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, ενώ υπάρχει συμπάθεια και «χημεία» μεταξύ των προέδρων της Ρωσίας και του Αζερμπαϊτζάν. Το Μπακού αγοράζει ρωσικά οπλικά συστήματα και πληρώνει «τοις μετρητοίς», ενώ το Γιερεβάν με πιστώσεις που του δίνει η Μόσχα. Η αξία των τελευταίων οπλικών συστημάτων που αγόρασε το Αζερμπαϊτζάν από τη Ρωσία ήταν πάνω από 5 δισ. δολάρια.

Στη ρωσική επικράτεια ζουν μόνιμα πάνω από 600.000 Αζέροι. Επίσης, οι Αζέροι συμμετέχουν σε πολλές ρωσικές επιχειρήσεις. Ο πρόεδρος της Λουκόιλ Βαγκίτ Αλεκπέροβ προέρχεται από το Μπακού. Η κεφαλαιοποίηση της εταιρείας το προηγούμενο έτος ήταν πάνω από 67,2 δισ. δολάρια και προσωπική περιουσία του επιχειρηματία ήταν 20,7 δισ. δολάρια. Επίσης, πολλοί Αζέροι είναι μόνιμοι κάτοικοι της Νότιας Ρωσίας στο Νταγκεστάν, όπου αποτελούν το 30% του πληθυσμού στην περιοχή του Ντερμπέντ.

Υπάρχει συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών στον τομέα των υδρογονανθράκων και συμμετέχουν στον ΟΠΕΚ+. Στο φυσικό αέριο υπερισχύουν οι σχέσεις με την Τουρκία. Ο αγωγός ΤΑΝΑΡ την προμηθεύει με 6 δισ. κυβικά ετησίως. Σύντομα από τον αγωγό ΤΑΡ θα περνούν μέσω Τουρκίας προς τις χώρες της ΕΕ 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως (8 δισ. κυβικά στην Ιταλία και από 1 δισ. σε Ελλάδα και Βουλγαρία). Σ’ αυτόν τον τομέα, όμως, και η Ρωσία έχει συμφέροντα μέσω αγωγού από Τουρκία να περνάει το φυσικό αέριο προς τις χώρες της ΕΕ.

Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, από την άλλη, υποστηρίζει ότι η Ρωσία την κατάλληλη στιγμή θα υπερασπιστεί τη χώρα του από την επίθεση που δέχεται από το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία. Το Μπακού και η Άγκυρα δηλώνουν ότι δεν θα υποχωρήσουν αν δεν καταλάβουν το Ναγκόρνο – Καραμπάχ. Δεν είναι σίγουρο ότι η Ρωσία θα ενισχύσει τη στρατιωτική βάση που έχει στην Αρμενία. Μια τέτοια κίνηση θα έβρισκε μεγάλα εμπόδια εκ μέρους της Γεωργίας, η οποία δεν είναι διατεθειμένη να επιτρέψει τη διέλευση από το έδαφός της ρωσικών στρατευμάτων προς την Αρμενία. Η Ρωσία θεωρεί ότι ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, προσπάθησε το τελευταίο διάστημα να αλλάξει την εξωτερική πολιτική της χώρας και να την απομακρύνει από την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, δίνοντας κυρίαρχο ρόλο στις ΗΠΑ. Αυτό οδήγησε με μαθηματική ακρίβεια στην επιδείνωση των σχέσεων με τη Μόσχα, την Τεχεράνη και το Μπακού.

 

Το Ισραήλ είναι με το Αζερμπαϊτζάν;

 

Η Αρμενία ανακάλεσε τον πρεσβευτή της στο Τελ-Αβίβ και αιτία σύμφωνα με πηγές από το Γιερεβάν ήταν μη επανδρωμένα drones, τα οποία έκαναν μεγάλη ζημιά στα αρμενικά άρματα μάχης. Οι δύο χώρες είχαν συνάψει διπλωματικές σχέσεις από το 1992, αλλά πρεσβείες άνοιξαν στις 18 Σεπτεμβρίου 2020. Ο αρμένιος πρέσβης έμεινε στο Ισραήλ μόνο δύο βδομάδες, μέχρι την 1η Οκτωβρίου. Γιατί το Ισραήλ συνεργάζεται με το Αζερμπαϊτζάν που υποκινείται από τον κύριο εχθρό του την Τουρκία; Οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών αναπτύσσονται ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Το Τελ-Αβίβ εξοπλίζει το Μπακού με μη επανδρωμένα drones, συστήματα πυραύλων, χειροβομβίδες και στρατιωτική τεχνολογία. Το Μπακού τροφοδοτεί το Τελ-Αβίβ με το 40% του πετρελαίου που χρησιμοποιεί.

 

Με ποιον είναι το Ιράν;

 

Το Ιράν είναι το μοναδικό κράτος στον κόσμο που συνορεύει και με την Αρμενία και με το Αζερμπαϊτζάν και με το Ναγκόρνο - Καραμπάχ. Πριν το 1928 και την ένταξή του σημερινού Αζερμπαϊτζάν στη σοβιετική επικράτεια αποτελούσε τμήμα του Ιράν. Υπολογίζεται ότι οι Αζέροι σήμερα αποτελούν περίπου το 30% του πληθυσμού του σημερινού Ιράν. Είναι, δηλαδή, περισσότεροι απ’ ό,τι στο ίδιο το Αζερμπαϊτζάν.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν πολύπλευρες σχέσεις μεταξύ Τεχεράνης και Γιερεβάν. Από την εποχή του αγιατολάχ Χομεϊνί αναπτύχθηκαν στενές οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Τα τελευταία χρόνια σχεδίασαν από κοινού έργα στρατηγικής σημασίας, όπως η κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής, η δημιουργία μεγάλου διυλιστηρίου στα σύνορα, η τρίτη γραμμή μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης, το τράνζιτ ιρανικού φυσικού αερίου από το έδαφος της Αρμενίας κ.ά.

Για τους παραπάνω λόγους το Ιράν κρατάει μια ιδιαίτερα προσεκτική στάση, αν και έχει κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιήθηκε το έδαφός του για την προμήθεια οπλικών συστημάτων προς την Αρμενία. Η θέση του μοιάζει με τη θέση της Ρωσίας. Προτείνουν διαπραγματεύσεις, κατάπαυση του πυρός και τερματισμό των συγκρούσεων και δεν σκέφτονται προς το παρόν να πάρουν ανοιχτά το μέρος της μιας ή της άλλης πλευράς. Η Τεχεράνη επίσης θεωρεί ότι η ομάδα του Μινσκ με την συμπροεδρία των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Γαλλίας δεν μπορεί να οδηγήσει στον τερματισμό της αντιπαράθεσης και προτείνει να δημιουργηθεί νέα ομάδα μεσολάβησης που την ονομάζει «3 + 3», δηλαδή Ρωσία, Ιράν, Τουρκία συν τις τρεις γειτονικές χώρες του Καυκάσου Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία.

 

Η Τουρκία επιμένει

 

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιμένει ότι δεν πρέπει να γίνει κατάπαυση του πυρός και ότι αυτή η σύρραξη θα πρέπει να τερματιστεί μόνο με νίκη του Αζερμπαϊτζάν. Η Τουρκία είναι η μοναδική χώρα που υποστηρίζει ανοιχτά τη μία πλευρά. Πολιτικοί παρατηρητές θεωρούν ότι η Άγκυρα έχει ανάγκη από μια νίκη στην εξωτερική πολιτική, για να αντισταθμίσει συνεχείς ήττες των τελευταίων ετών. Στην Αίγυπτο οι φιλότουρκοι «Αδελφοί Μουσουλμάνοι» ανατράπηκαν από τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο οποίος είναι αντίθετος με τα σχέδια της Τουρκίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και στη Σομαλία συνεχίζουν να πολεμούν «όλοι εναντίον όλων».

Στο Ιράκ που ήταν η πρώτη «έξοδος του Ερντογάν με σκοπό να αναχαιτίσει τους Κούρδους, οι τελευταίοι απέκτησαν ευρεία αυτονομία. Τί έγινε, όμως, με την εμπλοκή της Τουρκίας στη Λιβύη και τη Συρία; Τον περασμένο Μάιο υποστήριξε τον επικεφαλής της λιβυκής «Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας» Φαγιέζ αλ Σαράζ, που τώρα αποχωρεί κάτω από έντονες πιέσεις. Η Τουρκία κατόρθωσε να δημιουργήσει ελεγχόμενη ζώνη στη Βόρεια Συρία. Στο Ιντλίμπ, όμως, δεν κατόρθωσε να κρατήσει τον έλεγχο μετά από επίθεση του στρατού του Μπασάρ αλ Ασαντ, αν και είχε συμφωνήσει γι’ αυτό με τη Μόσχα και την Τεχεράνη. Επίσης ο Ερντογάν έχει να αντιμετωπίσει προβλήματα στο εσωτερικό. Το «οικονομικό θαύμα» φαίνεται να ξεφτίζει από τον υψηλό πληθωρισμό, ενώ ο τουρισμός πλήττεται από την πανδημία του κορονοϊού. Υπό αυτές τις συνθήκες, αντικειμενικά βολεύει τον τούρκο πρόεδρο ο πόλεμος στο Ναγκόρνο - Καραμπάχ, ο οποίος μπορεί να αποπροσανατολίσει τους στρατιωτικούς από τις ήττες στα εξωτερικά μέτωπα και τον πληθυσμό από τα οικονομικά προβλήματα. Θα τον βόλευε ακόμη και μια αποχώρηση των Αρμενίων από τις περιοχές γύρω από το Ναγκόρνο - Καραμπάχ. Μια ενδεχόμενη νίκη του Αζερμπαϊτζάν θα ενίσχυε τη θέση της Τουρκίας που θα εμφανιζόταν ότι απομάκρυνε τους τουρκόφωνους του Νότιου Καυκάσου, έστω κι αν είναι σιίτες, από την επιρροή της Ρωσίας και του Ιράν. Ταυτόχρονα, θα άνοιγε το δρόμο προς τις χώρες με τουρκογενείς πληθυσμούς της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, κάτι που επιδίωξε στο παρελθόν χωρίς επιτυχία.

Πρόσφατα άρθρα ( Μέση Ανατολή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet