Ποτέ άλλοτε στο δυτικό κόσμο η κουλτούρα, ο πολιτισμός, δεν αποτέλεσαν ένα τόσο σημαντικό εργαλείο και ιδεολογικό όπλο για την έκφραση μιας πολιτικής εξουσίας όσο στη ναζιστική Γερμανία. Στη ναζιστική Γερμανία είχαμε μια διπλή διεργασία από τους εθνικιστές Ναζί πολύ πριν έρθουν στην εξουσία: Τη διαμόρφωση μιας «εθνικής» κουλτούρας, επίσημης, καθαρής, γερμανικής και την ταυτόχρονη απόρριψη όλων των πολιτιστικών-καλλιτεχνικών τάσεων και εκφράσεων που κρίνονταν παρακμιακά, επικίνδυνα, αντι-γερμανικά. Σε όλη την περίοδο της ναζιστικής κυριαρχίας είχαμε μια σαφή διαμάχη ανάμεσα σε μια «τέχνη Ναζί» και σε μια «εκφυλισμένη τέχνη». Καμία πτυχή της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής δεν διέφευγε από τη φασιστική ιδεολογία. Ολα τα αισθητικά και καλλιτεχνικά μέσα-εργαλεία έπρεπε να συμβάλουν στην επιβολή της στο σύνολο του κοινωνικού σώματος: από τη φωτογραφία μέχρι τη γλυπτική, τον κινηματόγραφο, το θέατρο, την ζωγραφική τα εικονογραφημένα περιοδικά και, βέβαια, τη μουσική και τα τραγούδια. Όλα τα πολιτιστικά προϊόντα έπρεπε να τεθούν στην υπηρεσία του τελικού σκοπού που δεν ήταν άλλος από τη δημιουργία του Νέου Ανθρώπου, του Νέου Κόσμου, της Νέας Τάξης πραγμάτων. Στις 13 Μαρτίου του 1933 η χιτλερική κυβέρνηση δημιούργησε το περίφημο Υπουργείο Πληροφόρησης και Προπαγάνδας που αποδείχτηκε πεδίο δόξης λαμπρό για τον Γκέμπελς. Το Κακό διεκδικούσε μια περίοπτη θέση στο καλλιτεχνικό πολιτιστικό στερέωμα για να αντεπιτεθεί σε ό,τι εκείνο θεωρούσε κακό. Βιβλία καίγονται και ολόκληρα μουσεία απογυμνώνονται από συλλογές έργων ζωγραφικής του Πικάσο, του Σαγκάλ, του Ματίς, του Βαν Γκογκ και πολλών άλλων. Η «εκφυλισμένη» τέχνη αποσύρεται ταχύτατα από τη δημόσια σκηνή και οι παρακμιακοί καλλιτέχνες είτε εγκαταλείπουν τη ναζιστική Γερμανία είτε παραμένουν και εξοντώνονται αργότερα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή αναγκάζονται να συμβιβαστούν.

Το 1938 διοργανώνεται στο Ντίσελντορφ μια έκθεση αφιερωμένη στην εκφυλισμένη-παρακμιακή μουσική. Εκεί γίνεται σαφές ότι για τους ναζιστές η μουσική είχε ένα στόχο: να θεραπεύσει τη γερμανική ψυχή. Αυτό σήμαινε κάθαρση, απομάκρυνση, σβήσιμο όλων των ξένων επιρροών. Η τζαζ (νέγρικη μουσική), όπως και οι Εβραίοι συνθέτες και τραγουδοποιοί, ρίχνονται στην πυρά.
Αυτή την πλευρά, την κουλτούρα και την αισθητική αντίληψη των νεοναζί ομάδων θελήσαμε, μεταξύ άλλων, να διερευνήσουμε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Myplace «Μνήμη, Νεολαία, Πολιτιστική κληρονομιά και κοινωνικοπολιτική συμμετοχή» (2011-2015) στο οποίο συμμετείχαν 13 Πανεπιστημιακά ιδρύματα με συντονιστή το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ. Ένα τμήμα αυτής της έρευνας που υλοποιήθηκε από το Πάντειο Πανεπιστήμιο (1200 ερωτηματολόγια, πάνω από 60 συνεντεύξεις, ομάδες εστίασης και διαγενεακές συνεντεύξεις) αφορούσε στη συλλογή και ανάλυση υλικού από το Youtube, το blog του «Mετώπου Νεολαίας» (antepithessi.gr) της Χρυσής Αυγής και την έκδοση για την White Power μουσική με τίτλο Blood and Honor Hellas σχετικά με τη νεολαιίστικη υποκουλτούρα και τη μουσική δράση της Χρυσής Αυγής. Ευχαριστώ και από εδώ όλες και όλους τουςς/τις συνεργάτες μου σε αυτή την έρευνα.
Οι νεοναζί ομάδες που δημιουργήθηκαν και άνθισαν στην περίοδο της πρόσφατης οικονομικής κρίσης σε ολόκληρη την Ευρώπη χρησιμοποίησαν τη μουσική ως ένα εργαλείο απολύτως ταυτισμένο με την ιδεολογία τους και τους στόχους τους. Για τη Χρυσή Αυγή οι μουσικές ομάδες που δημιουργήθηκαν από πολύ νωρίς (το Blood and Honor Hellas εμφανίζεται το 1999, ενώ στο εξωτερικό η διεθνής Blood and Honor είχε ήδη δράση από τις δεκαετίες 70-80) ήταν δράση βαρύνουσας σημασίας, ένας ακτιβισμός πλάι στα συσσίτια «μόνο για Ελληνες», στις εθελοντικές αιμοδοσίες, στις κατασκηνώσεις, στα γήπεδα, στα γυμναστήρια και στην προπαγανδιστική μηχανή που είχε στηθεί έξω και μέσα στα σχολεία.
Στόχος πρωταρχικός η νεολαία. Διότι όπως έγραφε στο περιοδικό «Αντεπίθεση» ένας από τους ηγέτες της Χρυσής Αυγής μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2012 στις οποίες η Χρυσή Αυγή ερχόταν δεύτερο κόμμα στην ηλικιακή ομάδα 18-24 ετών: «Σας πήραμε τη νεολαία, σας πήραμε το μέλλον».
Στο τμήμα νεολαίας της Χρυσής Αυγής, όπως εμφανιζόταν στο Διαδίκτυο, υπήρχε μια ολόκληρη περιοχή αφιερωμένη στη γνωστή White Power Μουσική. Εδώ έβρισκε κάποιος νέα και πληροφορίες από το παγκόσμιο ακροδεξιό μουσικό στερέωμα: από την Ιταλία και τη Γαλλία, την Πολωνία, την Αυστρία, το Ηνωμένο Βασίλειο, μέχρι τη Νέα Ζηλανδία. Εδώ αναπαράγονταν οι πληροφορίες για τις ελληνικές ακροδεξιές μπάντες, τις συναυλίες τους, τα πάρτι, τις εκδηλώσεις. Εδώ έβρισκε κανείς αφιερώματα στον Ian Stuart Donaldson, τον ιδρυτή της διεθνούς οργάνωσης Blood and Honor, μέλος της θρυλικής μπάντας Skrewdriver, για τη συμβολή του στη δημιουργία της white power music.
Σε ένα κείμενο από την ιστοσελίδα τους με τίτλο «Η μουσική μας» διαβάζαμε χαρακτηριστικά ότι «η μουσική δεν είναι για μας ένας τρόπος διασκέδασης όπως για τους άλλους ανθρώπους. Είναι το μέσο διάδοσης των ιδεών και αξιών μας, είναι τρόπος ζωής». Προφανώς εννοούσαν των εθνικιστικών, ρατσιστικών, αυταρχικών και στρατοκρατικών αξιών τους.
Ακούστε μερικούς στίχους από το Τραγούδι της Χρυσής Αυγής:
Χρυσαυγίτες στο δρόμο περνάνε
Με βήμα γοργό στιβαρό
Σημαίες στα χέρια κρατάνε
Για ένα σκοπό ιερό εν-δυό (δις)/
Για μία Ελλάδα μεγάλη
Για μία πατρίδα τρανή/
Στο διάβα της φάλαγγας φεύγουν
Όλοι του έθνους οι εχθροί/
Από προδότες η πόλη αδειάζει
Σαν περνά η Χρυσή Αυγή (δις)

Και ένα ακόμη χαρακτηριστικό απόσπασμα από τη μουσική μπάντα
Pogrom, μέλος της οποίας ήταν ο Αρτέμης Ματθαιόπουλος, μπασίστας, μουσικολόγος, μέλος πολιτικού συμβουλίου Χρυσής Αυγής, μετέπειτα βουλευτής και σήμερα φυλακισμένος για τη δράση του. Τίτλος «Ροκ για την Πατρίδα».
Γουστάρουμε τραγούδια για Ελλάδα και τιμή,
στίχους για το αίμα και την πατρώα γη
γουστάρουμε εθνόσημα, κεφάλι ξυρισμένο,
εθνικισμός, στρατός και χέρι υψωμένο
γουστάρουμε τα πάρτι και τις συναυλίες
μα ακόμα περισσότερο στο δρόμο τις πορείες,
γουστάρουμε στο στούντιο παρέα μαζεμένοι,
πρόβες και μπίρες και φεύγουμε καμένοι...
Ροκ για την Πατρίδα (δις)…
είναι η μουσική μας, παράσιτα και ξένους δε θέλουμε στη γη μας

Οι δισκογραφικές εκδόσεις, τα περιοδικά, οι συναυλίες και ακόμη περισσότερο το Διαδίκτυο, ο κυβερνοχώρος, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ολόκληρο το ψηφιακό σύμπαν αποδείχτηκαν πολύ χρήσιμα μέσα για τις στρατηγικές αναπαραγωγής και διάδοσης των ιδεών και των πολιτικών προταγμάτων του νεοναζισμού, καθώς και για την προώθηση του κινηματικού του χαρακτήρα. Αυτή η ακτιβιστική πλευρά των μουσικών –τραγουδιστικών δράσεων ήταν απολύτως ενσωματωμένη σε ένα «στρατευμένο» πολιτικό πλαίσιο που πρότασσε την πολιτική προπαγάνδα και δικτύωση χρησιμοποιώντας όλες τις αισθητικές και κυρίως τις συγκινησιακές- συναισθηματικές, επικοινωνιακές και συμμετοχικές εκφάνσεις της μουσικής έκφρασης και του τραγουδιού. Όπως διατυπώνεται από την εμβληματική για το χώρο αυτό φιγούρα και ιδρυτή του διεθνούς νεοναζιστικού κινήματος Β&H, Ian Stuart Donaldson: «τελικός σκοπός μας είναι να φέρουμε περισσότερους ανθρώπους στη Λευκή Υπόθεση και να προωθήσουμε τις μουσικές μπάντες σε ανθρώπους που δεν θα τους πλησιάζαμε αλλιώς […]. Είναι καλύτερο να εκπαιδεύουμε ανθρώπους σε νεώτερη ηλικία, μερικά από τα παραδοσιακά κόμματα μοιράζουν προκηρύξεις… Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κάθε τρόπο που έχουμε στη διάθεσή μας , μουσική, προκηρύξεις, πόστερ… κάθε μέσο που διαθέτουμε για να περάσουμε το μήνυμά μας.
Για τη Χρυσή Αυγή ο νεοναζιστικός ιστορικός αναθεωρητισμός είχε κεντρική σημασία. Γιατί μόνο με την απαξίωση του αντιναζιστικού αγώνα στην Ελλάδα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και την ηρωοποίηση των συνεργατών των ναζί ήταν δυνατό οι μέλη της εγκληματικής οργάνωσης να διεκδικήσουν τον τίτλο του πατριώτη και του υπερασπιστή του έθνους.
Η ιστορική συνέχεια του παρελθόντος και η μνήμη είναι ολοφάνερη σε ένα τραγούδι της μπάντας No Surrender με τίτλο «Παππούς 88 ή Ο παππούς μου ήταν στα SS».
Ένα κάδρο του παππού μου
στο σπίτι μου θα δεις
Tότενκοπφ, μπότες και μαύρη στολή
περήφανος αυτός, περήφανος κι εγώ
ένα έθνος και λαός, ένας αρχηγός
ο παππούς μου ήταν στα SS
κι άραζε στην Ε.Σ.Π.Ο. όλες τις Κυριακές […]
το όπλο του στον ώμο κι εμπρός για εκδίκηση
κρεμάλα στους αντάρτες χωρίς συζήτηση

Γι’ αυτό άλλωστε το κόμμα πρωτοστάτησε στις ακροδεξιές εκδηλώσεις τιμής προς τους συνεργάτες των Ναζί που θανατώθηκαν από την αντίσταση αλλά και προς τα δικτατορικά καθεστώτα που γνώρισε η χώρα κατά τη σύγχρονη ιστορία της. Φυσικά, ο νεοναζιστικός αναθεωρητισμός δε θα μπορούσε να μη συμπεριλάβει το Ολοκαύτωμα. Οι μουσικές μπάντες της Χρυσής Αυγής ύμνησαν το θάνατο και το Άουσβιτς εκφράζοντας ολοκάθαρα το μίσος τους για τον Εβραίο, τον «μιαρό ξένο» που μολύνει τη λευκή φυλή με τα κατώτερα πολιτιστικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του.
Juden Raus!
Καίγομαι στο Άουσβιτς
Καίγομαι στο Άουσβιτς
Juden Raus!
χαχαχαχαχαχα
Η πτήση σας για Άουσβιτς αναχωρεί σε 88 λεπτά
Γαμώ τον Βίζενταλ
γαμώ την Άννα Φρανκ
γαμιέται κι όλη η φυλή του Αβραάμ.
Τ’ αστέρι του Δαβίδ με κάνει να ξερνάω
αχ, το Άουσβιτς, πόσο το αγαπάω!
Αργότερα ο Εβραίος αντικαθίσταται από τον μετανάστη, τον Αλβανό κυρίως, που κρίνεται ένοχος για το μαρασμό και την παρακμή της ελληνικής κοινωνίας. Ενοχη είναι και η Δημοκρατία την οποία υπηρετούν προδοτικές κυβερνήσεις όλων των κομμάτων. Έτσι στο δίσκο «Ήρωες” του συγκροτήματος Mahen ακούμε τους στίχους:
…Σφάξε έναν πολιτικό, ένα δημοκράτη
το πολίτευμά τους είναι μια απάτη…

Το White Power μοτίβο εναντίον όλων των πολιτικών δυνάμεων αναπτύχθηκε ιδιαίτερα χρησιμοποιώντας το μεταναστευτικό ζήτημα, προβάλλοντας τη μετανάστευση ως «εισβολή» που σκοπό είχε την αλλοίωση των Αριων πληθυσμών μέσω της πολυπολιτισμικότητας των ευρωπαϊκών κοινωνιών και την εξαφάνιση του «λευκού πολιτισμού».
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που τέσσερα «εξέχοντα» μέλη του κόμματος, εκ των οποίων τα δύο είχαν εκλεγεί βουλευτές τον Ιούνιο του 2012, ήταν μέλη ελληνικών μουσικών συγκροτημάτων που συστηματικά προωθούνταν μέσα από το ελληνικό παράρτημα της Β&Η και τις δράσεις του. Πρόκειται για τον Αρτέμη Ματθαιόπουλο - μπασίστα (φασίστα) του συγκροτήματος Pogrom και τον Γιώργο Γερμενή (Καιάδας), ενώ ο Γιώργος Μάστορας της Iron Youth ήταν μέλος της ΚΕ του Κόμματος και ο Απόστολος Γκλέτσος (ξάδελφος του γνωστού ηθοποιού) ανήκε στους Hellenic Stompers και υπήρξε Διευθυντής του Γραφείου του Μιχαλολιάκου στη Βουλή.
Η ελληνική WP μουσική σκηνή τραγούδησε για το έθνος, τη φυλή, το αίμα, την παρακμή. Έγραψε στίχους και έκανε σημαία της το μίσος και τη βίαιη αναβίωση του μυθοποιημένου ελληνικού παρελθόντος. Πρόκειται για ένα πολιτιστικό σύμπαν στο οποίο κυριαρχεί ο θάνατος, η τέφρα, η λατρεία της βίας και της φυσικής εξόντωσης όλων όσοι δεν εμπίπτουν στις προδιαγραφές ή δεν συντάσσονται με τα προτάγματα του φυλετικού υπερεθνικισμού. Χρησιμοποίησε αντι-συστημική ρητορική και δήλωσε ρητά και ανοιχτά την αφοσίωσή της στον εθνικοσοσιαλισμό. Αποτέλεσε έτσι ένα βασικό ιδεολογικό εργαλείο για τη διάδοση των νεοναζιστικών ιδεών και πρακτικών μέσω της νεανικής υποκουλτούρας και μουσικής στην Ελλάδα.
Στην έρευνά μας αποδείχτηκε ότι η Χρυσή Αυγή ήταν το κόμμα οι ψηφοφόροι του οποίου έκφραζαν τη μεγαλύτερη ιδεολογική εγγύτητα με τις αρχές του. Σήμερα δεν μπορούμε παρά να νιώθουμε ανακούφιση και ικανοποίηση από την καταδίκη της εγκληματικής, όπως αποδείχτηκε, αυτής οργάνωσης που παρέλασε για μακρύ χρονικό διάστημα όχι μόνο στα τηλεοπτικά κανάλια αλλά και στα έδρανα του Κοινοβουλίου. Πρόκειται για καθαρή νίκη του αντιφασιστικού κινήματος στη χώρα μας. Όμως, επειδή το φίδι έχει βγει από τη φωλιά του και σέρνεται, χωρίς να γνωρίζει σύνορα, σε όλες τις χώρες κι επειδή ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των φασιστών είναι να ψεύδονται ασύστολα και να προσαρμόζονται ευέλικτα σε νέες συνθήκες, επιβάλλεται να είμαστε σε εγρήγορση. Η νεολαία είναι το μέλλον, έγραψαν φασίστες και ναζιστές. Η νεολαία είναι πράγματι το μέλλον, λέμε κι εμείς. Αλλά αυτό το μέλλον δεν θα το αφήσουμε στα δικά τους χέρια. Δεν θα αφήσουμε τη νεολαία χωρίς ιστορική και κοινωνική γνώση, χωρίς κριτική σκέψη και στάση. Για τούτο εργαζόμαστε διαρκώς για μια δημοκρατική αντιφασιστική σύγχρονη εκπαίδευση. Αυτό είναι το δικό μας πεδίο δράσης. Και σε αυτό το πεδίο η ανάπτυξη ενός Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, όπως είναι το Πάντειο Πανεπιστήμιο, έχει ζωτική σημασία.
Στο κάτω - κάτω το οφείλουμε στο νεαρό Παύλο Φύσσα. Στον άλλο πολιτισμό, στην άλλη νεολαία, στην άλλη μουσική κουλτούρα που αντιπροσώπευε ο Φύσσας και που πολύ τους ενοχλούσε. Αρκεί να διαβάσει κανείς τους δικούς του στίχους και να συγκρίνει τους δύο κόσμους, τον κόσμο του θανάτου και τον κόσμο της ζωής.
Σε αυτές τις μέρες δες, τις αφιλόξενες άσχημες και ανορθόδοξες
μοιάζουν με λύπη οι χαρές
μοιάζει με μια κιθάρα που έχει σπασμένες χορδές
και είναι πολλές βρε μου λες, οι καθημερινές σου άσχημες
και οι κακές σου στιγμές
και τώρα τι να σου πω, πως δεν έχεις δίκιο σε αυτό...
Μα εγώ θέλω να βλέπω να γελάς, γιατί δεν μείνανε πολλά για μας,
κόντρα μονάχα έτσι θα τους πας, αν σε βλέπουν να γελάς
Μα εγώ θέλω να βλέπω να γελάς, έχουν αλλάξει οι καιροί με μιας,
το αντίδοτο όμως της αναποδιάς, είναι συνέχεια να γελάς

(Τραγούδι του Παύλου Φύσσα «Να γελάς»)

 

H ολοκληρωμένη έρευνα για τα φασιστοτράγουδα της Χρυσής Αυγής έχει δημοσιευθεί. Βλ. Alexandra Koronaiou, Εvangelos Lagos, & Alexandros Sakellariou, «Singing for Race and Nation: Fascism and Racism in Greek Youth Music» in Digital Media Strategies of the far right in Europe and the United States (Ed.: P.A. Simpson & H. Druxes), Lexington Books, 2015.

 

To κείμενο αποτέλεσε την εισήγηση της Α. Κορωναίου στη διαδικτυακή συζήτηση που οργάνωσε το Πάντειο Πανεπιστήμιο στις 27 Οκτώβρη 2020, με τίτλο «Φασισμός, ναζισμός, ρατσισμός, η κοινοτοπία του κακού».

 

Αλεξάνδρα Κορωναίου Η Αλεξάνδρα Κορωναίου είναι καθηγήτρια Κοινωνιολογίας, Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet