Οι γραμμές αυτές γράφονται πριν βγει το τελικό αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών. Όλα δείχνουν πως οι Δημοκρατικοί θα κερδίσουν, έστω στο νήμα και πως ο μεγάλος πορτοκαλής εφιάλτης θα αποτελέσει παρελθόν. Τόσο όμως το οριακό αποτέλεσμα όσο και οι διάφορες αντιδράσεις μας δείχνουν πως δεν υπάρχουν και τόσοι λόγοι να πανηγυρίζουμε.

 

Ήρθε να εκφράσει αυτό το κενό

 

Το γεγονός πως ο Τραμπ (ακόμα και αν χάσει) κατάφερε να συντηρήσει τις δυνάμεις του είναι ένα γεγονός εντυπωσιακό. Γεγονός ίσως ακόμα πιο εντυπωσιακό και δυσερμήνευτο από το γεγονός πως εκλέχθηκε πριν από τέσσερα χρόνια. Απ όσο φαίνεται, ο απροκάλυπτος ρατσισμός και σεξισμός του, εφαρμοσμένος τόσο σε συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις όσο και στην καθημερινή ρητορική του δεν προκάλεσε καμία δυσαρέσκεια σε ένα μεγάλο κομμάτι του αμερικανικού (και όχι μόνο) λαού. Ο Τραμπ είναι εκφραστής ενός θεσμικού ρατσισμού ριζωμένου στην ταυτότητα των Ηνωμένων Πολιτειών. Τόσο βαθιά που τα κινήματα και οι ατελείωτες πορείες δεν καταφέρνουν να τον ξεριζώσουν ούτε καν να τον καλύψουν. Το να διατυμπανίζεις το δίκιο σου και να πράττεις με βάση την ορθότητα των ηθικών σου επιχειρημάτων δεν σημαίνει ουσιαστικά πως μετατοπίζεις τον αντίπαλο. Για κάτι τέτοιο χρειάζεται δουλειά στην κοινωνία, σε βάθος και σε έκταση χρόνου και χώρου.

Είναι ενδεικτικό πως τα εκλογικά αποτελέσματα του Τραμπ παρουσίασαν άνοδο σε όλες περίπου τις ομάδες πέρα από τους λευκούς άντρες. Περισσότερες λευκές και μαύρες γυναίκες και περισσότεροι μαύροι άντρες ψήφισαν τον ρατσιστή πλανητάρχη απ ότι πριν τέσσερα χρόνια. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει σε μεγάλο βαθμό την σημασία που εξακολουθεί να έχει ένα πολιτικό επιχείρημα βασισμένο στην οικονομία σε σχέση με ένα αντίστοιχο που στηρίζεται στην πολιτική των ταυτοτήτων. Η εργατική τάξη της Αμερικής πεθαίνει εδώ και πολλά χρόνια. Η αυτοματοποίηση, η μετατόπιση της παραγωγή στην ανατολική Ασία και η πλήρης κυριαρχία των υπηρεσιών και της εξειδίκευσης δημιούργησε ένα τεράστιο κενό ανεκμετάλλευτης εργατικής δύναμης, ανεργίας και πλήρους έλλειψης ορίζοντα. Ο Τραμπ ήρθε να εκφράσει αυτό το κενό. Με επιχειρήματά του έναν ανούσιο οικονομικό προστατευτισμό, τον ρατσισμό και τις κούφιες υποσχέσεις. Το γεγονός πως τέσσερα χρόνια και μετά με την αμερικανική οικονομία να κατακρημνίζεται πείθει το ίδιο ακροατήριο σημαίνει πως δεν βρέθηκε κανείς άλλος να εκφράσει το κενό αυτό. Αυτό το κομμάτι που δυνητικά θα ήταν προνομιακός συνομιλητής της αριστεράς (ακόμα και μέσα στην αριστερή πτέρυγα των δημοκρατικών) δεν πείθεται από κανένα πρόγραμμα και επιλέγει και πάλι αυτόν που έστω υπόσχεται ακόμα και αν δεν υλοποιεί. Το new deal αλλά και ολόκληρη η μεταπολεμική στρατηγική των Δημοκρατικών από το Great Society του Lyndon Johnson μέχρι τη μεταρρύθμιση της κοινωνικής πρόνοιας επί Κλίντον και την εκλογή Ομπάμα στηρίχτηκαν σε απόλυτα συγκεκριμένες κοινωνικές συμμαχίες. Κάτι τέτοιο τώρα δεν είναι ορατό. Και μαζί της ένα μεγάλο κομμάτι της αμερικανικής εργατικής τάξης μένει αθέατο.

 

Συνθήκη αποπολιτικοποίησης

 

Η άθλια αντιμετώπιση του κορονοϊού φαίνεται πως δεν έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση του αποτελέσματος. Μπορεί τα αντανακλαστικά της κυβέρνησης να ήταν τα πιο αργά που επέδειξε οποιαδήποτε άλλο δυτικό κράτος (πλην της Βραζιλίας), μπορεί το ποσοστό των θυμάτων να ήταν δυσανάλογα μεγάλο, μπορεί τα μέτρα που πάρθηκαν να ήταν ελλιπέστατα, μπορεί ακόμα και ο πρόεδρος ουσιαστικά να υιοθέτησε ρητορικές από θεωρίες συνομωσίας, αλλά κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πως επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις του εκλογικού σώματος στο σύνολό του. Η πρωτόγνωρη καταστροφή που επιφέρει ο κορονοϊός στις κοινωνίες είναι κάτι πρωτόγνωρο για τα τελευταία 100 χρόνια. Το πλαίσιο αμφιβολίας, πληροφοριακού θορύβου και συνειδητής και στοχευμένης δημιουργίας fake news, φαίνεται πως δημιουργεί μια συνθήκη αποπολιτικοποίησης του φαινομένου της πανδημίας. Η έλλειψη προηγούμενων παραδειγμάτων κάνουν το χειρότερο να μοιάζει απλά με κακό και τον ανεύθυνο με γενναίο καθησυχαστικό τύπο. Είναι κάτι που θα βρούμε μπροστά μας και στη ελληνική πραγματικότητα.

Ο Τραμπ φεύγει. Αλλά η εποχή του τραμπισμού με τις θεσμικές της παρεκκλίσεις, τη νομιμοποίηση του ρατσισμού, του μισογυνισμού και της μισαλλοδοξίας, της λάσπης και των fake news είναι εδώ για να μείνει.

Θωμάς Τσαλαπάτης tsalapatis.blogspot.com Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet