«Οι περισσότερες ταινίες έχουν σκηνοθετηθεί από άντρες. Οι πιο πολλές λεγόμενες κλασικές ταινίες έχουν σκηνοθετηθεί από άντρες. Αλλά εδώ και 130 χρόνια στις 6 ηπείρους, χιλιάδες γυναίκες έχουν σκηνοθετήσει, και αυτές, ταινίες. Ορισμένες από τις καλύτερες. Τι ταινίες γύρισαν; Τι τεχνικές χρησιμοποίησαν; Τι μπορούμε να μάθουμε για το σινεμά από αυτές; Ας ξανακοιτάξουμε τον κινηματογράφο μέσα από τα μάτια των σκηνοθετριών[…]».

Αυτό το κείμενο ανοίγει κάθε επεισόδιο από τα 14 ωριαία της σειράς «Οι γυναίκες κάνουν ταινίες», που προβάλλεται στην ΕΡΤ2, του ιρλανδού σκηνοθέτη Μαρκ Κάζινς – ο ίδιος είχε γυρίσει και την «Οδύσσεια του κινηματογράφου» (Τhe story of film: an odyssey).

 

Με αφηγήτριες τις ηθοποιούς Τίλντα Σουίντον, Θάντι Νιούτον, Τζέιν Φόντα, Αντζόα Άντο, Σαρμίλα Ταγκόρ, Κέρι Κοξ, Ντέμπρα Γουίνγκερ, η σειρά έχει χαρακτηριστεί και πολιτική δήλωση, καθώς εκθέτει τον αποκλεισμό πολύτιμων σκηνοθετριών από τον κόσμο του κινηματογράφου. Η επιλογή πάντως της παρουσίασης των 100 σκηνοθετριών έγινε με βάση το έργο τους και όχι τη γυναικεία «γραφή», τη φεμινιστική ματιά τους ή, ενδεχομένως, την αμιγώς καλλιτεχνική αξία τους. Έτσι, για παράδειγμα, οι Ντόροθι Άρζνερ και Ίντα Λουπίνο, από τις πρώτες που έσπασαν το τείχος του αντρικού μισογυνικού Χόλιγουντ, τηρώντας εξ ανάγκης, παρόλα αυτά, τις συμβάσεις των μεγαθήριων εταιρειών, «συνδιαλέγονται» με τις πρωτοπόρες του φεμινιστικού κινηματογράφου Ζερμέν Ντυλάκ και Μάγια Ντέρεν ή με τη Λότε Ρέινινγκερ και τις λεπτεπίλεπτες χάρτινες σιλουέτες της –που είχαμε την ευκαιρία πριν από χρόνια να δούμε στο Μουσείο Μπενάκη–, η οποία είχε προηγηθεί του Ντίσνεϊ, στα κινούμενα σχέδια, κατά τουλάχιστον 10 χρόνια. Ενώ και οι πιο σημαντικές μεταπολεμικές ανεξάρτητες κινηματογραφίστριες, Ανιές Βαρντά, Κλερ Ντενί, Σαντάλ Ακερμάν, «συγκρούονται» με το βίαιο, γεμάτο αδρεναλίνη, κόσμο των μπλοκμπάστερ της Κάθριν Μπίγκελοου.

Παρά την παρουσία πολλών δυτικών σκηνοθετριών, Σάλι Πότερ, Μαργκερίτ φον Τρότα, Ιλέιν Μέι, Λιλιάνα Καβάνι, Ναντίν Τρεντινιάν, Άβα ΝτιΒερνέ, είναι οι λιγότερο γνωστές, της Άπω και της Μέσης Ανατολής, την Ινδίας, της Κίνας, ή της Ιαπωνίας, της Κορέας και του Ιράν, που αναδεικνύονται σε αυτό το ντοκιμαντέρ, όπως η Ιρανή Σαμίρα Μακμαλμπάφ με την εξαιρετική ταινία «Οι μαυροπίνακες» (The blackboards), την οποία μπορούμε να δούμε και στο vimeo, με αγγλικούς υπότιτλους. Ο σκηνοθέτης στέκεται κριτικά απέναντι στους θεσμούς, όπως τα φεστιβάλ κινηματογράφου που βραβεύουν και αποθεώνουν κάποιες σημαντικές δημιουργούς, για να τις ξεχάσουν, στη συνέχεια. Έτσι, με ευχαρίστηση, συναντάμε ξανά ή για πρώτη φορά, εικόνες από ταινίες σκηνοθετριών της Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, όπως, μεταξύ πολλών άλλων, των Βέρα Χυτίλοβα από την Τσεχοσλοβακία, Ντινάρα Ασάνοβα από το Κιργιστάν, Μάρτα Μετζάρος από την Ουγγαρία, κυρίως της Κίρα Μουράτοβα από τη Μολδαβία, πολλά πλάνα από τις ταινίες της οποίας παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ.

Η προετοιμασία και τα γυρίσματα της σειράς διήρκησαν πέντε χρόνια και χρησιμοποιήθηκαν σχεδόν χίλια αποσπάσματα φιλμ. Το ντοκιμαντέρ, όπως τονίζεται και στην παρουσίασή του, δεν είναι μια ιστορία κινηματογράφου, δεν είναι μια ανάλυση σχετικά με το διαφορετικό τρόπο που σκηνοθετούν οι άντρες και οι γυναίκες. Είναι ένα ταξίδι, μια ταινία δρόμου που δεν ακολουθεί κανένα παραδοσιακό χάρτη, και ακριβώς η ιδέα του ταξιδιού τονίζεται από τις εικόνες δρόμων που παρεμβάλλονται από το ένα κεφάλαιο στο άλλο.

Κάθε κεφάλαιο, από τα 40, αποτελεί και ένα μάθημα κινηματογράφου, με «παραδείγματα» από τις ταινίες, εστιάζοντας σε συγκεκριμένα θέματα, τεχνικά και καλλιτεχνικά, όπως: Στις εναρκτήριες σκηνές (opening scenes), τι είναι η πλεύση, η βουτιά και το mystery opening; Πώς λειτουργεί η αληθοφάνεια; Και η ευθύτητα; Πώς πλάθονται οι χαρακτήρες και πώς συμπράττουν με τους άλλους; Πώς γίνεται η πρώτη συνάντηση; Πώς στήνεται μια καλή συζήτηση; Τι είναι το καδράρισμα και το τράβελιγκ; Πώς μια καλή σκηνοθέτρια στήνει άτομα και αντικείμενα στο χώρο μπροστά από την κάμερα; Ποια είναι τα στοιχεία του μοντάζ; Ή, αλλιώς, η τέχνη της παράλειψης;

Αποσπάσματα από τις ίδιες ταινίες ξαναπαρουσιάζονται από διαφορετική οπτική, ανάλογα με το κεφάλαιο.

Η σειρά βλέπεται με μεγάλη ευχαρίστηση. Δεν καταλαβαίνω γιατί στη webtv.ert, κάθε επεισόδιο είναι διαθέσιμο για τόσο λίγο.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet