Συνεχίστηκε και αυτή την βδομάδα η τμηματική παρουσίαση από τον Τζο Μπάιντεν των μελών της νέας αμερικανικής διοίκησης. Μετά την ομάδα για τα θέματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής, ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε επίσημα την περασμένη Τρίτη τα μέλη του οικονομικού επιτελείου του, με τις επιλογές του για τα κρίσιμα υπουργεία υγείας, εργασίας και ενέργειας να παραμένουν ακόμα άγνωστες.

Για άλλη μια φορά, η σκόπιμη συμβολική διαφοροποίηση του Μπάιντεν από τον μισογύνη και ρατσιστή Τραμπ ήταν εμφανής. Στην οικονομική ομάδα του υπάρχουν τέσσερις γυναίκες εκ των οποίων μόνο η μία είναι λευκή, και δύο άνδρες-ένας λευκός και ένας αφροαμερικανός. Ακόμα περισσότερο «αντισυμβατικές» ήταν οι επιλογές που αφορούν τα μέλη της επταμελούς επικοινωνιακής ομάδας του Λευκού Οίκου, που αποτελείται αποκλειστικά από γυναίκες, εκ των οποίων λευκές είναι μόνο οι τρεις. Να μην ξεχνάμε, βέβαια, ότι ο μέγιστος συμβολισμός συμπυκνώνεται στο πρόσωπο της νέας αμερικανίδας αντιπροέδρου, Καμάλα Χάρις, οι γονείς της οποίας κατάγονται από την Τζαμάικα και την Ινδία.

 

Μέλι-μέλι και τηγανίτα τίποτα;

 

Όμως, οι επικοινωνιακοί συμβολισμοί δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ουσία της πολιτικής, και έτσι η πράξη θα δείξει αν η οικονομική ομάδα του Μπάιντεν θα επιβεβαιώσει ή θα διαψεύσει αυτή την ωραία ελληνική παροιμία. Φυσικά, ουδείς αναμένει από τη συγκεκριμένη ομάδα των οικονομολόγων να βαδίσει στο δημοκρατικό δρόμο που οδηγεί σε μια μετακαπιταλιστική Αμερική. Αυτό ούτε οι ψηφοφόροι των Δημοκρατικών το θέλουν, αλλά ούτε καν ο Σάντερς το πρότεινε ποτέ –για μια ευρωπαϊκού τύπου σοσιαλδημοκρατική πολιτική μιλούσε αυτός ο έντιμος άνθρωπος, που ο Τραμπ και οι οπαδοί του θεωρούσαν κομμουνιστή. Η προσδοκία όσων ψήφισαν τον Μπάιντεν, κυρίως για να φύγει το προηγούμενο αυταρχικό, νεοφιλελεύθερο καθεστώς, είναι να εφαρμόσει το προεκλογικό του πρόγραμμα· ένα πρόγραμμα «για τους πολλούς, όχι για τους λίγους», για να θυμηθούμε τον επίσης έντιμο, και ηττημένο, βρετανό αριστερό σοσιαλιστή Τζέρεμι Κόρμπιν.

Να θυμίσουμε εδώ τα βασικά σημεία του προγράμματος Μπάιντεν, ορισμένα από τα οποία αναφέρθηκαν στο σημείωμά μας του περασμένου Σαββάτου: α) άμεση διάθεση 2 τρισ. δολαρίων για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας, β) μεγάλη αύξηση κατά 2 τρισ. των δαπανών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, γ) πολύ μεγάλη ενίσχυση του τομέα της υγείας (3,5 τρισ. σε βάθος τετραετίας) και γενικότερα του κοινωνικού κράτους, δ) αύξηση του κατώτατου μισθού από 11,5 σε 15 δολάρια την ώρα, ε) αύξηση του φορολογικού συντελεστή για τα εισοδήματα άνω των 400.000 δολαρίων ετησίως από το 37% στο 39,6%, καθώς και της φορολογίας των επιχειρήσεων από το 21% στο 28%, στ) ενίσχυση των εγχώριων επιχειρήσεων στο πλαίσιο της καμπάνιας «Αγόραζε αμερικανικά προϊόντα» που προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δαπάνη 300 δισ. δολαρίων για ομοσπονδιακές προμήθειες αποκλειστικά από αμερικανικές επιχειρήσεις.

 

Επιστροφή στον κεϋνσιανισμό;

 

Οι παραπάνω προγραμματικές υποσχέσεις φέρνουν στην αμερικανική πολιτική μια παλιά κεϋνσιανή αύρα. Το μικρό αυτό αεράκι ενισχύεται από την τοποθέτηση της Τζάνετ Γέλεν στη θέση της υπουργού Οικονομικών. Όπως επισημαίνει ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν, ως επικεφαλής της αμερικανικής Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας από το 2014 ως το 2018, η Γέλεν έδειξε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την αύξηση της απασχόλησης παρά για την διατήρηση του πληθωρισμού στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, που ήταν και εξακολουθεί να είναι το μάντρα όλων των κεντρικών τραπεζιτών του κόσμου. Προφανώς γι’ αυτόν τον λόγο, αλλά και εξ αιτίας της επιμονής της να στηρίζει σθεναρά τις θέσεις της, ο Τραμπ αρνήθηκε στην Γέλεν μια δεύτερη θητεία, παραβιάζοντας έναν πολύχρονο εθιμικό κανόνα που μέχρι τότε ίσχυε για όλους τους επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας.

Η νέα υπουργός Οικονομικών δεν είναι, βέβαια, σοσιαλίστρια. Εμπνέεται, όπως λέει η ίδια, από το «αμερικανικό όνειρο-μια κοινωνία όπου ο καθένας μπορεί να προοδεύει ανάλογα με τις δυνατότητές του και να ονειρεύεται ότι τα παιδιά του θα τα καταφέρουν ακόμα καλύτερα» (New York Times, 30/11/2020). Παρά την αφέλεια και, κατά την γνώμη μου, την αγριότητα του ανταγωνιστικού καπιταλισμού των (δήθεν) ίσων ευκαιριών, η Αριστερά των Δημοκρατικών φαίνεται να μην έχει αντίρρηση για το διορισμό της Γέλεν, εμπιστευόμενη την επιθυμία της να μειώσει τις τεράστιες εισοδηματικές ανισότητες και να στηρίξει τους εργαζόμενους, ιδιαίτερα τους επισφαλώς απασχολούμενους, σύμφωνα με το πρόγραμμα των Δημοκρατικών.

 

«Η βοήθεια έρχεται» πράγματι;

 

Όλοι, φαντάζομαι, θυμόμαστε το σύνθημα «Η ελπίδα έρχεται», που οι αφίσες του πλημμύρισαν την Ελλάδα στις εκλογές του Ιανουαρίου 2015. Ανεξάρτητα από τις επιμέρους διαφορετικές εκτιμήσεις μας για την παλιά και νέα πολιτεία του ΣΥΡΙΖΑ, θεωρώ ότι ελάχιστοι θα διαφωνήσουν ότι τα πράγματα δεν ήρθαν όπως τα περίμεναν οι ψηφοφόροι του. Ο λόγος που θυμήθηκα αυτά τα παλιά, δυσάρεστα γεγονότα είναι το εξίσου αισιόδοξο σύνθημα «Η βοήθεια έρχεται», που εκφώνησε ο Μπάιντεν κατά την παρουσίαση της οικονομικής ομάδας του. Αυτό που εννοούσε ο αμερικανός πρόεδρος ήταν κατ’ αρχάς τα χρήματα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του κορονοϊού, που σύμφωνα με τα προαναφερθέντα φτάνουν τα 2 τρισ. δολάρια. Ο ίδιος θα ήθελε το ποσό αυτό να διατεθεί πριν από την ορκωμοσία του στις 20 Ιανουαρίου. Με δεδομένη, όμως, την σφοδρή αντίθεση των Ρεπουπλικάνων που επιθυμούν τον περιορισμό του ποσού στα 500 δισεκατομμύρια, η μόνη προς το παρόν εφικτή λύση είναι μια συμφωνία για τη διάθεση 908 δισεκατομμυρίων.

Ο παραπάνω συμβιβασμός είναι ενδεικτικός των δυσκολιών που θα συναντήσουν οι Δημοκρατικοί στην εφαρμογή του προγράμματός τους, λόγω της ισχυρής παρουσίας των Ρεπουμπλικάνων τόσο στο Κογκρέσο όσο και στη Γερουσία, στην οποία μάλιστα μπορεί και να έχουν την πλειοψηφία, αν οι Δημοκρατικοί δεν καταφέρουν να κερδίσουν και τις δύο έδρες των εκλογών στην πολιτεία της Τζόρτζια που θα γίνουν στις 5 Ιανουαρίου. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή του προγράμματος των Δημοκρατικών θα είναι πολύ δύσκολη, ειδικά σε εκείνα τα σημεία του που η νομοθετική έγκρισή τους απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία. Δυστυχώς για τον Μπάιντεν, η δυνατότητά του να γίνει ο νέος Ρούσβελτ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τους πολλούς εκπροσώπους του τραμπισμού στα αμερικανικά νομοθετικά σώματα.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet