Φωτογραφία: Νικόλας Κοκοβλής

 

 

 

Δύο ζητήματα που έχουν ανακύψει σχετικά με την αναχαίτιση της πανδημίας είναι ο ρυθμός του εμβολιασμού και ο χρόνος στον οποίο μπορούμε να προσδοκούμε αποτελέσματα σε επίπεδο γενικού πληθυσμού. Και τα δύο έχουν ιδεολογικό πυρήνα. Διότι αφενός φέρνουν στην επιφάνεια την παραγωγή εμβολίων, την απελευθέρωση της πατέντας και την προσβασιμότητα όλων ανεξαιρέτως στον εμβολιασμό, αφετέρου απαιτούν ανάπτυξη Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, δηλαδή τη λειτουργία κοινότητας στο πεδίο της δημόσιας υγείας. Κανένα από τα παραπάνω δεν φαίνεται να περιέχει το σχέδιο της κυβέρνησης.

Για τα ζητήματα αυτά συζητάμε με τον επίκουρο καθηγητή Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και Ιατρικής Εκπαίδευσης στο Τμήμα Ιατρικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και μέλος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, Mανόλη Σμυρνάκη.

 

 

Το πρώτο διδακτικό και ερευνητικό σας αντικείμενο, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ), περνά κρίση εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό το τεράστιο έλλειμμα ήρθε τραγικά στο προσκήνιο με την πανδημία. Θέλετε να μας περιγράψετε τι θα είχαμε αποφύγει αν είχαμε ΠΦΥ;

O βασικός ρόλος της ΠΦΥ είναι η πρόληψη, η διάγνωση, η θεραπεία και η αποκατάσταση, όπου είναι εφικτό, αλλά και η φροντίδα τελικού σταδίου. Στην πρόληψη ανήκει και ο εμβολιασμός. Ο σημαντικός της ρόλος, όμως σε μια συνθήκη όπως η πανδημία, είναι η διεξαγωγή διαγνωστικών τεστ για την έγκαιρη διάγνωση, η ιχνηλάτηση, η παρακολούθηση νοσούντων με ήπια εικόνα στο σπίτι τους, αλλά και η μέριμνα για όλους εκείνους τους ανθρώπους με χρόνια προβλήματα υγείας που λόγω των μέτρων δεν μπορούν οι ίδιοι να προσεγγίσουν μια δομή υγείας. Υπάρχουν στοιχεία σε όλο τον κόσμο, ότι το λοκντάουν και οι κλειστές πόρτες σε υπηρεσίες υγείας, οδήγησε ανθρώπους με χρόνια νοσήματα σε απορρύθμιση ακόμα και σε θάνατο.

 

Σε τι κατάσταση βρήκε την ΠΦΥ το ξέσπασμα της πανδημίας στη χώρα μας;

Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες στήριξης της ΠΦΥ από τη δεκαετία του ’80. Πολλοί λίγοι όμως κατάλαβαν τι ακριβώς είναι η ΠΦΥ. Σύμφωνα και με τον ορισμό από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ΠΦΥ σημαίνει υπηρεσίες υγείας  για όλους τους ανθρώπους, κοντά στον τόπο κατοικίας τους, με εύκολη πρόσβαση, χωρίς πρόσθετο κόστος. Με βάση αυτά τα στοιχεία γίνεται κατανοητό ότι δεν έχουμε ισχυρή ΠΦΥ στη χώρα μας, ιδίως στις πόλεις. Σε μη αστικές περιοχές, λόγω των Κέντρων Υγείας που αναπτύχθηκαν από το 1980 και μετά, θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα πράγματα είναι καλύτερα. Από όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει αξίζει να σημειώσουμε την ανάπτυξη των Τοπικών Μονάδων Υγείας (ΤΟΜΥ), το 2017, που ξεκίνησε αλλά δεν ολοκληρώθηκε. Αν ρωτήσουμε συμπολίτες μας αν ξέρουν τι είναι η ΤΟΜΥ ή αν έχουν οικογενειακό γιατρό, μάλλον θα απογοητευτούμε.

 

Με ποια καταρχήν βήματα θα μπορούσε να ανατραπεί αυτή η εικόνα;

Χρειάζεται μια σταθερή πολιτική υποστήριξης της δημόσιας ΠΦΥ, για πολλά χρόνια, για να αναδειχθεί η αξία της. Ένας άνθρωπος που μπαίνει σε μια μονάδα ΠΦΥ που δουλεύει καλά και φεύγει ικανοποιημένος αποτελεί την καλύτερη διαφήμιση για την ενίσχυσή της. Αν οι δομές είναι λίγες, τότε είναι λίγα τα παραδείγματα και μικρή η διάχυση της πληροφορίας στον κόσμο. Χρειάζεται παράλληλα στήριξη της έννοιας της ΠΦΥ σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα στο Πανεπιστήμιο. Πόσοι φοιτητές σήμερα επιλέγουν στο τέλος των σπουδών τους να πάρουν ειδικότητα ΠΦΥ; Δυστυχώς πολλοί λίγοι, αν και οι ανάγκες στη χώρα μας είναι πολλές.

 

Ας πιάσουμε τη σκυτάλη της εμπιστοσύνης και ας μεταφερθούμε στη δυσπιστία ορισμένων ανθρώπων απέναντι στον εμβολιασμό, γενικότερα αλλά και ειδικότερα στο εμβόλιο ενάντια στον κορονοϊό στην οξυμμένη συνθήκη που βιώνουμε. Τι ρόλο έχει εδώ η ΠΦΥ;

Η ευρεία διάδοση fake news στην κοινωνία δυσχεραίνει την έγκυρη πληροφόρηση. Το θέμα είναι από που αντλώ την πληροφόρησή μου, ποιον εμπιστεύομαι για αυτήν. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την παρέα; Ή έχω ένα οικογενειακό γιατρό, μια ομάδα υγείας, ως σημείο αναφοράς, που μπορώ να συμβουλευτώ και να απευθύνω ένα κρίσιμο ερώτημα, όπως το αν το εμβόλιο είναι ασφαλές; Αν όλοι οι συμπολίτες μας, που είναι αναποφάσιστοι, είχαν έναν δικό τους οικογενειακό ιατρό που εμπιστεύονται και κουβέντιαζαν λίγο μαζί του, σίγουρα τα πράγματα θα ήταν καλύτερα.

 

Πάντως καθώς εξελίσσεται η κουβέντα μας φαίνεται να αποκρυσταλλώνεται μια διαπίστωση ότι οι άνθρωποι πολύ λίγο αισθάνονται μέλη μιας κοινότητας και λειτουργούν σαν τέτοια. Κι όμως αν κάτι μάθαμε από την εμπειρία της πανδημίας είναι ότι είμαστε όλοι κρίκοι μιας αλυσίδας.

Έχετε δίκιο, ωστόσο ας μην παραβλέπουμε την αλληλεγγύη που αναπτύχθηκε στην περίοδο της πανδημίας. Υπάρχει το «καλό παράδειγμα», το οποίο σπάνια προβάλλεται όσο πρέπει. Ας μην παραβλέπουμε επίσης τη δυσκολία που προκαλεί η επιβεβλημένη κοινωνική αποστασιοποίηση. Είναι δύσκολο να συνδράμουμε αυτόν από τον οποίο καλούμαστε να αποστασιοποιηθούμε. Και για να γυρίσουμε εκεί από όπου αρχίσαμε, λέμε ότι το εμβόλιο για τη νόσο Covid-19 πρέπει να γίνει σε όλους. Τι θα γίνει όμως με τους ανθρώπους που δεν μπορούν να μετακινηθούν; Το μήνυμα είναι: έλα στο εμβολιαστικό κέντρο. Το να πάει ο γιατρός με το εμβόλιο στο σπίτι είναι κάτι που θεωρείται έξω από την προσέγγισή μας. Είναι ένα ζήτημα που δεν το είχαμε απαντήσει ως δημόσιο σύστημα υγείας πριν και τώρα το βρίσκουμε επιτακτικά μπροστά μας. Δεν ξέρουμε ποιοι είναι οι 15-20 άνθρωποι στην κοινότητα γύρω από τη δομή ΠΦΥ που δεν μπορούν να μετακινηθούν και χρειάζεται να πάμε εμείς σε αυτούς. Αν τους ξέραμε, αν τους εμβολιάζαμε κάθε χρόνο για τη γρίπη, δεν θα ψάχναμε τώρα ειδικές ομάδες κομάντο για να τους εμβολιάσουμε.

Η τρέχουσα πανδημία αποτελεί μια πρόκληση για την ΠΦΥ. Ο κόσμος και η πολιτεία φαίνεται να κατάλαβαν την αξία του δημόσιου νοσοκομείου, χωρίς να τονιστεί και να ενισχυθεί όσο θα έπρεπε η ΠΦΥ. Χρειάζονται πολλά ακόμα να γίνουν και η ενίσχυση με μόνιμες θέσεις εργασίας θα αποτελούσε μια έμπρακτη κίνηση αναγνώρισης της αξίας της.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet