Φωτογραφία: Νικόλας Κοκοβλής
 

 

 

 

Δύο ζητήματα που έχουν ανακύψει σχετικά με την αναχαίτιση της πανδημίας είναι ο ρυθμός του εμβολιασμού και ο χρόνος στον οποίο μπορούμε να προσδοκούμε αποτελέσματα σε επίπεδο γενικού πληθυσμού. Και τα δύο έχουν ιδεολογικό πυρήνα. Διότι αφενός φέρνουν στην επιφάνεια την παραγωγή εμβολίων, την απελευθέρωση της πατέντας και την προσβασιμότητα όλων ανεξαιρέτως στον εμβολιασμό, αφετέρου απαιτούν ανάπτυξη Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, δηλαδή τη λειτουργία κοινότητας στο πεδίο της δημόσιας υγείας. Κανένα από τα παραπάνω δεν φαίνεται να περιέχει το σχέδιο της κυβέρνησης.

Για τα ζητήματα αυτά συζητάμε με τον καθηγητή Αιματολογίας στη Σορβόνη, Γεράσιμο Γεροτζιάφα.

 

 

Ποια είναι τελικά εν τοις πράγμασι τα προβλήματα που συναντά η πολυδιαφημισμένη υλοποίηση του εμβολιασμού κατά του κορονοϊού σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

Ένα ζήτημα έχει να κάνει με τον αριθμό των εμβολίων που μπορεί να παραχθεί από το σύνολο των φαρμακευτικών εταιρειών που έχουν αδειοδοτηθεί ανά τον κόσμο μέχρι το τέλος του 2021. Αξίζει να σταθούμε σε αυτό το στοιχείο, διότι ένας συγκεκριμένος αριθμός παραμένει εν πολλοίς εκτός της δημόσιας συζήτησης παρότι υπάρχει αναφορά σε ανεπάρκεια. Αξίζει να αποτελέσει αντικείμενο είτε δημοσιογραφικού ρεπορτάζ είτε πολιτικής διερεύνησης και να κοινοποιηθεί, ποια τελικά είναι η όλη δυναμική παραγωγής εμβολίων, ώστε να μπορούμε εμπεριστατωμένα να προγραμματίσουμε το πλάνο εμβολιασμού και να βρούμε εναλλακτικούς τρόπους προμήθειας εμβολίων. Άλλωστε η παραγωγική δυνατότητα και ο προγραμματισμός της παραγωγής πρέπει να είναι διαφανής. Επίσης σημαντική παράμετρο αποτελεί και το πόσο γρήγορα θα έρθουν στην αγορά τα εμβόλια που δεν είναι ακόμα εγκεκριμένα. Διότι είναι τελείως διαφορετικό να μιλάμε για συγκεκριμένες εταιρείες και τυχόν επιλεκτικές σχέσεις μεταξύ χωρών από το να διευρυνθεί σημαντικά η δυνατότητα επιλογής και διαπραγμάτευσης. Σημειώνω ότι μέχρι σήμερα τουλάχιστον 91 εμβόλια αξιολογούνται σε κλινικές δοκιμές [www.nytimes.com/interactive/2020/science/coronavirus-vaccine-tracker.html].

Ένα ακόμα ζήτημα έχει να κάνει με τη δυνατότητα των κρατών να οργανώσουν την τεράστια επιχείρηση προμήθειας, αποθήκευσης και διανομής εμβολίων και αναλώσιμων που απαιτούνται για τον εμβολιασμό (π.χ. σύριγγες). Η επιχείρηση αυτή προϋποθέτει χώρους, προσωπικό, λογισμικό. Μόνο ο προγραμματισμός και η οργάνωση για να εμβολιαστούν τουλάχιστον 5 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ελλάδα μέσα σε 6 και 8 μήνες, είναι ένα τεράστιο εγχείρημα πάρα πολύ δύσκολο. Ο καθορισμός των κριτηρίων για να προσδιοριστούν οι ομάδες του πληθυσμού που πρέπει να εμβολιαστούν κατά προτεραιότητα είναι επίσης ένα δύσκολο όσο και κρίσιμο έργο.  Το ίδιο σημαντική είναι και η ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στον εμβολιασμό. Για παράδειγμα, στην Ευρώπη, έχει δοθεί προτεραιότητα στους ηλικιωμένους άνω των 85 ετών. Έχουν όμως τη δυνατότητα να προσεγγίσουν ένα σημείο εμβολιασμών; Έχει προβλεφθεί διαδικασία για κατ’ οίκον εμβολιασμό; Τέλος, είναι σημαντικό να γίνει γρήγορα μια σοβαρή, ουσιαστική, ειλικρινής και τεκμηριωμένη καμπάνια ενημέρωσης για τον εμβολιασμό, ώστε να επιτευχθούν υψηλά ποσοστά ενεργητικής συμμετοχής των πολιτών.

 

Πότε λοιπόν μπορούμε ρεαλιστικά να προσδοκούμε αποτέλεσμα από τους εμβολιασμούς σε επίπεδο γενικού πληθυσμού και τι είδους αποτέλεσμα μπορεί να είναι αυτό;

Η αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού στην επίτευξη του επιθυμητού επιπέδου ανοσίας στην κοινότητα (ανοσοποίηση του 60% με 70% του πληθυσμού) θα καθοριστεί: από την ικανότητα του εμβολίου να προκαλεί ανοσοποίηση των ατόμων τόσο ισχυρή που να εμποδίζει τη μετάδοση του ιού, από τη διάρκεια της ανοσίας στα εμβολιασμένα άτομα και από την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στον εμβολιασμό. Για κάθε μία από αυτές τις παραμέτρους δεν έχουμε σήμερα ακριβή γνώση. Με λίγα λόγια είμαστε υποχρεωμένοι να οργανώσουμε την κοινωνική μας ζωή με βάση το δεδομένο ότι η επιδημία θα συνεχίσει να είναι παρούσα και οι ασθενείς με Covid-19 θα συνεχίσουν να εμφανίζονται σε επιδημικά κύματα.

Έπειτα, το ποσοστό των εμβολιασμένων ανθρώπων που, στην πραγματική ζωή, δεν θα απαντήσουν στον εμβολιασμό –για να το πω απλά, δεν θα παράξουν αντισώματα– είναι σήμερα άγνωστο. Ωστόσο αυτή είναι μια παράμετρος εξίσου σημαντική για την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού.

Ένα εξαιρετικά εύγλωττο και επεξηγηματικό βίντεο επ’ αυτού έχει αναρτήσει η «Le Monde» [www.lemonde.fr/planete/video/2020/12/27/covid-19-le-vaccin-va-t-il-nous-sauver-rapidement-de-l-epidemie_6064589_3244.html?fbclid=IwAR0AiB56UEiRRRYblAL-gKZSsZpx8SZ2vh47Ep-RO4RWP5YzfITNNVTR2Hs] (σσ. για γαλλόφωνους βέβαια…).

Τέλος, πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη ότι η ανοσία της κοινότητας θα επιβραδύνει τη διασπορά του ιού και άρα θα αναχαιτίσει τα πανδημικά κύματα που θέτουν αφόρητη πίεση στο σύστημα υγείας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα έχουμε επιδημικά κύματα που θα συμπίπτουν ίσως με το τέλος της διάρκειας της ανοσίας που προσφέρει το εμβόλιο και θα ξαναφέρνουν στο προσκήνιο τη δυνατότητα παραγωγής εμβολίων. Συνεπώς, αν θέλουν τα κράτη να κάνουν στρατηγική διαχείριση της πανδημίας με βάση τον εμβολιασμό, θα πρέπει να έχουν μια προοπτική μακροχρόνια που να περιλαμβάνει πολλαπλά εναλλακτικά σενάρια.

 

Ένα μεγάλο ζήτημα, που φέρνει στο προσκήνιο κυρίως η Αριστερά, είναι η απελευθέρωση της πατέντας του εμβολίου και η διάθεσή του σε όλους τους ανθρώπους εξίσου. Υπάρχουν υλοποιήσιμες προτάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση;

Τίθενται δύο ερωτήματα, αφενός το ιδεολογικό ζήτημα: το εμβόλιο είναι εμπόρευμα ή κοινωνικό αγαθό; Η απάντηση είναι σαφής: το εμβόλιο δεν πρέπει να είναι εμπόρευμα διότι η γνώση στην οποία βασίζεται η παραγωγή ενός εμβολίου, όπως και ενός φαρμάκου, είναι κοινωνικό προϊόν. Ένας ερευνητής, είτε εργάζεται σε δημόσιο πανεπιστήμιο ή ερευνητικό κέντρο είτε σε ιδιωτική εταιρεία,  για να φτάσει σε μια ανακάλυψη εμβολίου χρησιμοποιεί προϋπάρχουσες γνώσεις που αποτελούν κοινό αγαθό. Αφετέρου υπάρχει το οικονομικό πεδίο. Το εμβόλιο θα αναχαιτίσει την πανδημία και τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της διαχείρισής της. Τα χρήματα που χάνονται από τα ΑΕΠ των χωρών εξαιτίας αυτών αντισταθμίζουν τα χρήματα που κοστίζει η πατέντα. Αν βασιστούμε μόνο στην παραγωγική δυνατότητα των φαρμακευτικών εταιρειών για σήμερα ή στο επενδυτικό πρόγραμμά τους για το άμεσο μέλλον, τότε είναι φανερό ότι καθυστερούμε. Για αυτό είναι σημαντικό το ζήτημα που θέσαμε στην αρχή της συζήτησής μας για την ακριβή παραγωγική δυνατότητα των φαρμακευτικών. Για αυτό χρειάζεται η ευρωπαϊκή φαρμακοβιομηχανία να ενταχθεί στη διαδικασία  παραγωγής εμβολίων. Για αυτό είναι κρίσιμο η Ευρωπαϊκή Ένωση να μεριμνήσει, να διαπραγματευτεί και να βρει λύση για να είναι το εμβόλιο προσβάσιμο σε όλους.

 

Συνεπώς κρίνετε ότι το καταλληλότερο πεδίο ενεργοποίησης για την απελευθέρωση της πατέντας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση; Ποιες κυβερνήσεις στην Ευρώπη θα μπορούσαν να αποτελέσουν συμμάχους και σε ποιο ακριβώς σχέδιο;

Αν βάλουμε ως στόχο σήμερα να πετύχουμε την απελευθέρωση γενικώς των πατεντών για τα εμβόλια, δεν θα το πετύχουμε. Δεν θα βρούμε κυβερνήσεις με ευήκοα ώτα. Αυτό που έχει νόημα να γίνει είναι να στοχεύσουμε την αύξηση της παραγωγικής δυνατότητας εμβολίων εντός της ΕΕ. Δηλαδή να αλλάξει το καθεστώς της πατέντας. Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Γνωρίζουμε ότι ακόμη και στις καλύτερες συνθήκες, ακόμα κι αν αλλάξει το καθεστώς της πατέντας, η βιομηχανική παραγωγή των εμβολίων στην Ευρώπη δεν θα επηρεάσει την ταχύτητα εμβολιασμού για το τρέχον έτος. Ο στόχος αυτός αφορά στην εξασφάλιση εμβολίων για την επόμενη χρονιά. Επίσης υπάρχει ένα ζήτημα δημοκρατίας και διαφάνειας αλλά και δημόσιας ασφάλειας. Δεν είναι δυνατόν η υγεία, η κοινωνική λειτουργία των πολιτών σε όλο τον κόσμο και η εσωτερική συνοχή των κρατών να εξαρτώνται από τα επιχειρηματικά σχέδια και τα χρηματιστηριακά παιχνίδια τριών ή τεσσάρων φαρμακευτικών εταιρειών.

 

Τι συμβαίνει με τις χώρες του τρίτου κόσμου, με την Ινδία, την Κίνα, και την προσβασιμότητά τους σε εμβόλια;

Η Ινδία παράγει η ίδια εμβόλιο και έχει ρήτρα ότι η εταιρεία ή οι εταιρείες που το παράγουν δεν θα κάνουν εξαγωγές αν δεν καλυφθεί ο πληθυσμός της χώρας. Για την Κίνα δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία. Φαίνεται να έχει εμβολιάσει πολύ μικρό τμήμα του πληθυσμού και να είναι στο ίδιο επίπεδο εμβολιασμών με την Ελλάδα [ourworldindata.org/covid-vaccinations?country=FRA~DZA~AUT~BRA~CAN~DEU~GRC~RUS~SAU~CHE~USA~ISR~CHN~CUB~GBR].

 

Υπάρχουν εξελίξεις προς την κατεύθυνση της θεραπείας;

Σήμερα με τις γνώσεις που έχουμε κατακτήσει για τον κορονοϊό έχουμε ορισμένες στρατηγικές, όπως τα μονοκλωνικά αντισώματα, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν με θετικό τρόπο την εξέλιξη της νόσου. Προϋπόθεση είναι να δράσουμε γρήγορα, δηλαδή να εντοπίσουμε τον ασθενή, να ερευνήσουμε το ιστορικό και να εφαρμόσουμε την αγωγή σε αρχικό στάδιο της νόσου. Εκεί υπεισέρχεται η παράμετρος Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και ο καίριος ρόλος της.

Πρόσφατα άρθρα ( Υγεία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet