Στις 20 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 101 χρόνια από τη γέννηση του Φεντερίκο Φελίνι, ο οποίος γεννήθηκε στο Ρίμινι, το 1920 αλλά η πόλη που αγάπησε και στην οποία έζησε και δημιούργησε ήταν η Ρώμη.

Στην ιταλική πρωτεύουσα πήγε για πρώτη φορά το 1938 αλλά ήδη ένιωθε μια οικειότητα προς αυτήν, ίσως επειδή ήταν η πατρίδα της μητέρας του. Έτσι έφτασε εκεί με σκοπό να γραφτεί στη Νομική. Όμως από την πρώτη στιγμή, η Αιώνια Πόλη άσκησε επάνω του μια τέτοια γοητεία που βάλθηκε να εξερευνήσει όλες της τις πτυχές, με αποτέλεσμα να αποφασίσει να ζήσει για πάντα εκεί, κάτι που συνέβη, αφού δεν την εγκατέλειψε ποτέ από τότε.

Στη Ρώμη εργάστηκε ως κειμενογράφος στη διαφήμιση, ως δημοσιογράφος, ως σκιτσογράφος και μετά τον πόλεμο τον συναντάμε ως ιδιοκτήτη ενός καταστήματος με γελοιογραφίες. Εκεί, το 1944, συναντήθηκε με το Ρομπέρτο Ροσελίνι, με τον οποίο και συνεργάστηκε στο σενάριο του νεορεαλιστικού αριστουργήματος «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη» (1945). Συνέχισε να συνεργάζεται με τον Ροσελίνι («Παϊζά» το 1946, «Γερμανία ώρα μηδέν» το 1947) με αποτέλεσμα να επηρεαστεί από το ρεύμα του νεορεαλισμού που κυριαρχούσε τότε στην Ιταλία. Στη συνέχεια όμως το μπόλιασε με τη δική του οπτική με αποτέλεσμα σιγά-σιγά να περάσει σε ένα καθαρά δικό του στιλ, το οποίο δεν εντάσσεται σε κανένα από τα γνωστά αισθητικά ρεύματα.

Πρώτη του σκηνοθετική δουλειά ήταν «Τα φώτα του βαριετέ» (1950), μια κωμωδία που θυμίζει Χόλιγουντ και ακολούθησε η σάτιρα «Ο λευκός σεΐχης» (1952), η οποία κατατάσσεται ανάμεσα στις κλασικές ιταλικές κωμωδίες.

Ακολουθούν «Οι βιτελόνι» (1953) που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «χασομέρηδες». Δραματικό φιλμ με θέμα μια παρέα αργόσχολων που ζουν σε μια μικρή πόλη, με έντονο το νεορεαλιστικό στοιχείο και η οποία σηματοδοτεί τη σταδιακή ωρίμανση του σκηνοθέτη. Το 1954, με το «Λα στράντα», το όνομά του γίνεται γνωστό καθώς θα κερδίσει το Αργυρό Λιοντάρι στη Βενετία και το Όσκαρ Ξενόγλωσσης ταινίας. Μια σπαρακτική αλληγορία η οποία αναδεικνύει τη σκληρή κοινωνική πραγματικότητα της Ιταλίας, η οποία κινείται στα όρια του νεορεαλισμού εισάγοντας όμως και την ιδιαίτερη ματιά του δημιουργού.

Μια παρέα μικροαπατεώνων αποτελεί τους ήρωές του στις «Σκιές του υποκόσμου» (1955) ενώ μια πόρνη, είναι η ηρωίδα του στις «Νύχτες της Καμπίρια» (1956) με πρωταγωνίστρια τη Τζουλιέτα Μασίνα, που τιμήθηκε με το βραβείο ερμηνείας στις Κάνες. Να σημειωθεί πως στο σενάριο συνεργάστηκε με τον Πιέρ Πάολο Παζολίνι και πως η ταινία χάρισε στον Φελίνι το δεύτερο βραβείο Όσκαρ.

Το 1960 σκηνοθετεί την ταινία-θρύλο «Ντόλτσε βίτα», με τους Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, Ανίτα Έκμπεργκ και Ανούκ Εμέ. Εδώ ο Φελίνι σχολιάζει με τον δικό του τρόπο την παρακμή της αστικής τάξης, κερδίζει τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάνες και το όνομά του συζητιέται παντού.

Τo «8 ½», το 1963, είναι ένα αυτοβιογραφικό αριστούργημα, στο οποίο ο μαέστρος προσεγγίζει την αγωνία του καλλιτέχνη και την πορεία της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Η «Ιουλιέτα των πνευμάτων» (1965) είναι επικεντρωμένη στην πρωταγωνίστρια και σύντροφό του, Τζουλιέτα Μασίνα, η οποία ερμηνεύει μια καταπιεσμένη νοικοκυρά και συνδυάζει το φανταστικό με το γκροτέσκο σε μια καθαρά φελινική προσέγγιση.

Στο «Σατυρικόν» (1969), βασισμένο στο έργο του Πετρώνιου, ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί την αρχαία Ρώμη για να μιλήσει για την παρακμή, τον αμοραλισμό και την κοινωνική αποσύνθεση.

«Οι κλόουν» (1970), φόρος τιμής στον κόσμο του τσίρκου και «Ρόμα» (1972), μια φελινική ματιά στην πρωτεύουσα, θα προηγηθούν της επόμενης μεγάλης ταινίας. Είναι το «Άμακορντ» (που σημαίνει «θυμάμαι» στη διάλεκτο της Εμίλια Ρομάνα), το οποίο τιμήθηκε με Όσκαρ. Ταινία ενηλικίωσης με ήρωα ένα παιδί που μεγαλώνει σε μια παραλιακή πόλη, αναφορά στο Ρίμινι και η οποία γελοιοποιεί το φασισμό και την καθολική εκκλησία.

Το 1976, ο «Καζανόβας», ταινία για το διάσημο καρδιοκατακτητή, αποτελεί ένα οπτικό κομψοτέχνημα, ενώ ο Ντόναλντ Σάδερλαντ δίνει μια μοναδική ερμηνεία.

Ακολουθεί η «Πρόβα ορχήστρας» (1978), μια ευφυής πολιτική αλληγορία και στη συνέχεια η ταινία-υπερθέαμα «Η πόλη των γυναικών» (1980), όπου ο μαέστρος δημιουργεί έναν κόσμο στον οποίο κυριαρχούν οι γυναίκες, ταινία-υπονόμευση της ανδροκρατίας.

Ακόμη μια αλληγορία, ακόμη ένα ταξίδι στο σύμπαν του Φεντερίκο Φελίνι, είναι το νοσταλγικό δράμα «Και το πλοίο φεύγει» (1983) για να ακολουθήσει το «Τζίντζερ και Φρεντ» (1985) με τους αγαπημένους του πρωταγωνιστές Μαρτσέλο Μαστρογιάνι και Τζουλιέτα Μασίνα.

Η «Συνέντευξη» (1987), είναι ένα ψευδοντοκιμαντέρ στα στούντιο της Τσινετσιτά ενώ η τελευταία του ταινία, «Στη φωνή του φεγγαριού» (1990), έχει ως πρωταγωνιστή το Ρομπέρτο Μπενίνι στο ρόλο ενός ονειροπαρμένου ο οποίος επικοινωνεί ερωτικά με την πανσέληνο.

Ο Φεντερίκο Φελίνι είναι ένας σκηνοθέτης τον οποίο δύσκολα μπορείς να κατατάξεις σε κάποιο κινηματογραφικό ρεύμα. Το σινεμά του δεν υποτάσσεται, ξεγλιστρά από το ένα είδος στο άλλο, τα συμπυκνώνει, τα ανακατεύει, ελίσσεται και εξελίσσεται. Είναι παιχνιδιάρικο και συγκινητικό, έχει στοιχεία νεορεαλιστικά αλλά και γκροτέσκα, είναι χαλαρό αλλά και στιβαρό, είναι δραματικό, κωμικό, αισθηματικό, ρεαλιστικό, σουρεαλιστικό, είναι όλα αυτά και πολλά ακόμη. Πάρα πολύ εύστοχα, ο Μάρτιν Σκορζέζε σημειώνει για τον Φελίνι, πως «είναι μια ζωντανή αντίφαση, λίγο αλήθεια και λίγο φαντασία».

Προσωπικά θεωρώ τον Φεντερίκο Φελίνι μαέστρο της μυθοπλασίας. Κάτι που το επιβεβαιώνει κι ο ίδιος όταν λέει: «Δεν είναι η δική μου μνήμη που κυριαρχεί στις ταινίες μου. Το να πει κανείς ότι οι ταινίες μου είναι αυτοβιογραφικές, είναι μια αβασάνιστη κρίση, μια βιαστική ταξινόμηση. Έχω επινοήσει σχεδόν τα πάντα: παιδική ηλικία, προσωπικότητα, νοσταλγίες, όνειρα, αναμνήσεις, για την καθαρή απόλαυση τού να μπορέσω να τις αφηγηθώ. Με την έννοια του ανέκδοτου, της πραγματικής βιογραφίας, στις ταινίες μου δεν υπάρχει τίποτα. Αυτό που ξέρω είναι ότι επιθυμώ να αφηγηθώ. Πραγματικά, η αφήγηση είναι το μόνο παιχνίδι με το οποίο αξίζει να παίζει κανείς. Είναι ένα παιχνίδι, που για μένα, για τη φαντασία μου, για τη φύση μου, έχει τη δική του αναγκαιότητα».

Ο Φεντερίκο Φελίνι πέθανε στις 31 Οκτωβρίου 1993.

Στράτος Κερσανίδης strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com
Περισσότερα Άρθρα
Tags:
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet