Μιχάλης Βασιλάκης «Ο Εξάντας της ζωής μας», εκδόσεις ΚΨΜ, 2020

 

Τριάντα χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από τη δολοφονία του καθηγητή και μέλους του ΕΑΜ (Εργατικό Αντιϊμπεριαλιστικό Μέτωπο) Νίκου Τεμπονέρα στην πόρτα του σχολείου του στην Πάτρα από το χέρι του τότε προέδρου της ΟΝΝΕΔ Γιάννη Καλαμπόκα. Ένας χρόνος σχεδόν συμπληρώνεται από το θάνατο του Μιχάλη Βασιλάκη, ιδρυτή του ΕΑΜ, συναγωνιστή και φίλου του Τεμπονέρα. Στο βιβλίο «Ο Εξάντας της ζωής μας» συγκεντρώθηκαν από τους δικούς του ανθρώπους οι επί 29 ολόκληρα χρόνια πολιτικές ομιλίες του Βασιλάκη στις ετήσιες επετείους μνήμης, καθώς και οι καταθέσεις του στη δίκη εναντίον του Καλαμπόκα. Οι ομιλίες ωστόσο δεν έχουν τίποτε επετειακό, δεν πρόκειται για χαιρετισμούς-μνημόσυνα, αλλά για δυνατές πολιτικές παρεμβάσεις.

 

Το βιβλίο έπεσε στη συγκυρία της πιο άγριας επέλασης του νεοφιλελευθερισμού και της ακραίας συντηρητικοποίησης της Δεξιάς, με κέντρο βάρους, και πάλι, τη δημόσια παιδεία και με πολιτικές που εκθεμελιώνουν όχι μόνο τον δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα της, κυρίως χρησιμοποιούν τους χώρους της για πλήρη στεγανοποίηση της νέας γενιάς από το δημοκρατικό παρελθόν της κοινωνίας. Η αστυνομοκρατία στα Πανεπιστήμια είναι το ακραίο μέτρο προκειμένου να εκριζωθούν οι πηγές τροφοδότησης και αναπαραγωγής της δημοκρατικής παράδοσης από τις νέες γενιές. Η αποδυνάμωση των επιτελικών τόπων της δημοκρατίας –δημόσια σχολεία και δημόσια και ελεύθερα Πανεπιστήμια– είναι πολύ πιο αποτελεσματική από το δολοφονικό χέρι του κάθε Καλαμπόκα.

Ο Μιχάλης Βασιλάκης, στις ομιλίες που συγκεντρώνονται στο βιβλίο του, μοιάζει να είναι «προφητικός». Μοιάζει σαν να είχε προβλέψει από εκείνο το ματωμένο βράδυ του Γενάρη του 1991 το μεγάλο νεοφιλελεύθερο, νεοσυντηρητικό σχέδιο της Δεξιάς της χώρας, όπως αυτό θα ξεδιπλωνόταν σε βάθος χρόνου. Ο Βασιλάκης δεν ήταν ούτε προφήτης ούτε μάντης. Ήταν αριστερός με όλο το ιστορικό βάρος του όρου, ένας κομμουνιστής άνθρωπος, που είχε ξεκάθαρο στο μυαλό του ολόκληρο το αριστερό, δημοκρατικό, αξιακό όραμα – από την Οκτωβριανή Επανάσταση μέχρι σήμερα. Το όραμα συνολικό, χωρίς κατακερματισμούς, χωρίς στρεβλώσεις, χωρίς υπολογισμούς και άγονες αυτοπαγιδεύσεις. Ήταν απίστευτα διορατικός και διεισδυτικός ώστε να δομεί στις ομιλίες του, με σαφέστατη συνοχή, τις ανισότητες με τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, με τη διαφαινόμενη περιβαλλοντική κρίση αλλά και τον επερχόμενο ψηφιακό καπιταλισμό, τον εθνικισμό και τον ιμπεριαλισμό.

Πρώτη, αδιαπραγμάτευτη, δύσκολη θέση μάχης το κίνημα. Σε όλες του τις ομιλίες, ήδη από το πρώτο βράδυ της δολοφονίας, ο Βασιλάκης δεν επεδίωξε να «χαρίσει» στο ΕΑΜ έναν ήρωα για να μονοπωλήσει αυτό τον αγώνα. Αντιθέτως, αγωνίστηκε για να κρατήσει ζωντανό το δημοκρατικό κίνημα που είχε διαμορφωθεί στον εκπαιδευτικό χώρο και που κορυφώθηκε το βράδυ και τις επόμενες μέρες της δολοφονίας. Στα επόμενα 29 χρόνια αγωνίστηκε αδιαλείπτως ώστε ο Τεμπονέρας, κρίκος στην αλυσίδα της μεγάλης παράδοσης, να παραμείνει ο «εξάντας» του αριστερού κινήματος για δημόσια και δωρεάν παιδεία, το σημαντικότερο οχυρό για την κατάκτηση συλλογικού και δίκαιου μέλλοντος. Ο Βασιλάκης «αναγνώρισε» αμέσως στη δολοφονία Τεμπονέρα το σκοτεινό πρόσωπο της Δεξιάς και των παραδοσιακών μεθοδεύσεων της. «Διάβασε» όμως εγκαίρως ότι η Δεξιά στην Ελλάδα δεν αντέδρασε συγκυριακά, προκαλώντας ένα «ατύχημα». Αντιθέτως είδε τη μεγάλη εικόνα. Η επέλαση του νεοφιλελευθερισμού στην Ελλάδα –όπως παντού άλλωστε– θα είχε δρόμο μπροστά του, σε όλα συγχρόνως τα πεδία –κοινωνικό, πολιτικό, περιβαλλοντικό– με όπλα τον συντηρητισμό, την αντίδραση, τον αυταρχισμό, με παρακρατικές αλλά και επιτελικές, κρατικές μεθόδους.

Ο Βασιλάκης λοιπόν από την πρώτη μέρα μιλάει και αγωνίζεται ως μέλος του κινήματος, ως μέλος ενός κινήματος με συνείδηση του ιστορικού του ρόλου και διαρκή αναφορά στις κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες που συγκροτούνται στο πλαίσιο του κοινών θέσεων μάχης. Είναι ακριβώς αυτό το κίνημα που απέτρεψε επί οκτώ χρόνια τη συγκάλυψη της δολοφονίας. Που ονομάτισε τους ηθικούς αυτουργούς και παρέδωσε στη δικαιοσύνη τους εκτελεστές. Ο Τεμπονέρας δεν βρέθηκε τη λάθος στιγμή στο λάθος μέρος. Βρέθηκε στο σωστό τόπο της δημοκρατίας απέναντι σε ένα δεξιό εκτελεστή. Αυτό το κίνημα απέτρεψε την εξοικείωση της κοινωνίας στον εκβαρβαρισμό όχι μόνο του εγκλήματος, αλλά στον εκβαρβαρισμό της συνείδησής της την οποία επιδιώκει η Δεξιά και οι νεοσυντηρητικές, νεοφιλελεύθερες δυνάμεις. Ο Βασιλάκης με τις ομιλίες του καλεί σε διαρκή εγρήγορση ώστε να μην «καθίσει» το κίνημα, ώστε να ανασυγκροτεί τις συμμαχίες του για την υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους (υγεία και παιδεία), για την υπεράσπιση της κοινωνικής ισότητας, τον αγώνα για τα δικαιώματα, για όλα μαζί και αξεχώριστα. Δυστυχώς δεν πρόλαβε το «κίνημα του Εφετείου», όταν άναψε και βρόντηξε η δημοκρατική συνείδηση της κοινωνίας. Δεν πρόλαβε, αυτός που λίγες μόνο μέρες πριν από το θάνατό του ήταν εκεί, στο Εφετείο, στη δίκη, δίπλα στη Μάγδα Φύσσα.

Γενάρης του 2016. Για πρώτη φορά υπουργός Παιδείας (ως αναπληρώτρια είχα την τιμητική αποστολή) κατέθετε στεφάνι στο μνημείο Τεμπονέρα. Ο κόσμος της Αριστεράς διχασμένος, πικραμένος, φουρτουνιασμένος (δημοψήφισμα 2015). Οι υψωμένες γροθιές του ΕΑΜ δίπλα και μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ εκείνο το βράδυ ήταν το επικαιροποιημένο συμβόλαιο του αριστερού, δημοκρατικού κινήματος. Ο Τεμπονέρας θα είναι πάντα ο «εξάντας της ζωής μας», στους μεγάλους αγώνες για δημόσια και δωρεάν παιδεία, στους αγώνες κατά του νεοφιλελευθερισμού. Αυτούς τους αγώνες που τίμησε ο Βασιλάκης, εγκαταλείποντας το ιδιωτικό του μέλλον για το συλλογικό μέλλον.

Σία Αναγνωστοπούλου Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet