Είναι άγνωστο πότε η Ευρώπη θα μπορέσει να υλοποιήσει τις υποσχέσεις της για μια δίκαιη κατανομή των εμβολίων παγκοσμίως, μέσω του προγράμματος Covax, την ώρα που Ρωσία και Κίνα εμφανίζονται ως «ευεργέτες» σε χώρες και περιοχές του πλανήτη, που διαφορετικά θα έπρεπε να περιμένουν ίσως για χρόνια μέχρι να παραλάβουν κάποιες δόσεις των εμβολίων.

 

Στις αρχές Φεβρουαρίου στο αεροδρόμιο του Τελ-Αβίβ προσγειώθηκε ένα αεροπλάνο από τη Μόσχα, το οποίο μετέφερε 10.000 δόσεις του εμβολίου Sputnik V. Ήταν μια «γενναιόδωρη προσφορά» του προέδρου Πούτιν για τους Παλαιστίνιους, οι οποίοι φυσικά δεν υπολογίστηκαν στο φιλόδοξο πρόγραμμα εμβολιασμού του Ισραήλ. Οι Παλαιστίνιοι ελπίζουν ότι κάποια στιγμή θα λάβουν και κάποια εμβόλια από το παγκόσμιο πρόγραμμα Covax, που αφορά τον εμβολιασμό στις φτωχότερες χώρες, από την εταιρία Pfizer αυτή τη φορά, και αφού πρώτα η αμερικανική φαρμακευτική θα έχει ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις της απέναντι στους «καλοπληρωτές» από το δυτικό κόσμο.

Οι καθυστερήσεις στην παραγωγή των εμβολίων έχουν δημιουργήσει μια ιδιαίτερα ιδιόμορφη κατάσταση, που δείχνουν πόσο αμελητέο μέγεθος είναι τελικά η Ευρώπη αν δει κανείς τη γη στο σύνολό της. Η ΕΕ είναι απασχολημένη με... τα δικά της, με το πότε δηλαδή θα μπορέσει να ικανοποιήσει εμβολιαστικά έναν αριθμό πολιτών της, κάτι που θα της επιτρέψει να κατευνάσει τις διαμαρτυρίες, αλλά και να προσπαθήσει να βάλει πάλι μπροστά την οικονομία της. Έτσι, αν και από την αρχή είχε υποστηρίξει το πρόγραμμα Covax και έχει εξασφαλίσει και κονδύλια για αυτό, δεν μπορεί σήμερα να παίξει το ρόλο που θα ήθελε στο παγκόσμιο παιχνίδι της «διπλωματίας των εμβολίων» και να πάρει και τα εύσημα, που έλπιζε αρχικώς. Κάτι που έμμεσα παραδέχτηκε και η πρόεδρος της Κομισιόν την Τετάρτη, παρουσιάζοντας το νέο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την αντιμετώπιση των μεταλλάξεων.

 

Η αργή επιστροφή των ΗΠΑ

 

Σε μια ανάλογη κατάσταση, ή μάλλον ακόμα δεινότερη, βρίσκονται οι ΗΠΑ. Ο νέος πρόεδρος Τζο Μπάιντεν προσπαθεί να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα, που του κληρονόμησε ο προκάτοχος του, ειδικά μετά τις εκτιμήσεις για 40% των θανάτων, που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με μια άλλη στρατηγική, και δεν φαίνεται να ασχολείται προς το παρόν με τον εμβολιασμό του Τρίτου Κόσμου. Η διοίκηση Τραμπ είχε μποϋκοτάρει το πρόγραμμα Covax και απλώς ελπίζεται ότι τώρα η Ουάσιγκτον θα εισχωρήσει σε αυτό το «σύμφωνο», έστω και καθυστερημένα, ενισχύοντάς το τόσο χρηματικά, όσο και πολιτικά. Η επιστροφή της «υπερδύναμης» στον ΠΟΥ και οι σχετικές τοποθετήσεις Μπάιντεν και Μπλίνκεν έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα αισιοδοξίας, αφού στο παρελθόν οι ΗΠΑ ήταν από τους βασικούς χρηματοδότες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Σε αυτό το διπλωματικό κενό πάντως έχουν βρει άφθονο χώρο για να δραστηριοποιηθούν η Μόσχα και το Πεκίνο. Το Sputnik V, χορηγείται σύμφωνα με την αρμόδια υπηρεσία στη Μόσχα, ήδη σε 26 χώρες όπου έχει εγκριθεί. Ανάμεσά τους κάποιες με ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία, όπως το Ιράν. Ακόμα η Τυνησία και η Αλγερία, αλλά και χώρες των Βαλκανίων που δεν ανήκουν στην ΕΕ. Πρώτη και καλύτερη η Σερβία, η οποία μάλιστα θέλει να ξεκινήσει μέσα στο χρόνο και την παραγωγή του ρωσικού εμβολίου σε δικό της εργοστάσιο. Η Σερβία, όμως, έχει κλείσει συμφωνία και με την κινέζικη εταιρία Sinopharm για το δικό της εμβόλιο και μάλιστα για τον αριθμό ρεκόρ τ0υ ενάμιση εκατομμυρίου δόσεων. Ο φιλοκυβερνητικός Τύπος στο Βελιγράδι βρήκε ευκαιρία να εξυμνήσει για αυτή τη συμφωνία τον μέχρι πρότινος «στριμωγμένο» πολιτικά πρόεδρο της Δημοκρατίας Αλεκσάνταρ Βούτσιτς, αποδίδοντας του την πατρότητα των συνεργασιών με Μόσχα και Πεκίνο, λόγω των καλών του προσωπικών σχέσεων με τους κυρίους Πούτιν και Τζινπίνγκ. Η εξέλιξη αυτή καταγράφηκε με μεγάλη δυσαρέσκεια στο Βερολίνο, όπου είναι γνωστό ότι αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην αποτροπή της «ρωσικής παρέμβασης» στα δυτικά Βαλκάνια. Η γερμανική ιδέα για παροχή 20.000 δόσεων στο Βελιγράδι μοιάζει πλέον αστεία, από τη στιγμή που η Σερβία έχει εμβολιάσει αναλογικά πολύ μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της από τις χώρες της ΕΕ, ενώ έχει προσφέρει έναν αριθμό εμβολίων και στη Βόρεια Μακεδονία.

 

Σφήνα και στην ΕΕ

 

Ρωσία και Κίνα έχουν διεισδύσει, όμως, και στην ίδια την ΕΕ. Η Ουγγαρία έχει ξεκινήσει εμβολιασμούς και με τα δύο εμβόλια, χωρίς να υπάρχει έγκριση από τις ευρωπαϊκές αρχές, ενώ έτοιμοι να το κάνουν, αν τελικά συμβεί κάτι τέτοιο, έχουν δηλώσει αρχηγοί και άλλων κυβερνήσεων, όπως της Αυστρίας, της Τσεχίας και της Κροατίας. Σε κάποιες χώρες πάντως, όπου ο αντι-ρωσισμός παραμένει ισχυρός από τα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την Πολωνία, κάτι τέτοιο θα είναι πιο δύσκολο.

Αλλά φυσικά η μεγάλη πρόκληση παγκοσμίως δεν εντοπίζεται στην Ευρώπη. Το κινέζικο και το ρωσικό εμβόλιο έχουν φτάσει σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής. Η Αίγυπτος, η Αλγερία, η Βραζιλία τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κλείνουν συμφωνίες με τη Sinopharm, ενώ κινέζικα εμβόλια θα παράγει και η Τουρκία και το Πακιστάν.

Μακροπρόθεσμα οι δύο μεγάλες χώρες-παραγωγοί φιλοδοξούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη πολιτική επιρροή σε ολόκληρες γεωγραφικές περιοχές, όπου εμφανίζονται ως «ευεργέτες». Γι’ αυτό μεγάλη ευθύνη θα έχει φυσικά η Ευρώπη, αν κάποια στιγμή βρεθεί εκτός παιχνιδιού.

Κάποια στιγμή στο «λογαριασμό» θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η Ινδία, η οποία είναι η μεγαλύτερη χώρα-παραγωγός παγκοσμίως και έχει συμφωνήσει να παράγει το εμβόλιο της Οξφόρδης (AstraZeneca) σε ασύλληπτους για τα δεδομένα της Δύσης ρυθμούς. Πρώτα, όμως, θα πρέπει να εμβολιάσει και αυτή ένα μεγάλο κομμάτι του δικού της πληθυσμού.

 

Όλες οι ελπίδες στο Covax

 

Πριν από μερικές ημέρες ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η UNICEF πληροφορούσαν με κοινή τους δήλωση ότι από τις 128 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου, που έχουν χορηγηθεί μέχρι στιγμής σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότερα από τα 3/4 αυτών των εμβολιασμών πραγματοποιήθηκαν σε μόλις 10 από τις πλουσιότερες χώρες, που αντιπροσωπεύουν το 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Από την άλλη μέχρι σήμερα, σχεδόν 130 χώρες, με 2,5 δισεκατομμύρια κατοίκους, δεν έχουν ακόμη χορηγήσει ούτε μία δόση. Αυτό τόνιζαν σε κοινή τους ανακοίνωση, προειδοποιώντας για τις νέες παγκόσμιες ανισότητες, που μπορεί να προκαλέσει η άδικη κατανομή των εμβολίων. Όπως επισημαίνουν, «αυτή η αυτοκαταστροφική στρατηγική θα κοστίσει ζωές και χρήμα, θα δώσει στον ιό περαιτέρω ευκαιρία για μετάλλαξη και θα υπονομεύσει την παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη».

Ουσιαστικά όλες οι ελπίδες για μια στοιχειώδη «ισότητα στον εμβολιασμό» στηρίζονται στο πρόγραμμα Covax. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους, ο στόχος θα είναι μέσα στο 2021 να έχει εμβολιαστεί το 20% του πληθυσμού στις φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για 1,3 δισ. δόσεις για τις 92 φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Μέσω του προγράμματος εκτιμάται ότι θα μπορέσουν να υπάρξουν και καλύτερες τιμές για την υπογραφή των σχετικών συμβολαίων με τις μεγάλες φαρμακευτικές. Συνολικά ελπίζεται να βρεθούν χρήματα για 2,5 δισ. δόσεις για 145 χώρες. Το πώς και ως πότε μπορεί να γίνει αυτό είναι προς το παρόν άγνωστο. Η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παραδέχτηκε ότι θα χρειαστούν περίπου 7 δισ. ευρώ και ως τώρα έχουν βρεθεί περίπου 2 δισ. H ΕΕ έχει υποσχεθεί περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ, αλλά ένα μέρος αυτών είναι με τη μορφή δανείων ή εγγυήσεων. Είναι λιγότερα από αυτά που ανακοίνωσε η άλλοτε «παντοδύναμη αυτοκρατορία», που εγκατέλειψε την Ένωση, η Μεγάλη Βρετανία που έχει δεσμευτεί να συνεισφέρει 630 εκατ. ευρώ. Η φον ντερ Λάιεν ομολόγησε ότι θα χρειαστεί να υπάρξει «μοίρασμα» των εμβολίων, χωρίς να αναφέρει κάτι πιο συγκεκριμένο για τα σχέδια της ΕΕ. Υποστήριξε επίσης στα λόγια ένα σύστημα παραχώρησης αδειών σε τρίτες χώρες, αλλά σε συμφωνία με τις εταιρίες χωρίς να εξηγήσει πώς και πότε μπορεί να συμβεί αυτό. Είναι χαρακτηριστικό ότι με βάση τις συμφωνίες που έχει υπογράψει η ΕΕ, ακόμα και αν κάποια στιγμή έχει «περίσσευμα» εμβολίων, είναι υποχρεωμένη να «συνεννοηθεί» με τις εταιρίες προτού τα εξάγει σε τρίτες χώρες. Η στρατηγική της πάντως, όπως παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη, είναι σαφώς εναρμονισμένη με τις ανάγκες των εταιριών. Οι Βρυξέλλες για μια ακόμα φορά φαίνονται διατεθειμένες να στηρίξουν τις φαρμακευτικές για να διευρύνουν το δίκτυο παραγωγής τους στην Ευρώπη, προκειμένου να υπάρξει σύντομα επάρκεια στα εμβόλια κατά της covid-19, αλλά και για να είναι «καλύτερα προετοιμασμένη η Ευρώπη για το ενδεχόμενο μελλοντικών επιδημιών», όπως υποσχέθηκε ο επίτροπος για θέματα Εσωτερικής Αγοράς, Τιερί Μπρετόν.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet