Δύο καινοτόμες, πιστεύουμε, και συμπληρωματικές μεταξύ τους προσεγγίσεις για το Εικοσιένα επέλεξε να παρουσιάσει η Εποχή των Βιβλίων, με τη συνεργασία εκλεκτών ιστορικών, σε ένα διπλό αφιέρωμα που φωτίζει από διαφορετικές οπτικές γωνίες την ελληνική και οθωμανική πραγματικότητα  της εποχής και που υπερβαίνει, από πολλές απόψεις, τα επίσημα και στερεοτυπικά αφηγήματα για την Επανάσταση του 1821.

Οι συνεντεύξεις και τα άρθρα που ακολουθούν, καταδεικνύουν «τι άλλαξε με το 1821» στον ελληνικό πληθυσμό και τον ελληνικό χώρο, σε ποιο βαθμό η νεοελληνική και η οθωμανική ιστορία αναμειγνύονται και συνομιλούν ενώ, αξιοποιώντας «οθωμανικές πηγές», δίνουν βήμα και στην άλλη πλευρά των εμπολέμων, στους Οθωμανούς, που η φωνή τους δεν έχει ακουστεί παρά μόνο μέσα από κείμενα των αντιπάλων τους ή τρίτων. Όλα τα κείμενα του διπλού αφιερώματος αναφέρονται σε πρόσφατες επιστημονικές εκδόσεις ή σε υπό έκδοση μελέτες, βασισμένες σε πρωτότυπες ιστορικές έρευνες.

Όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Δημητρόπουλος, Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και συντονιστής του πρώτου αφιερώματος (σελίδες 1-8):

«Το Εικοσιένα ήταν μια επανάσταση που δημιούργησε ένα νέο εθνικό κράτος σε μια περιοχή που μέχρι τότε ανήκε σε μια αυτοκρατορία, την Οθωμανική. Παράλληλα ήταν μια επανάσταση που διεξήγαγε και έφερε σε πέρας ένα μακροχρόνιο πόλεμο. Η επανάσταση και ο πόλεμος άλλαξαν το πολιτικό καθεστώς της περιοχής, διαμόρφωσαν νέους τρόπους διακυβέρνησης, νέα σύνορα και συνθήκες κατοίκησης, προξένησαν πληθυσμιακές μετακινήσεις, επηρέασαν τη διεθνή πολιτική σκηνή της εποχής, είχαν επιπτώσεις την κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα, στον τρόπο συγκρότησης των τοπικών κοινωνιών. Η επανάσταση χάραξε όμως και τις συνειδήσεις, τη σκέψη και τη νοοτροπία των ανθρώπων, επηρέασε την καθημερινότητά τους, επέδρασε στον υλικό και πνευματικό πολιτισμό και στις τέχνες. Η απάντηση συνεπώς στο ερώτημα “Τι άλλαξε με το 1821;” έχει πολλές όψεις, ορισμένες από τις οποίες ανιχνεύονται στα άρθρα που ακολουθούν» .

Από την άλλη μεριά, η πρόσφατη δημοσίευση, για πρώτη φορά, έγκυρων επιστημονικών εργασιών βασισμένων σε οθωμανικές πηγές, δίνει νέα διάσταση στη γνώση μας για το Εικοσιένα: μας προσφέρει τη ματιά των Οθωμανών σε αυτό αλλά και νέες πληροφορίες για τον επαναστατημένο ελληνικό πληθυσμό, μέσα από αρχεία, αποφάσεις της οθωμανικής διοίκησης και δικαιοσύνης τα κρίσιμα εκείνα χρόνια, που φωτίζουν λεπτομέρειες της οικονομικής και κοινωνικής θέσης των εξεγερμένων. Πολύτιμες πληροφορίες και οπτικές, που εμπλουτίζουν τη γνώση μας και ανατροφοδοτούν τη στάση μας απέναντι στους επαναστάτες προγόνους, και αυτό μέσα από τη βαθύτερη κατανόηση γι’ αυτούς που προσφέρει το μπόλιασμα του μύθου που τους περιτυλίγει με την ανθρώπινη διάστασή τους και τις απτές προκλήσεις της σκληρής αλλά και ελπιδοφόρας τους καθημερινότητας. Είναι δε η πρώτη φορά που συγκεντρώνονται κείμενα για τις ήδη υπάρχουσες αλλά και τις επικείμενες εκδόσεις που έχουν να κάνουν με χρήση οθωμανικών πηγών για την Επανάσταση, προσφέροντας (σελίδες 9-14) ένα πανόραμα της σχετικής βιβλιογραφίας.

Τέλος, τα δύο αφιερώματα, δείχνουν το πώς η σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία επιχειρεί να αφήσει πίσω τη μνημειοποιημένη, αν όχι μουμιοποιημένη, μνήμη που παγιώθηκε τον 19ο αιώνα και μας ακολουθεί, έτσι όπως την περιγράφει η Χριστίνα Κουλούρη στο βιβλίο της «Φουστανέλες και χλαμύδες», για το οποίο γράφει ο Αντώνης Λιάκος (σελίδα 16).

Η Εποχή των Βιβλίων ευχαριστεί θερμά όλους τους εκλεκτούς ιστορικούς που συνέβαλαν με τη συγγραφή κειμένων στην παραγωγή αυτού του πρωτότυπου, πιστεύουμε, αφιερώματος. Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τον Δημήτρη Δημητρόπουλο, για τον συντονισμό του πρώτους μέρους, με γενικό τίτλο «Τι άλλαξε με το Εικοσιένα», και τον Ηλία Κολοβό, που είχε τη γενική επίβλεψη του δεύτερου τμήματος του αφιερώματος για τις «Οθωμανικές πηγές», όπως επίσης και τον Παρασκευά Κονόρτα για τη συγγραφή, πέραν της παρουσίασης, μαζί με τον Γιώργο Λιακόπουλο, του υπό έκδοση βιβλίου τους, στο τμήμα αυτό του αφιερώματος, και μιας γενικής εισαγωγής του.

Ο Μαχμούτ Β΄, όπως αποκαλύπτεται στο αφιέρωμα της Εποχής, στέκεται εκστατικός μπροστά στο αναπάντεχο γεγονός, «οι στασιαστές άπιστοι του Μοριά, να θυσιάζουν τις κακόβουλες ζωές τους». Την ώρα που τους ανώτατους κρατικούς υπαλλήλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τους απασχολεί «μόνο το ακριβό ντύσιμο και η καλοπέραση». Να, όμως, που η Ελληνική Επανάσταση, άλλαξε και την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

 

«Από τις τοπικότητες στην εθνική διοίκηση» του Βαγγέλη Σαράφη

 

«Πόσο αλλάζει τον χάρτη μια Επανάσταση;» του Μιχάλη Φέστα

 

«Με αφορμή τον θάνατο ενός μουλαριού» του Δημήτρη Δημητρόπουλου

 

«Διαστρωμάτωση και κοινωνική κινητικότητα το Εικοσιένα» του Σίμου Μποζίκη

 

«Οι Κυκλάδες στην επανάσταση του 1821» της Ελευθερίας Ζέη

 

«Οι οθωμανικές πηγές για την Ελληνική Επανάσταση» του Παρασκευά Κονόρτα

 

«Μια νέα ιστοριογραφία κόντρα στα στερεότυπα» συνέντευξη με τον Λεωνίδα Μοίρα

 

«Οι Οθωμανοί δεν κατάλαβαν τα ελληνικά κίνητρα» συνέντευξη με τον Μαρίνο Σαρηγιάννη

 

«Η Θεσσαλονίκη και ο επαναστατημένος νότος» των Δημήτρη Παπασταματίου και Φωκίωνα Κοτζαγεώργη

 

«Η Επανάσταση με τα μάτια του σουλτάνου» των Ηλία Κολοβού, Σουκρού Ιλιτζάκ, Μοχαμάντ Σχαριάτ-Παναχί

 

«Προέλευση των Επαναστατών και εξακτίνωση της Επανάστασης» των Παρασκευά Κονόρτα, Γιώργου Λιακόπουλου

 

«Μια μεγάλη τοιχογραφία της μνήμης» του Αντώνη Λιάκου

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet