Η κριτική αποτελεί βασικό στοιχείο της δημοκρατίας και του ελεύθερου διαλόγου. Και εφόσον η κριτική διατυπώνεται δημόσια, τότε κι αυτή μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο κριτικής.

Αυτό συνέβη με το κείμενό μου που δημοσιεύτηκε στην «Εποχή» το περασμένο Σάββατο με τίτλο «Ωραίες τηλεοπτικές ιστορίες», στο οποίο αναφερόμουν σε δύο δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές, «Άγριες μέλισσες» (ΑΝΤ1) και «Τα καλύτερά μας χρόνια» (ΕΡΤ1). Η αλήθεια είναι πως δεν περίμενα το εν λόγω κείμενο να προκαλέσει τέτοια συζήτηση, κάτι που συνέβη και το θεωρώ πολύ ενδιαφέρον και πολύ χρήσιμο. Αυτό δείχνει αφενός πως η τηλεόραση παραμένει ένα ιδιαίτερα προσφιλές και ισχυρό μέσο –ακόμη και για όσους και όσες έχουμε ταχθεί στην Αριστερά–, αφετέρου πως έχει αποκτήσει ακόμη περισσότερη θέαση εξαιτίας της παρατεταμένης καραντίνας.

Δεν θα αναφερθώ στη θετική αποδοχή των όσων υποστηρίζω από σημαντικό αριθμό αναγνωστών και αναγνωστριών, αλλά στις αντιρρήσεις οι οποίες εκφράστηκαν, με ευγένεια οφείλω να ομολογήσω, από κάποιους αναγνώστες και κάποιες αναγνώστριες.

 

Αντίποινα η σφαγή στα Καλάβρυτα;

 

Η ποιο σοβαρή ένσταση –κατά την άποψή μου– η οποία εκφράστηκε για τις Άγριες μέλισσες, έχει σχέση με τη σφαγή των Καλαβρύτων, στις 13 Δεκεμβρίου 1943. Στη σειρά αναφέρεται ως πράξη αντιποίνων εκ μέρους των ναζί, κάτι όμως που αμφισβητείται έντονα. Προσωπικά, απολογούμαι, πως η εν λόγω αναφορά μου είχε διαφύγει, όπως κάποια πράγματα συμβαίνει να μας διαφεύγουν όταν παρακολουθούμε κάτι στο σπίτι όπου συμβαίνουν κι άλλα πράγματα γύρω μας.

Πλήθος αναφορών στα γεγονότα μιλούν όντως για αντίποινα των Γερμανών, επειδή ο ΕΛΑΣ εκτέλεσε 77 αιχμαλώτους που είχε συλλάβει μετά από τη μάχη της Κερπινής, που είχε γίνει στις 20 Οκτωβρίου 1943. Η άποψη αυτή υποστηρίχτηκε επί χρόνια, ακόμη και μετά τον απελευθέρωση, από το κράτος της Δεξιάς. Μάλιστα, το 1959, 16 ολόκληρα χρόνια μετά, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος μιλώντας στη Βουλή, έριξε την ευθύνη για τη σφαγή, όχι στα κατοχικά στρατεύματα αλλά στον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ!

Σήμερα πλέον η άποψη αυτή, πως δηλαδή επρόκειτο για αντίποινα, αμφισβητείται έντονα. Σύμφωνα με νέα στοιχεία οι ναζί είχαν αποφασίσει, ήδη από το φθινόπωρο του 1943 να επιτεθούν. Κι αυτό επειδή είχαν αναπτυχτεί μεγάλες ανταρτικές ομάδες οι οποίες είχαν εγκαθιδρύσει στην περιοχή ένα είδος ελεύθερης Ελλάδας. Στη δίκη της Νυρεμβέργης μάλιστα, ο υποστράτηγος Άουγκουστ Βίντερ, ομολόγησε πως η καταστροφή είχε αποφασιστεί ήδη από το φθινόπωρο εξαιτίας της δράσης του ΕΛΑΣ και των δεδομένων που είχαν δημιουργηθεί εξαιτίας της ιταλικής συνθηκολόγησης.

Δεν ξέρω εάν η αναφορά στη σφαγή ως αντίποινα έγινε από άγνοια ή αποτελεί ιστορική λαθροχειρία, αλλά πιστεύω πως καλό θα είναι να βρεθεί ένας τρόπος επανόρθωσης. Άλλωστε οι σεναριογράφοι, όπως έχουν αποδείξει, διαθέτουν ανεξάντλητη φαντασία.

Ένα άλλο σημείο κριτικής ήταν ο ρόλος του Θωμά (Γιάννης Στάνκογλου), ο οποίος, από αντιστασιακός, γίνεται δωσίλογος, συνεργάτης των ναζί και βασανιστής επειδή έπεσε θύμα βασανισμού από τους συντρόφους του. Μπορεί να μην αρέσει, ούτε και σ’ εμένα, το πώς παρουσιάζεται αυτός ο χαρακτήρας, αλλά όλοι μας γνωρίζουμε πως υπήρξαν περιπτώσεις κομουνιστών οι οποίοι κυνηγήθηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν από συντρόφους τους. Καθώς επίσης και κομουνιστών οι οποίοι πέρασαν από την άλλη πλευρά.

Όσο για τον πολιτικό πρόσφυγα (Φώτης Πετρίδης), πατέρα του εισαγγελέα Αλέξη Γραμματικού (Σπύρος Σταμούλης), δεν πιστεύω πως είναι μετανιωμένος. Σίγουρα όμως είναι πικραμένος, αφενός επειδή αναγκάστηκε να φύγει και να εγκαταλείψει την οικογένειά του, αφετέρου επειδή εκεί που πήγε δεν βρήκε αυτό που περίμενε. Επιτρέψτε μου να έχω προσωπική πείρα από περιπτώσεις τέτοιων ανθρώπων οι οποίοι δεν μετάνιωσαν, αλλά θα προτιμούσαν η ζωή τους να έχει πάρει άλλη ρότα.

 

Ουδέτερο πρόσημο

 

Προφανώς και δεν υποστηρίζω πως η σειρά έχει αριστερό πολιτικό πρόσημο. Ούτε θα περίμενα κάτι τέτοιο από μια σειρά η οποία μεταδίδεται στον ΑΝΤ1. Ούτε όμως θεωρώ πως έχει δεξιό πρόσημο. Θα έλεγα πως μάλλον το πρόσημό της είναι ουδέτερο. Όπως ακριβώς αρμόζει σε ένα τηλεοπτικό σίριαλ το οποίο απευθύνεται στο πλατύ κοινό, διεκδικεί διαφημιστική πίτα για το κανάλι και ταυτόχρονα επιδιώκει και επιτυγχάνει να διατηρεί υψηλά ποιοτικά στάνταρ.

Άλλωστε όλοι μας έχουμε περάσει καλά βλέποντας ταινίες με τον Τζέιμς Μποντ παρά το ψυχροπολεμικό τους κλίμα ή και ψυχροπολεμικές ταινίες όπως το «Σχισμένο παραπέτασμα», του Χίτσκοκ.

Μπορεί, λοιπόν, οι «Άγριες μέλισσες» να μη συμβαδίζουν με τα δικά μας στερεότυπα και τη δική μας μανιχαϊστική λογική (καλός, ηρωικός αριστερός - κακός δεξιός), αλλά ούτε και έρχονται σε αντίθεση. Παρόλα αυτά στη σειρά θίγονται κάποια ζητήματα τα οποία βρίσκουν σύμφωνη και την αριστερή προσέγγιση. Όπως για παράδειγμα η διαφθορά της εξουσίας, η εξάρτηση της δικαιοσύνης, οι ταξικές αντιθέσεις της αγροτιάς, η προστασία του περιβάλλοντος, η κατάχρηση της εξουσίας, η περιθωριοποίηση των ανθρώπων αλλά και η θέση της γυναίκας –όπου το σίριαλ τάσσεται σαφώς υπέρ της γυναίκειας χειραφέτησης– και η σεξουαλική κακοποίηση.

 

Χρόνια ανεμελιάς

 

Κριτική στην κριτική μου υπήρξε και για τα Καλύτερά μας χρόνια. Μια άποψη υποστηρίζει πως ο χαρακτήρας του πατέρα Στέλιου Αντωνόπουλου (Μελέτης Ηλίας), ενός φοβισμένου και έτοιμου να κάνει κάθε συμβιβασμό μικροαστού, εμφανίζεται ως θετικός ήρωας.

Από την προσωπική μου εμπειρία στα χρόνια της δικτατορίας, ο εν λόγω χαρακτήρας δεν μου φαίνεται καθόλου ξένος. Οι περισσότεροι καθημερινοί άνθρωποι έτσι λειτουργούσαν, μέσα στον φόβο και την αγωνία και χωρίς κανέναν ηρωισμό. Άλλωστε είναι γνωστό πως αντίσταση στη χούντα έγινε από μια μικρή μειοψηφία. Οι περισσότεροι άνθρωποι ήταν σαν τον Στέλιο Αντωνόπουλο. Και ίσως, κάποιες φορές, η αντίσταση να έγινε ασυνείδητα, από νεανικό ενθουσιασμό, χωρίς καμία ιδεολογική βάση… ή εξαιτίας ενός έρωτα. Αφήστε δε πως δεν ξέρουμε πως θα εξελιχθεί ο νεαρός Αντωνόπουλος στη συνέχεια.

Όσο για τον τίτλο –επειδή υπήρξε και εδώ μία ένσταση– δεν πιστεύω πως ως «καλύτερα χρόνια» χαρακτηρίζονται εξαιτίας της δικτατορίας, αλλά επειδή ήταν τα χρόνια της νιότης και της αθωότητας για τον αφηγητή, δηλαδή τον μικρό Άγγελο Αντωνόπουλο, στο ρόλο του οποίου δίνει ρέστα ο μικρός Μανώλης Γκίνης. Και για μένα που ήμουν μαθητής του δημοτικού τότε, εκείνα ήταν τα καλύτερά μου χρόνια, χρόνια ελευθερίας και ανεμελιάς αφού δεν μπορούσα να αντιληφθώ τι ακριβώς συνέβαινε γύρω μου.

 

Μείνετε συντονισμένοι

 

Κι αφού ανοίξαμε την κουβέντα για την τηλεόραση θα αναφερθώ και στις πολύ καλές ξένες σειρές οι οποίες μεταδίδονται από τη δημόσια τηλεόραση.

Μία από αυτές έχει τον τίτλο «Babylon Berlin» και μεταδίδεται σε επανάληψη από την ΕΡΤ3, σε διπλά επεισόδια, των 45 λεπτών το καθένα, κάθε Δευτέρα στις 11 το βράδυ. Η σειρά, η οποία είχε πρωτομεταδοθεί πριν από ενάμιση χρόνο, αν δεν απατώμαι, μας μεταφέρει στη Γερμανία στην εποχή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Ένας επιθεωρητής της αστυνομίας, ο Γκέρεον Ρατ, οποίος πολέμησε στο Μεγάλο Πόλεμο και πάσχει από μετατραυματικό στρες, έχει έρθει από την Κολωνία στο ταραγμένο Βερολίνο, ερευνώντας μια υπόθεση εκβιασμού. Στην αστυνομία θα γνωρίσει τη Σαρλότ Ρίπερ η εργάζεται εκεί περιστασιακά. Στο μεταξύ κάποιοι σχεδιάζουν την ανατροπή της Δημοκρατίας, κάποιοι τροτσκιστές ονειρεύονται την ανατροπή του Στάλιν, η σοβιετική πρεσβεία τους παρακολουθεί κ.ο.κ.

Πρόκειται για νουάρ σειρά που είναι βασισμένη στα αστυνομικά μυθιστορήματα του Φόλκερ Κούτσερ. Σκηνοθέτες είναι ο Ακίμ φον Μπόρις, ο Χέντρικ Χάντλεγκτεν και ο γνωστός μας Τομ Τίκβερ («Τρέξε Λόλα, τρέξε», «Το άρωμα: Η ιστορία ενός δολοφόνου», «Τρίο», «Ένα ολόγραμμα για το βασιλιά» κ.ά.).

Εν τω μεταξύ συνεχίζεται η αντεπίθεση της δημόσιας τηλεόρασης με τέσσερις νέες τηλεοπτικές σειρές οι οποίες θα αρχίσουν να προβάλλονται τις επόμενες μέρες.

Το «Καρτ Ποστάλ», βασισμένο σε ιστορίες που έγραψε η Βικτόρια Χίσλοπ, θα αποτελείται από 12 αυτοτελή επεισόδια σκηνοθετημένα από τον Γιώργο Παπαβασιλείου. Θυμίζουμε πως σε βιβλίο της Χίσλοπ είχε βασιστεί μια από τις καλύτερες σειρές της ελληνικής τηλεόρασης (ίσως η καλύτερη), «Το νησί», σε σκηνοθεσία του Θοδωρή Παπαδουλάκη, που μεταδόθηκε την περίοδο 2010-2011, σε 26 επεισόδια από το Mega.

Η «Αγάπη παράνομη», μεταφορά στην τηλεόραση του ομώνυμου διηγήματος του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, θα ολοκληρωθεί σε 5 επεισόδια και τη σκηνοθεσία έχει αναλάβει ο Νίκος Κουτελιδάκης.

Ο Γιώργος Κορδέλας σκηνοθετεί τη φιλόδοξη σειρά εποχής «Μιούζικ Χολ», για την οποία έχουν εγκριθεί 30+50 επεισόδια, σε σενάριο του Κλεάνθη Δαδόπουλου.

Τέλος, η κωμική σειρά «Ζακέτα να πάρεις», σε σκηνοθεσία Αντώνη Αγγελόπουλου και σενάριο Νίκου Μήτσα, θα ολοκληρωθεί σε 40 επεισόδια και θα ξεκινήσει σήμερα Σάββατο στις 8 το βράδυ.

Στράτος Κερσανίδης strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com
Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet