Στίβεν Κινγκ «Μίζερι», μετάφραση: Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2021

 

Η ιστορία του τρόμου συνδέεται με την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπων μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον αφιλόξενο και παράλογο. Από τότε –δηλαδή– που ο πρωτόγονος άνθρωπος, αδύναμος και τρωτός, διαπίστωνε έκπληκτος ότι δεχόταν επιθέσεις από πηγές που αδυνατούσε ακόμη να κατανοήσει. Σταδιακά, όμως, άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι ο κίνδυνος, η απειλή, η επίθεση, τον παραμόνευε παντού, με τον ίδιο να μην νιώθει ποτέ ήσυχος, ποτέ σίγουρος, να βρίσκεται συνεχώς σε μία κατάσταση επαγρύπνησης.

Το αρχέγονο άγχος του τρόμου, λοιπόν, προέρχεται πάντα από αυτήν τη συναίσθηση της αδυναμίας μας να επιβιώσουμε, να σωθούμε από μια επικείμενη, συχνά απρόσμενη, και συνήθως αναπόφευκτη καταστροφή. Αυτήν την παρατεταμένη αγωνία μπροστά σε συνθήκες δυσμενείς και απρόβλεπτες εκμεταλλεύεται ουκ ολίγες φορές η λογοτεχνία για να μας υπενθυμίσει ότι ο επιθυμητός έλεγχος των καταστάσεων από τον άνθρωπο ενίοτε του διαφεύγει. Και είναι τότε που τα πάντα μπορούν να συμβούν. Λίγο να αλλάξουν κάποιες παράμετροι και να αναδειχθούν μερικές απρόσμενες λεπτομέρειες και η ισορροπία της καθημερινότητας μοιάζει να διαταράσσεται ανεπιστρεπτί.

Αυτές ακριβώς τις μικρές και προσεκτικά σχεδιασμένες μετατοπίσεις από μία πλασματική αίσθηση ασφάλειας, σε περιοχές επισφαλείς και αβέβαιες για την ανθρώπινη επιβίωση, διερευνά εξονυχιστικά ο Στίβεν Κινγκ με το πολυεπίπεδο έργο του. Πρόκειται –στην ουσία– για επιμελημένες σπουδές πάνω στον τρόμο και τις συνθήκες εμφάνισής του, με τις οποίες ο συγγραφέας επιχειρεί να ανιχνεύσει εκείνες τις οδυνηρές αλήθειες που κρύβονται πίσω από την επιφανειακή τάξη των πραγμάτων. Στην πραγματικότητα, αυτό που καταφέρνει ο Κινγκ –σε μυθιστορήματα όπως «Η Λάμψη», «Η ομίχλη» και «Νεκρή Ζώνη»– είναι να οδηγήσει τον αναγνώστη στη μυστική δίοδο ενός μισοσκότεινου δωματίου, που μόνο εκείνος γνώριζε –εκ των προτέρων– την ύπαρξή του.

 

Η νομοτελειακή σχέση συγγραφέα – αναγνώστη

 

Όπως, για παράδειγμα, συμβαίνει στην εξαιρετική «Αστυνομία της Βιβλιοθήκης». Ένας ασφαλιστής επισκέπτεται έπειτα από πολλά χρόνια τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και έχει μια κάπως παράξενη συνομιλία με τη βιβλιοθηκάριο, η οποία –μεταξύ σοβαρού και αστείου– τον απειλεί ότι αν καθυστερήσει την επιστροφή των δύο βιβλίων που πήρε, θα του στείλει τον «Αστυνόμο της Βιβλιοθήκης». Ο ασφαλιστής χαμογελά αμήχανα και έπειτα από δύο μέρες διαπιστώνει με έκπληξη ότι τα βιβλία δεν βρίσκονται πια στην κατοχή του, αλλά έχουν χαθεί! Και η διεστραμμένη, απόκοσμη βιβλιοθηκάριος, τηρεί κατά γράμμα την υπόσχεσή της, ξαναζωντανεύοντας τις πιο μύχιες φοβίες της παιδικής του ηλικίας. Εδώ έχουμε μία τυπική ιστορία του Κινγκ, όπου η αντιστροφή των καταστάσεων επιβάλλεται περίπου νομοτελειακά και ο ήρωας, ένας συνηθισμένος άνθρωπος, μετατρέπεται σε έρμαιο ασυνήθιστων και εφιαλτικών γεγονότων.

Ώσπου, το 1987 ο Στίβεν Κινγκ γράφει το πιο προσωπικό βιβλίο της καριέρας του, το μυθιστόρημα «Μίζερι», μία αριστουργηματική σπουδή πάνω στη νομοτελειακή σχέση συγγραφέα – αναγνώστη. Η ιδέα πίσω από το συγκεκριμένο έργο βασίστηκε σε δύο συμβάντα που είχε βιώσει. Το πρώτο ήταν ο καταιγισμός από γράμματα θαυμαστών που έκρυβαν απίστευτες συναισθηματικές μεταπτώσεις – από τον πλατωνικό έρωτα ως τον αναίτιο παροξυσμό και τη συστηματική παρενόχληση του συγγραφέα. Το δεύτερο γεγονός ήταν η συνάντηση του Κινγκ με έναν νεαρό που δήλωνε «ο νούμερο ένα θαυμαστής του», ο οποίος τον παρακάλεσε να του κάνει μια ιδιόχειρη αφιέρωση, λέγοντάς του το όνομά του: Μαρκ Τσάπμαν. Τον Δεκέμβριο του 1980, ο Τσάπμαν εκτέλεσε εν ψυχρώ τον Τζον Λένον και πέρασε στην ιστορία ως η επιτομή του ψυχωτικού θαυμαστή.

Η πλοκή του «Μίζερι» έχει έντονο το θεατρικό στοιχείο, διαδραματίζεται σε ένα μόνο μέρος, με τις συναισθηματικές μεταπτώσεις των δύο πρωταγωνιστών να εναλλάσσονται συνεχώς και απρόσμενα. Ο συγγραφέας Πολ Σέλντον «σκοτώνει», και μάλιστα με απέραντη αγαλλίαση, την Μίζερι Τσάστεϊν, τη δημοφιλή ηρωίδα των βιβλίων του, που τον είχε κάνει πλούσιο και διάσημο, αλλά ταυτόχρονα έπνιγε όλα αυτά τα χρόνια το συγγραφικό του ταλέντο και έκανε τη δουλειά του να μοιάζει με αφόρητη αγγαρεία. Ήταν επιτέλους ελεύθερος να γράψει αυτά που πάντα επιθυμούσε. Όμως τότε ακριβώς του συνέβη το απρόβλεπτο: ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα σε έναν ορεινό, χιονισμένο δρόμο του Κολοράντο. Ένα ατύχημα που τον καθήλωσε με φρικτούς πόνους σε ένα άγνωστο κρεβάτι, όχι ενός νοσοκομείου, αλλά στο απομονωμένο στο βουνό σπίτι της Άννι Γουίλκς. Για καλή του τύχη, η Άννι ήταν κάποτε νοσοκόμα και διέθετε δυνατά παυσίπονα στο σπίτι της. Αλλά ήταν και φανατική αναγνώστρια των περιπετειών της Μίζερι. Και όταν ανακαλύπτει και διαβάζει το χειρόγραφο του Πολ, αποφασίζει να τον εκδικηθεί.

 

Ιστορίες – πρόβα θανάτου

 

«Για μένα ό,τι συμβαίνει στους χαρακτήρες καθώς εκτυλίσσεται μια ιστορία, εξαρτάται αποκλειστικά από το τι ανακαλύπτω γι’ αυτούς καθώς προχωρώ, από το πώς αναπτύσσονται. Μερικές φορές αναπτύσσονται λίγο. Αν αναπτυχθούν πολύ, αρχίζουν να επηρεάζουν την πορεία της ιστορίας, αντί να συμβαίνει το αντίστροφο», εξηγεί ο αμερικανός συγγραφέας. Έτσι, με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η αληθοφάνεια του όλου εγχειρήματος, αφού η υπόθεση που παρακολουθούμε αλληλοεπιδρά με τις εκάστοτε άγνωστες φοβίες του κεντρικού χαρακτήρα, οδηγώντας σε ανατριχιαστικά απρόβλεπτες, ακραίες, αλλά και λογικοφανείς καταστάσεις.

Η συγκεκριμένη ιστορία όχι μόνο αποτελεί το χρονικό του σωματικού και ψυχικού βασανισμού του συγγραφέα Πολ Σέλντον από την παρανοϊκή θαυμάστριά του, αλλά επιπλέον αναδεικνύει τον χειρότερο εφιάλτη ενός συγγραφέα: την απόλυτη εξάρτηση και την αναγκαστική υπακοή του στις επιθυμίες του αναγνωστικού κοινού.

Εκείνο, πάντως, που εκπλήσσει κάθε φορά είναι ο τρόπος με τον οποίο μια φαινομενικά απλή ιστορία, μετατρέπεται σε ένα μακάβριο θέατρο φόβου και δέους. Δεν είναι υπερβολή να ισχυριστούμε ότι ο Κινγκ παίζει μαζί μας, αλλά παίζει στα σοβαρά, γνωρίζοντας πότε μπορεί να υπερβαίνει τα όριά μας. «Όλοι μας οι φόβοι είναι μέρος του μεγάλου φόβου, του φόβου του θανάτου. Φοβόμαστε το κορμί κάτω από το σάβανο: είναι το κορμί μας», είχε πει κάποτε για να καταλήξει χαρακτηριστικά: «Και η μεγάλη απήχηση των μυθιστορημάτων τρόμου οφείλεται στο ότι –τελικά– χρησιμεύουν σαν μια πρόβα του δικού μας θανάτου»...

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet